II SA/Wr 990/01

Sygn. akt 3 II SA/Wr 990/2001 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 marca 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Henryka Łysikowska Sędziowie: Sędzia NSA - Barbara Adamiak Asesor WSA - Bogumiła Kalinowska ( sprawozdawca) Protokolant- Krzysztof Caliński Po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2004r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - pylicy płuc uchyla zaskarżoną decyzję. 3 II SA/Wr 990/2001 1 UZASADNIENIE Decyzją Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia [...] nr [...] - na podstawie § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 z późn. zm.) oraz art.12 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Inspekcji Sanitarnej ( Dz. U. z 1998r. Nr 90, poz.575 z późn. zm.) i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. ) - orzeczono o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - pylicy płuc u R. K. Po rozpatrzeniu odwołania od tej decyzji D. Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. - Oddział w W. decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia przytoczono, że R. K. w okresie od 27.04.1959 r. do 26.07.1977 r. pracował w Kopalni A w W. (obecnie - Spółka B S.A. w A Oddział w W., Zakład A w likwidacji) na różnych stanowiskach górniczych ( w charakterze pomocy dołowej, rębacza, górnika ), przy narażeniu między innymi na pył węglowo-kamienny przez 7,5 godziny na zmianę roboczą , powstający podczas prac związanych z urabianiem węgla, wierceniem otworów strzałowych i transportem urobku. Według pomiarów środowiska pracy (pomiary zakładu) stężenie frakcji wdychalnej pyłu wynosiło od 320 - 526 ziaren/cm3 przy zawartości wolnej krystalicznej krzemionki od 2,3 do 9,1%. Od 27.07.1977 r. R. K. przebywa na rencie, a od 1977 r. pozostaje pod obserwacją Poradni Przeciwpyliczej Górniczego Specjalistycznego Zespołu Opieki Zdrowotnej w W. (obecnie – W. Ośrodek Medycyny Pracy). Ostatnie badanie w Poradni odbyło się dnia 15.09.2000 r. Pylicy płuc wówczas 3 II SA/Wr 990/2001 2 nie rozpoznano (orzeczenie z 21.09.2000 r.) Stwierdzono radiologicznie obraz siateczki 2/2s (zdjęcie rtg z dnia 12.09.2000 r.). Kolejne badania R. K. przebył w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. Diagnostyka radiologiczna dokonana w Instytucie w oparciu o dostarczone z zewnątrz zdjęcia rtg płuc wykonane w okresie od 17.05.1987 r. do 12.09.2000 r. pozwoliła ustalić, że "płuca wykazują nieregularne zacienienia smużkowo-siateczkowe miejscami skupiające się". Powyższa ocena radiogramów, badanie gazometryczne krwi i spirometria nie pozwoliły na rozpoznanie pylicy płuc (orzeczenie Instytutu z 19.12.2000 r.). D. Wojewódzki Inspektor Sanitarny na podstawie zebranego materiału dowodowego w sprawie nie znalazł podstaw do zmiany decyzji organu I instancji na korzyść skarżącego zauważając , iż zgodnie z przyjętą międzynarodową klasyfikacją pylic, rozpoznaniu choroby zawodowej w postaci pylicy płuc podlegają trwałe uszkodzenia i destrukcja struktury pęcherzykowej płuc, co w obrazie radiologicznym określa się w postaci zacienień okrągłych ( guzków). Zacienienie smużkowo-siateczkowe rozpoznane u strony może towarzyszyć innym chorobom. Zmiany te nie są trwałe i mogą cofnąć się z czasem, ale mogą też po latach rozwinąć się do zmian odpowiadających pylicy płuc. Dlatego też fakt ustania narażenia R. K. w roku 1977 nie kończy jego obserwacji w W. Ośrodku. Medycyny Pracy w kierunku wymienionej choroby zawodowej. W. Ośrodek Medycyny Pracy w swym orzeczeniu z 21.09.2000 r. wskazał stronie termin kontrolnego badania za 24 miesiące. Zdaniem organu odwoławczego załączone przez stronę aktualne wyniki badań lekarskich: opis zdjęcia klatki piersiowej z 5.02.2001 r. z Obwodowej Przychodni Lekarskiej w W. i zaświadczenie z Obwodu Lecznictwa Kolejowego w W. z 5.02.2001 r. nie mogą być podstawą do zmiany decyzji Powiatowego Inspektora Sanitarnego. Zgodnie bowiem z aktualnie obowiązującymi przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 56. poz. 294 z późn. zm.) tylko 3 II SA/Wr 990/2001 3 orzeczenia uprawnionych jednostek służby zdrowia są podstawą przy podejmowaniu decyzji w sprawach chorób zawodowych. Na powyższą decyzję R. K. złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego polegające zdaniem skarżącego na tym, że przy wydaniu decyzji nie wzięto pod uwagę, że pracował pod ziemią ponad 18 lat, również w niedziele i święta bez wolnych sobót, w szkodliwych warunkach przy robotach akordowych, przodkowych, przy nadmiernym zapyleniu pyłem węglowo krzemowym oraz napromieniowaniu radonowym pochodzącym ze złóż uranu, które były eksploatowane w latach 1946-1955, szczególnie w byłej B gdzie właśnie pracował skarżący. Nadto skarżący zarzucił uchybienia procesowe, które miały wpływ na treść orzeczenia, poprzez brak przeprowadzenia wyczerpującego postępowania dowodowego w sprawie, przede wszystkim pominięcie badania całego organizmu, a w szczególności układu oddechowego w D. Centrum Diagnostyki Medycznej C we W., który w latach 90-tych przeprowadzał i wykrywał schorzenia zawodowe u wielu górników, u których nie rozpoznawał chorób zawodowych Instytut Medycyny Pracy w S. Skarżący wniósł tym samym o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania z zaleceniem przeprowadzenia badań przez niezależny ośrodek z wysoko kwalifikowanymi specjalistami i nowoczesnymi urządzeniami w D. Centrum Diagnostyki Medycznej C we W. W szczegółowych wywodach skargi na jej poparcie R. K. podniósł, że zaskarżona decyzja jest rażąco niesłuszna, ponieważ opiera się na nieprawidłowym orzeczeniu Instytutu Medycyny Pracy w S., stwierdzającym brak krzemo-pylicy, mimo przepracowania 18 lat w Kopalni A w W. w szkodliwych warunkach. Opinie Instytutu Medycyny Pracy w S. mają w przekonaniu strony 3 II SA/Wr 990/2001 4 skarżącej taki charakter , jak gdyby ich celem nie było ujawnianie choroby. Z zaświadczenia lekarskiego lek.med. M. B. z zakresu podstawowej opieki wynika, że skarżący jest leczony w Przychodni z powodu pylicy płuc, nieżytu przewlekłego oskrzeli, rozedmy płuc z niewydolnością oddechową przewlekłą Jak utrzymuje strona skarżąca, powszechnie jest wiadome, że nieżyt przewlekły oskrzeli z rozedmą płuc przy robieniu zdjęcia rentgenowskiego przesłania w takim stopniu krzemo-pylicę, iż w zasadzie jest ona niewidoczna na zdjęciu, albo widoczna w minimalnym stopniu. O istnieniu krzemo-pylicy świadczy nie tylko czas pracy w warunkach nadmiernego zapylenia i napromieniowania, ale również poszerzona sylwetka serca, tzw. serce płucne, w którym powiększona jest lewa komora serca , gdyż krew wtłaczana do płuc nie może być wchłonięta z powodu skamieniałych w dużej mierze pęcherzyków płucnych, powoduje to zaburzenia w funkcjonowaniu dwóch podstawowych dla życia funkcji: krążenia i oddychania. Schorzenie to ma charakter postępujący, progresywny i w miarę upływu czasu coraz więcej pęcherzyków płucnych staje się skamieniałych , a jej postęp przyspiesza napromieniowanie radonowe pochodzące ze złóż uranu. W przeświadczeniu skarżącego wyniki badań promieniowania jonizującego zostały utajnione. W tej sytuacji nastąpiło, przy wydaniu decyzji, rażące naruszenie prawa, stanowiące niebezpieczną praktykę nieuznawania schorzeń zawodowych. Po roku 1968 zmieniła się zupełnie praktyka rozpoznawania krzemo-pylicy metodą prostego zabiegu polegającą na tym, że używano mniej czułych klisz do zdjęć rtg i w ten sposób krzemo-pylica była bardzo mało widoczna, lub w ogóle nie była widoczna, jeżeli występowała rozedma płuc i oskrzeli, które również są następstwem pracy w warunkach nadmiernego zapylenia, a więc takich w jakich pracował skarżący. Z owego czasu pochodzi dramatyczne, obiegowe powiedzenie górników, że "krzemo-pylicę rozpoznaje dopiero sekcja zwłok". W konkluzji skarżący podkreślił, iż orzeczenie wydane przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. stanowi poświadczenie 3 II SA/Wr 990/2001 5 nieprawdy zważywszy na rzeczywisty stan zdrowia skarżącego. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem w ocenie Sądu zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem norm postępowania administracyjnego w stopniu , który mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. Nr 65 poz. 294 ze zm. ), chorobą zawodową jest jedna z chorób określonych w Wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia pod warunkiem , że została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Ustalenie istnienia tych dwóch przesłanek , czyli rodzaju choroby wymienionej w wykazie oraz związku między tą chorobą , a działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia , występujących w środowisku pracy - musi nastąpić zgodnie z regułami obowiązującej procedury. W świetle art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego orzekające organy stoją na straży praworządności i mają obowiązek podejmowania w prowadzonym postępowaniu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy , mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W tym celu spoczywa na organach obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego ( art. 77 § 1 kpa) oraz dokonania jego pełnej oceny ( art. 80 kpa) , czemu należy dać stosowny wyraz w uzasadnieniu decyzji poprzez wskazanie faktów , które uznano za udowodnione, dowodów, na których się oparto oraz przyczyn z powodu 3 II SA/Wr 990/2001 6 których innym dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej ( art. 107 § 3 kpa ). Zgodnie z przyjętym przez Kodeks postępowania administracyjnego otwartym systemem dowodów ( art. 75 § 1 ) , jako dowód należy dopuścić wszystko , co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy , a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą. być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Przyjęty w wymienionym rozporządzeniu tryb stwierdzania o chorobie zawodowej na podstawie orzeczeń jednostek właściwych do rozpoznawania chorób zawodowych ( określonych w § 7 rozporządzenia) w żadnym wypadku nie wyłącza zasad postępowania administracyjnego , nie oznacza bezwzględnego związania organu orzekającego w sprawie , a zwłaszcza nie wprowadza ograniczeń co do treści cytowanego art. 75 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. W przeciwnym wypadku oznaczałoby to formalne podejmowanie rozstrzygnięć w omawianej materii. Godzi się zauważyć , że orzeczenia lekarskie mają bez wątpienia walor opinii biegłych , jakie wymienia art. 84 § 1 Kpa , stanowiąc dowód w rozumieniu art.75 § 1 Kpa, który - jak każdy inny dowód , podlega wszechstronnej swobodnej ocenie organu orzekającego , stosownie do art. 80 Kpa. Wobec powyższego - moc dowodowa orzeczenia jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych może być obalona za pomocą innego dowodu ( przeciwdowodu ; por. art. 76 § 3 Kpa). Kodeks postępowania administracyjnego , co należy podkreślić, przyjmuje zasadę równej mocy środków dowodowych. Tym samym, skoro w postępowaniu administracyjnym strona mając uprawnienie do czynnego w nim udziału , skorzystała z możliwości powołania się na dowody , które znajdują się w jej posiadaniu - w świetle przywołanych norm Kodeksu postępowania administracyjnego należało odnieść się także -poddając je stosownej ocenie w ramach całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego 3 II SA/Wr 990/2001 7 w sprawie - do przedłożonych przez skarżącego wyników badań lekarskich tzn. opisu zdjęcia klatki piersiowej z 5 lutego 2001 r. z obwodowej Przychodni Lekarskiej w W. i zaświadczenia z Obwodu Lecznictwa Kolejowego w W. z [...], których treść ewidentnie podważa ustalenia przyjęte w orzeczeniach W. Ośrodka Medycyny Pracy oraz Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. Z zaświadczeń tych bowiem wynika , że zdjęcie klatki piersiowej wykazało zagęszczenia siateczko we oraz nieliczne drobno plamiste w obu polach dolnych jako zmiany o charakterze krzemiczym, a nadto , że skarżący leczy się w Przychodni Lekarskiej w W. - Obwodzie Lecznictwa Kolejowego z powodu pylicy płuc, nieżytu przewlekłego oskrzeli z rozedmą płuc. Do rozbieżności tej nie ustosunkowano się w toku postępowania mimo obowiązków wynikających z treści artykułów 77 § 1 i 107 § 3 Kpa , a w szczególności sprzeniewierzono się wyrażonej w art. 80 Kpa zasadzie swobodnej oceny dowodów , zgodnie z którą organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Oznacza to , że organ nie może pominąć jakiegokolwiek dowodu w analizie zebranego materiału dowodowego. Odnosząc się do zgłoszonego w skardze żądania przeprowadzenia przed tutejszym Sądem badań przez D. Centrum Diagnostyki Medycznej A w związku ze stanem zdrowia skarżącego należy podnieść , że nie mogło ono zostać uwzględnione , ponieważ wojewódzkie sądy administracyjne w zakresie swoich kompetencji badają zaskarżone decyzje administracyjne jedynie pod względem ich zgodności z prawem , co oznacza , że rozpoznając skargę na dane rozstrzygnięcie oceniają , czy i jakie zostały naruszone przepisy prawa i wówczas są władne tylko do usunięcia wadliwej decyzji z obrotu prawnego. Nie mają natomiast 3 II SA/Wr 990/2001 8 kompetencji do merytorycznego orzekania w sprawie w miejsce organów administracji. W toku ponownego postępowania w drugiej instancji organ odwoławczy winien wyeliminować stwierdzone uchybienia proceduralne. Z tego względu - na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 , poz.1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 , poz. 1271 z późn. zm.), orzeczono jak w sentencji.