II SA/Wr 991/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg /sprawozdawca/, Sędziowie NSA Jolanta Sikorska, Bogumiła Skrzypczak, Protokolant Anna Onyśków, po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję utrzymaną nią w mocy; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. na rzecz J. K. kwotę 10 /słownie: dziesięć/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] na podstawie art. 27 ust. 1, 2, 5 , art. 30, art. 31b ust. 1,2 oraz art. 35a ust. 1 i ust. 5 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej /Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm./, zwanej dalej ustawą, Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. odmówiła J. K. zasiłku stałego w okresie od [...] r. W uzasadnieniu wskazano, że sześcioosobowa rodzina utrzymuje się z zasiłku dla bezrobotnych w wysokości [...] zł, zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości [...] zł oraz zasiłku rodzinnego w wysokości [...] zł. Córka E. K. uczęszcza do Centrum Rehabilitacji dla Dzieci z Porażeniem Mózgowym w M. k. S. Ze względu na nieporadność córki i brak połączeń komunikacyjnych rodzice codziennie dowożą ją tam własnym samochodem, na własny koszt. Takie ustalenia podjęto na podstawie postanowienia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w O. z dnia [...]r. Nr [...] w którym stwierdzono, że stan zdrowia dziecka nie powoduje konieczności sprawowania nad nim opieki polegającej na stałej, bezpośredniej i osobistej pielęgnacji i systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym i rehabilitacyjnym w zakresie umożliwiającym podjęcie zatrudnienia przez osobę ubiegającą się o zasiłek stały. Dziecko chodzi samodzielnie do szkoły, jest zdolne do przebywania w świetlicy i korzystania ze stołówki szkolnej, samodzielnie przyjmuje pokarmy, nie wymaga pomocy w spełnianiu czynności fizjologicznych. W odwołaniu od tej decyzji J. K. podniosła, że uzasadnienie opinii Powiatowego Zespołu nie odpowiada wyjaśnieniom i informacjom, jakie podała podczas posiedzenia Komisji, iż musi sama dowozić dziecko do szkoły specjalnej do M. i współdziałać w postępowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym oraz edukacyjnym. Ponadto dziecko leczone jest w Poradni Endokrynologicznej Chorób Tarczycy we W. i na tej podstawie otrzymuje zasiłek pielęgnacyjny na córkę. Dziecko jest mało samodzielne, co potwierdził w opinii psycholog szkolny. Powiatowy Zespół nie uwzględnił jej dokumentów ani wyjaśnień i wydał postanowienie, które jej zdaniem - nie odpowiada stanowi faktycznemu. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 27 ust. 1 i ust. 2b ustawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy zasiłek stały przysługuje osobie zdolnej do pracy, lecz nie pozostającej w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem wymagającym stałej pielęgnacji, polegającej na bezpośredniej, osobistej pielęgnacji i systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym oraz edukacyjnym, jeżeli dochód rodziny nie przekracza dwukrotnego dochodu określonego zgodnie z art. 4, a dziecko jest uprawnione do zasiłku pielęgnacyjnego. Ustęp 2b art. 27 stanowi, że w przypadku wystąpienia uzasadnionych wątpliwości dotyczących konieczności sprawowania stałej opieki nad dzieckiem - w rozumieniu wymienionego przepisu - kierownik ośrodka pomocy społecznej występuje do powiatowego zespołu ds. orzekania o stopniu niepełnosprawności w celu uzyskania opinii w sprawie. Zgromadzone przez organ I instancji materiały dowodowe o stanie zdrowia E. K. nasunęły wątpliwości, czy zakres opieki nad dzieckiem - związany z chorobą, istotnie nie pozwala matce na podjęcie pracy zarobkowej. Dlatego wystąpiono o opinię. Tej zaś udzielono wymienionym postanowieniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności z dnia [...] r. Kolegium uznało, iż należy odmówić J. K. wnioskowanej pomocy. W szczególności dlatego, że zabiegi matki, według informacji o zakresie opieki i pielęgnacji sprawowanej nad dzieckiem sporządzonej przez stronę, polegają głównie na pomocy w myciu się, ubieraniu i prowadzeniu gimnastyki specjalnej. Kolegium podzieliło więc pogląd Zespołu, że wykazany przez J. K. zakres postępowania leczniczego i rehabilitacyjnego nie uniemożliwia matce podjęcia zatrudnienia. Kolegium nie kwestionuje, że E. K. potrzebuje stałej opieki – stosownie do wieku i rozwoju, natomiast stan dziecka, choć uprawniający do zasiłku pielęgnacyjnego, nie pociąga za sobą obowiązku przyznania zasiłku stałego. Kolegium wyjaśniło, że zmieniły się warunki przyznawania zasiłku stałego. Obecnie uzyskanie takiego zasiłku ze względu na stan zdrowia dziecka jest możliwe wówczas, gdy zakres sprawowanej opieki nad dzieckiem wyklucza możliwość zatrudnienia. W skardze do sądu administracyjnego J. K. stwierdziła, że nie zgadza się z uzasadnieniem decyzji Kolegium. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie z powodów podanych w uzasadnieniu decyzji ostatecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył: Skarga jest zasadna. Zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca, została oparta na podstawie postanowienia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w O. z dnia [...]r. Nr [...]. Stwierdza ono, że stan zdrowia dziecka – E. K. /dod. Sądu/, nie powoduje konieczności sprawowania nad nim opieki polegającej na stałej, bezpośredniej i osobistej pielęgnacji i systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym oraz rehabilitacyjnym w zakresie uniemożliwiającym podjęcie zatrudnienia /lub pracy w prowadzonym gospodarstwie rolnym/ przez osobę ubiegającą się o zasiłek stały. W uzasadnieniu postanowienia Zespół przyjął, iż stwierdzony stan zdrowia powoduje konieczność opieki rodziców, systematycznego współdziałania w postępowaniu leczniczym i rehabilitacyjnym, ale nie w zakresie uniemożliwiającym podjęcie zatrudnienia, dziecko samodzielnie uczęszcza do szkoły, jest zdolne do przebywania w świetlicy i korzystania ze stołówki szkolnej, samodzielnie przyjmuje pokarmy, nie wymaga pomocy w spełnianiu czynności fizjologicznych. Warto tu dodać, o czym postanowienie poucza, że nie przysługuje od niego zażalenie. Mogło być ono kwestionowane jedynie w odwołaniu od decyzji. Skarżąca tak też uczyniła nie godząc się z jego rozstrzygnięciem. Podniosła, że musi sama dowozić dziecko do szkoły specjalnej do M., współdziałać w postępowaniu leczniczym. Od klasy zerowej codziennie uczestniczyła w zajęciach lekcyjnych. Taka była i jest potrzeba. Z poradni otrzymała zaświadczenie, że ze względu na stan zdrowia dziecko wymaga stałej opieki pielęgnacyjnej, systematycznego współdziałania w postępowaniu leczniczym. Udokumentowała fakt małej samodzielności córki opinią psychologa ze szkoły z M., do której uczęszcza. Były przedłożone dokumenty, zadawano jej pytania dotyczące bezpośredniej koniecznej opieki nad córką. Nie brano pod uwagę ani dokumentacji ani odpowiedzi skarżącej, nie zbadano dodatkowo córki, natomiast wydano postanowienie, które uważa za niezgodne ze stanem rzeczywistym. Organ odwoławczy, do tych okoliczności, w świetle których należało oceniać wspomniane postanowienie, w ogóle się nie odniósł. A nasuwało ono zasadniczą wątpliwość czy można pogodzić stwierdzenie o konieczności opieki rodziców i systematycznego współdziałania w postępowaniu leczniczym i rehabilitacyjnym z możliwością podjęcia zatrudnienia, którego postanowienie nie wykluczyło. Postanowienie nie odpowiada na nasuwające się w związku z tym pytanie na czym miałaby polegać opieka rodziców i wspomniane współdziałanie jeśli zatrudnienie skarżącej było możliwe. Nie wiązało ono organów pomocy społecznej – stanowiło jeden z dowodów w sprawie. W wywiadzie środowiskowym, w części VIII /Ocena sytuacji osoby/rodziny, wnioski pracownika socjalnego/ stwierdzono: "Wobec powyższego konieczność w systematycznym i ciągłym uczestniczeniu matki w procesie edukacyjnym, leczniczym i rehabilitacyjnym uniemożliwia podjęcie pracy przez matkę, czego nie brał pod uwagę zespół orzekający." W toku rozprawy przed Sądem skarżąca przedstawiła: |- |zaświadczenie Centrum Rehabilitacji Dzieci z Porażeniem Mózgowym z dnia [...]r., z którego wynika, że ze względu na stwierdzone | | |upośledzenie umysłowe w stopniu umiarkowanym i konieczność pomocy w codziennym funkcjonowaniu oraz dużą odległość szkoły od | | |miejsca zamieszkania dziecko wymaga stałej opieki; | |- |opinię psychologiczną tego Centrum z dnia [...]r., że J. K. powinna cały czas nadzorować córkę i czuwać nad jej bezpieczeństwem; | |- |orzeczenie o niepełnosprawności /bez daty, ale wydane po rozpatrzeniu wniosku skarżącej z dnia [...]r./ zaliczające E. K. do osób | | |niepełnosprawnych. Orzeczenie wskazuje konieczność stałego współdziałania na co dzień opiekuna dziecka w procesie leczenia, | | |rehabilitacji; konieczność sprawowania zwiększonej stałej opieki pielęgnacyjnej i konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub | | |pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. | Z odwołania skarżącej wynika, że te dowody były znane organom pomocy społecznej /Nie brano pod uwagę ani dokumentacji ani odpowiedzi skarżącej ..."/, a przynajmniej wiedziano o ich istnieniu i przeprowadzenia ich zaniechano. W skardze do Sądu J. K. również pisze, że w toku sprawy dostarczy opinię lekarza rodzinnego, psychologów i pedagoga szkolnego. Powyższe przekonująco świadczy, że istotnej okoliczności w sprawie, czy skarżąca rzeczywiście nie spełniła warunków jakie wymienia przepis art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, nie ustalono naruszając tym samym przepisy art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Nie dano temu także stosownego wyrazu w uzasadnieniu decyzji, zwłaszcza zaskarżonej, w której, jak wcześniej już stwierdzono, organ odwoławczy nie odniósł się do kwestii zawartych w postanowieniu z dnia [...]r. Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności. Naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, toteż na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ art. 152 tej ustawy oraz art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę ... /Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm./ należało orzec jak w sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 97 § 2 cytowanych Przepisów wprowadzających.