II SAB/Wr 10/01

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Alojzego W. na bezczynność Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w przedmiocie wydania decyzji w sprawie przyznania świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej oraz osadzenia w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR - zobowiązuje Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych do wydania decyzji w ciągu 30 dni od otrzymania odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem; (...). W listopadzie 1998 r. skarżący Alojzy W. za pośrednictwem Zarządu Wojewódzkiego Stowarzyszenia Polaków Poszkodowanych przez III Rzeszę we W. złożył wniosek o przyznanie świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR. Pismem z dnia 27 października 1999 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych poinformował skarżącego, że jego wniosek nie może zostać rozpatrzony w sposób satysfakcjonujący Alojzego W., gdyż przedłożona dokumentacja nie jest kompletna i wymaga uzupełnienia. Wezwał skarżącego do uzupełnienia dokumentacji w terminie 180 dni od otrzymania tego pisma podając, że w przypadku nie nadesłania odpowiedzi w wyznaczonym terminie wniosek zostanie rozpatrzony w oparciu o zgromadzoną dotychczas dokumentację. Jednocześnie przeproszono za opóźnienie w udzieleniu informacji oświadczając, że zostało ono spowodowane ogromną ilością korespondencji napływającej do Urzędu. Skarżący odpowiadając na powyższe pismo złożył posiadane dokumenty w dniu 20 marca 2000 r. i nadesłał dalsze listem poleconym nadanym w dniu 28 marca 2000 r. Pismem z dnia 10 maja 2000 r., doręczonym skarżącemu w dniu 22 maja 2000 r., Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych poinformował skarżącego, że jego wniosek nie może zostać pozytywnie rozpatrzony, gdyż przedłożona dokumentacja nie jest wystarczająca i wymaga uzupełnienia. Wezwał skarżącego do uzupełnienia dokumentacji w terminie 30 dni od otrzymania tego pisma podając, że w przypadku nie nadesłania odpowiedzi w wyznaczonym terminie wniosek zostanie rozpatrzony w oparciu o zgromadzoną dotychczas dokumentację. W piśmie tym poproszono też skarżącego o wypełnienie, podpisanie i odesłanie załączonego kwestionariusza. Skarżący wypełnił przesłany mu kwestionariusz w dniu 25 maja 2000 r. Pismem z dnia 15 września 2000 r., doręczonym skarżącemu w dniu 21 września 2000 r., Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych poinformował skarżącego, że jego wniosek nie może zostać pozytywnie rozpatrzony, gdyż przedłożona dokumentacja nie jest wystarczająca i wymaga uzupełnienia. Wezwał skarżącego do uzupełnienia dokumentacji poprzez nadesłanie dalszych dokumentów w terminie 30 dni od otrzymania tego pisma podając, że w przypadku nie nadesłania odpowiedzi w wyznaczonym terminie wniosek zostanie rozpatrzony w oparciu o zgromadzoną dotychczas dokumentację. Pismem z dnia 2 lutego 2001 r., doręczonym skarżącemu w dniu 9 lutego 2001 r., Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych ponownie poinformował skarżącego, że jego wniosek nie może zostać pozytywnie rozpatrzony, gdyż przedłożona dokumentacja nie jest wystarczająca i wymaga uzupełnienia. Wezwał skarżącego do udzielenia odpowiedzi na pismo z dnia 15 września 2000 r. i uzupełnienia dokumentacji w terminie 30 dni od otrzymania tego pisma podając, że w przypadku nie nadesłania odpowiedzi w wyznaczonym terminie wniosek zostanie rozpatrzony w oparciu o zgromadzoną dotychczas dokumentację. Listem poleconym nadanym w dniu 13 października 2001 r. Alojzy W. przesłał skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na bezczynność Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Skarżący zarzucił Kierownikowi Urzędu bezczynność polegająca na nie rozpoznaniu jego wniosku pomimo upływu 26 miesięcy, to jest obrazę art. 35 par. 3 Kpa. Podał, że jego poszukiwania oryginalnych dokumentów nie przyniosły żadnych rezultatów, dlatego posłużył się świadkami. Oświadczył, iż zdaje sobie sprawę, że "te dokumenty są słabe, ale nie na tyle żeby człowiekowi poszkodowanemu przez Niemców nie przyznać dodatku pieniężnego". Ustosunkował się przy tym merytorycznie do przedstawianych przez siebie dowodów. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie. Powołał się na fakt wezwania skarżącego do uzupełnienia wniosku i przesłania dokumentów potwierdzających doznane przez stronę represje i na wystąpienie w tej sprawie do Archiwum Akt Nowych. Podnosząc, że w interesie strony leży jak najszybsze przesłanie niezbędnych dokumentów wywiódł, iż na obecnym etapie postępowania nie mógłby podjąć decyzji satysfakcjonującej skarżącego, dlatego winien on uzupełnić wniosek o zaświadczenie z instytucji niemieckiej. W piśmie z dnia 19 kwietnia 2001 r. skarżący ustosunkowując się do odpowiedzi na skargę oświadczył, iż organ "posługuje się tą samą bajeczką, że dokumentacja jest niekompletna, bo musi być zaświadczenie z niemieckiego urzędu. Takie zaświadczenie ma tylko około 20 procent Polaków poszkodowanych, a reszta musiałaby być całkowicie poszkodowana mimo, że ucierpiała tak samo, a może gorzej". Podał, że występował do niemieckich urzędów o takie zaświadczenie, jednak został poinformowany przez Niemców, że żadnych dokumentów nie ma, bo zostały spalone w czasie wojny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Rozpatrując skargę wniesioną na bezczynność organu administracji państwowej, a więc w trybie art. 17 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, kontrola sądowa ograniczona jest wyłącznie do ustalenia, czy skarga została wniesiona w sprawie, o której mowa w art. 16 ust. 1 pkt 1-4 ustawy o NSA, czy strona skarżąca wyczerpała środki przewidziane w art. 37 Kpa oraz czy zwłoka w wydaniu decyzji przekracza terminy określone w art. 35 Kpa. W niniejszej sprawie skarga spełnia powyższe wymogi. Rozpoznając sprawę z wniosku o przyznanie świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych ma obowiązek wydania stosownej decyzji w terminie przewidzianym w art. 35 Kpa. Wprawdzie jedną z przesłanek dopuszczalności skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego jest wyczerpanie możliwości działania na drodze administracyjnej, a wniesienie skargi na bezczynność organów administracji jest obwarowane przesłanką wyczerpania środków odwoławczych na drodze administracyjnej, przez co, w tej sytuacji należy rozumieć wniesienie zażalenia do organu wyższego stopnia, to dopuszczalność skargi na niewydanie, w ustalonym przez przepisy prawa terminie, rozstrzygnięcia przez naczelny lub centralny organ administracji państwowej nie jest uzależniona od wyczerpania środków przewidzianych w art. 37 Kpa. /por. wyroki NSA z dnia 3 listopada 1999 r. I SAB 156/99 - nie publ., z dnia 16 lipca 1998 r. IV SAB 12/98 - nie publ., z dnia 15 czerwca 1993 r. IV SA 1639/92 - OSP 1995 z. 4 poz. 88/. Tak więc w sytuacji, gdy, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzji nie wydał w ustawowym terminie decyzji możliwe jest skuteczne wniesienie do NSA skargi na bezczynność tego organu bez składania zażalenia w trybie art. 37 Kpa. Zauważyć przy tym wypada, że w tej konkretnej sprawie przed wniesieniem skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący udzielając odpowiedzi na pisma Kierownika Urzędu domagał się od tego organu wydania stosownej decyzji, co jednak nie odniosło pożądanego skutku. Zwłoka w wydaniu decyzji znacznie przekroczyła terminy określone w art. 35 Kpa, bowiem od złożenia wniosku o przyznanie przez organ świadczenia do wniesienia skargi upłynęły prawie 3 lata, a od doręczenia skarżącemu ostatniego pisma Kierownika Urzędu upłynęło ponad 8 miesięcy. Zauważyć przy tym wypada, że pisma wysyłane przez organ do skarżącego nie zwalniały Kierownika Urzędu z obowiązku wydania decyzji, ani decyzji takiej nie zastępowały. W tej sytuacji organ pozostaje w niewątpliwej zwłoce, co sprawia, że skarga jest uzasadniona zarówno przepisami kodeksu postępowania administracyjnego /art. 35/, jak i przepisami ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /art. 17 i art. 26/. Mając na względzie powyższe na podstawie art. 26 i art. 55 ust. 1 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym orzeczono jak w sentencji.