II SAB/Wr 113/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym Przewodniczący: Sędzia WSA Ireneusz Dukiel po rozpoznaniu w Wydziale II w dniu 4 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. H. na przewlekłość Prezydenta W. postanawia: odrzucić skargę. W wykonaniu wezwania z dnia 2 października 2013 r. o sprecyzowanie jakiego aktu lub czynności domaga się od Prezydenta W. oraz na czym miałaby polegać zarzucana w skardze z dnia 30 sierpnia 2013 r. bezczynność oraz przewlekłość postępowania organu administracji skarżąca B. H. oświadczyła, że domaga się od Urzędu Miejskiego W. poszanowania własności jej działek poprzez: "wykonanie stosownego oznakowania dróg znajdujących się na moich działkach znakami "zakazu ruchu" by nie była naruszana moja własność" (...) "rozdzielanie w trwały sposób fizyczny drogi gminnej na działce [...] od jej działki [...][...] na przykład poprzez wykonanie niewielkiego rowu uniemożliwiającego przejazd z drogi gminnej na moją działkę". Określając w ten sposób przedmiot skargi skarżąca wniosła o przeprowadzenie wizji lokalnej na omawianych działkach celem wykazania naruszenia jej własności a tym samym wykazanie uporczywego zaniechania obowiązków ze strony Urzędu Miejskiego W. oraz popełnienia przestępstwa poświadczenia nieprawdy przez inżyniera kontraktu w kwestii uporządkowania terenu po zakończonej budowie. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie podnosząc, że zarzuty dotyczące bezczynności oraz przewlekłości postępowania, a także naruszenia własności działek skarżącej, poprzez niedopełnianie obowiązków oraz uporczywe uchylanie się i nie wykonywanie wniosków w zakresie ochrony gruntów skarżącej nie znajdują uzasadnienia w stanie faktycznym. Dla uzasadnienia przyjętego stanowiska obszernie przedstawiono stan sprawy dotyczący należących do skarżącej nieruchomości. W uzupełnieniu skargi skarżąca potrzymała stanowisko dotyczące bezczynności oraz przewlekłości postępowania, które polegać ma na uchylaniu się przez organ administracji publicznej od wykonania oznakowania niezbędnego dla zakończenia wykorzystywania należących do skarżącej nieruchomości dla celów publicznych. W piśmie, które wpłynęło wraz z uzupełnieniem skargi skarżony organ poinformowała, że obecnie przygotowywana jest kolejna oferta nabycia nalężących do skarżącej nieruchomości. Sprawa ze skargi B. H. na bezczynność postępowania została zarejestrowana pod odrębną sygnaturą II SAB/Wr 112/13. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że sądy administracyjne powołane są do rozpoznawania spraw sądowoadministracyjnych. Sprawy administracyjne przed sądami administracyjnymi wszczynane są wniesieniem skargi lub wniosku. Katalog spraw objętych właściwością rzeczową sądów administracyjnych określa w szczególności art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Z przytoczonych przepisów jednoznacznie wynika, że kontrolujące działalność administracji publicznej sądy administracyjne nie są powołane do rozpoznawania innych spraw niż sprawy sądowoadministracyjne, w szczególności do rozpoznawania spraw, które należą do właściwości sądów powszechnych. Warto podkreślić, że do właściwości sądów powszechnych należą, stosownie do treści art. 1 i art. 2 § 1 ustawy z dnia z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 ze zm.) sprawy cywilne, o ile przepisy szczególne nie przekazują ich do właściwości sądów szczególnych. Sprawami cywilnymi są sprawy ze stosunków z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy (sprawa cywilna w znaczeniu materialnym), jak również sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych i inne sprawy, do których przepisy Kodeksu postępowania cywilnego stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy cywilne w znaczeniu formalnym). Wskazać także należy, że problematyka ochrony prawa własności uregulowana została w dziale V tytułu I księgi II k.c. Zgodnie z art. 222 § 1 k.c., właściciel może żądać od osoby, która włada faktycznie jego rzeczą, ażeby rzecz została mu wydana, chyba że osobie tej przysługuje skuteczne względem właściciela uprawnienie do władania rzeczą (roszczenie windykacyjne). Z kolei na podstawie art. 222 § 2 k.c., przeciwko osobie, która narusza własność w inny sposób aniżeli przez pozbawienie właściciela faktycznego władztwa nad rzeczą, przysługuje właścicielowi roszczenie o przywrócenie stanu zgodnego z prawem i o zaniechanie naruszeń (roszczenie negatoryjne). Roszczenia o udzielenie ochrony prawnej o charakterze windykacyjnym i negatoryjnym mają charakter cywilnoprawny, niezależnie od tego, czy u ich podstaw znajduje się decyzja administracyjna czy też innego rodzaju czynności prawne podejmowane przez podmioty należące do administracji publicznej. To prawo cywilne, chronione w procesie cywilnym przed sądem powszechnym, reguluje skutki naruszenia prawa własności i usunięcie skutków naruszenia, w tym w wyniku działania organów państwowych (za: T. Dybowski, Ochrona własności w polskim prawie cywilnym. Rei vindicatio – actio negatoria, Warszawa 1969, s. 100, 104-105; E. Gniewek, Komentarz do art. 222 k.c., uw. 1.1-1.7, Lex). Przykładowo można wskazać, że uzasadnia wystąpienie z roszczeniem negatoryjnym przejeżdżanie przez osobę nieuprawnioną przez cudzy grunt, budowa na cudzym gruncie (por. np. SN z 18.06.1998r., II CKU 6/98, Prok. i Pr. 1999, Nr 1, s. 32; wyr. SN z 19.12.2002 r., V CZ 162/02, OSN 2004, Nr 2, poz. 231 ). Uwzględniając powyższe oraz okoliczność, że skarga B. H. na działanie Prezydenta Miasta W. dotyczy roszczeń cywilnoprawnych w przedmiocie ochrony własności nieruchomości - Sąd uznał, że skarga podlega odrzuceniu jako nie podlegająca kognicji sądów administracyjnych. W niniejszej sprawie bezspornym jest, że nieruchomość składająca się z działek gruntu oznaczonych geodezyjnie nr: [...][...][...] oraz [...][...][...], obręb B., położona przy ul. K. oraz P. we W., stanowi własność skarżącej. Skarżąca oczekuje od Prezydenta Miasta W. dokonania określonych czynności zmierzających do uregulowania – po wykonanych robotach budowalnych związanych z budową sieci kanalizacji sanitarnej, deszczowej i wodociągowej - sytuacji jej nieruchomości, a mianowicie m.in. wykonaniu oznakowania dróg znakami "zakazu ruchu" oraz rozdzielaniu drogi gminnej od jej nieruchomości. Spór pomiędzy skarżącą a Prezydentem Miasta W. dotyczy zatem naruszania jej prawa własności - wkraczanie na cudzy grunt. Spór taki ma charakter cywilnoprawny. Oznacza to, że opisane w skardze działania Prezydenta Miasta W. nie mogą być rozpatrywane w kategoriach bezczynności lub przewlekłości organu administracji publicznej. O przewlekłości takiej można mówić jedynie wówczas, gdy organ administracyjny nie wydaje aktu lub nie podejmuje czynności o charakterze publicznoprawnym. Brak działania jakiegokolwiek podmiotu, w tym i organu administracyjnego, w sferze prawa cywilnego, nie jest przewlekłości podlegającą zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Podkreślenia także wymaga, że właściwe zabezpieczenie dostępu do nieruchomości należy do jej właściciela. Ponadto należy zauważyć, że każdy poszkodowany podmiot stosunków cywilnoprawnych może dochodzić roszczeń, jeżeli doznał szkody wyrządzonej przez wykonujących władzę publiczną. Podsumowując, skoro Prezydent Miasta W. nie był zobligowany do załatwienia sprawy z wniosku skarżącej w drodze decyzji administracyjnej, postanowienia wydanego w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo postanowienia kończącego postępowanie, a także postanowienia rozstrzygającego sprawę co do istoty albo innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej, to na podstawie powołanego art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., skarga na przewlekłość postępowania w rozpoznawanej sprawie jest niedopuszczalna i tym samym podlega odrzuceniu stosownie do przepisu art. 58 § 1 pkt 1, § 3 p.p.s.a.