II SAB/Wr 113/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis po rozpoznaniu w dniu 4 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II sprawy ze skargi W. K. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kamiennej Górze w przedmiocie postępowania egzekucyjnego nakazu rozbiórki samowolnie wybudowanej drogi wewnętrznej postanawia: I. odrzucić skargę. II. zwrócić stronie skarżącej kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego. Pismem z dnia 15 lutego 2026 r. W. K. (dalej: skarżący, strona skarżąca) złożył skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kamiennej Górze (dalej: organ, PINB) w przedmiocie postępowania egzekucyjnego nakazu rozbiórki samowolnie wybudowanej drogi wewnętrznej. Jak wskazano organ nie zmierza do wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym nakazującego rozbiórkę samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego - drogi wewnętrznej z przywróceniem terenu do stanu sprzed rozpoczęcia prac na działce według ewidencji gruntów nr [...], obręb [...] L., gmina K. i w konsekwencji doprowadza do licznych szkód na terenie nieruchomości skarżącego. Działanie organu stanowi rażące naruszenie zasad postępowania i zmierza jedynie do uniknięcia odpowiedzialności PINB za brak skutecznej egzekucji nakazu rozbiórki i przywrócenia terenu do poprzedniego stanu. W rezultacie wniesiono o: 1. zobowiązanie PINB do dokonania skutecznych czynności egzekucyjnych w szczególności poprzez niezwłoczne zastosowanie wykonania zastępczego rozbiórki drogi z przywróceniem terenu do stanu sprzed rozpoczęcia prac na działce według ewidencji gruntów nr [...], obręb [...] L., gmina K., nie później niż w terminie w terminie 7 dni od uprawomocnienia się orzeczenia; 2. stwierdzenie, że przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznanie sumy pieniężnej w wysokości 30.000,00 zł (trzydzieści tysięcy złotych) na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. w związku z faktem, iż w sprawie ma miejsce rażący charakter przewlekłości oraz stałe zwiększające się realne uciążliwości i szkody wynikające z bierności PINB, co stale doprowadza do i jeszcze większych rozmiarów fizycznej dewastacji własności skarżącego, takich jak w szczególności fundamenty domu, granitowej podwyższonej rabaty kwiatowej, kostki brukowej i obrzeży, ogrodzenie, tarasu, nanoszenie na moją nieruchomość mas ziemi, odpadów, gałęzi i kamieni oraz i zniszczenie upraw i kwiatów, jak również stałe zalewanie i niszczenie ogrodu i w konsekwencji uniemożliwienie mi przez lata uprawiania własnej ziemi, za którą wszak uiszczam corocznie podatek od nieruchomości, natomiast koszt przywrócenia stanu poprzedniego na terenie mojej nieruchomości znacząco przekracza wyżej wskazaną kwotę i wynosi ok. 200.000,00 zł 4. wymierzenie PINB grzywny oraz zasądzenie od tego organu na moją rzecz kosztów mniejszego postępowania według norm przepisanych. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga podlegała odrzuceniu. Jak wynika z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W myśl art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2025 r. poz. 1691), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2025 r. poz. 111, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. z 2025 r. poz. 1131, 1423, 1820 i 1863), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Zgodnie z art. 3 § 2a p.p.s.a. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz w sprawach sprzeciwów od postanowień, do których odpowiednie zastosowanie ma przepis art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Natomiast według art. 3 § 3 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi uczyniono bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez PINB w przedmiocie postępowania egzekucyjnego nakazu rozbiórki samowolnie wybudowanej drogi wewnętrznej. Wyjaśnić zatem należy, że w postępowaniu egzekucyjnym właściwe organy wydają rozstrzygnięcia w formie postanowienia. Zgodnie z art. 6 § 1 zd. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2026 r. poz. 268 ze zm., dalej: u.p.e.a.), w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Na bezczynność wierzyciela w podejmowaniu czynności, o których mowa w § 1, służy skarga podmiotowi, którego interes prawny lub faktyczny został naruszony w wyniku niewykonania obowiązku oraz organowi zainteresowanemu wykonaniem obowiązku. Postanowienie w sprawie skargi wydaje organ wyższego stopnia. Na postanowienie oddalające skargę przysługuje zażalenie (art. 6 § 1a zd. 1 u.p.e.a.). Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przewiduje zatem inny, odrębny od uregulowanego w Kodeksie postępowania administracyjnego i w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tryb zaskarżania bezczynności wierzyciela egzekucyjnego, polegającej na niepodejmowaniu czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych. Z powyższego wynika, że - zgodnie z art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. - sąd administracyjny jest właściwy jedynie w sprawach skarg na postanowienia organu wyższego stopnia oddalające skargę na bezczynność wierzyciela, wydane na podstawie art. 6 § 1a u.p.e.a. Natomiast tryb skargi na bezczynność organów - przewidziany w powołanym wyżej art. 3 § 2 p.p.s.a. - stosowany jest tylko wówczas, gdy nie ma innego sposobu kwestionowania bezczynności organów administracji, a zatem jest on wyłączony w sprawach bezczynności uregulowanej w art. 6 u.p.e.a. (por. postanowienie NSA z dnia 30 czerwca 2003 r., SAB/Ka 138/02, publ. CBOSA). Należy dodać, że podjęcie przez wierzyciela czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych nie następuje w drodze decyzji administracyjnej, postanowienia ani wydania pisemnej interpretacji prawa podatkowego (art. 3 § 2 pkt 1-3 i 4a p.p.s.a.). Nie stanowi również innego aktu lub czynności w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W judykaturze trafnie zauważono, że aktem lub czynnością, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., jest indywidualny akt lub czynność o charakterze władczym, rozstrzygający o tym, czy konkretnemu podmiotowi przysługuje określone uprawnienie wynikające z przepisu prawa albo czy ciążą na nim z mocy prawa określone obowiązki (por. postanowienie NSA z dnia 24 marca 1998 r., II SA 1155/97; postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: z dnia 30 sierpnia 2011 r., IV SAB/Wa 93/11 i z dnia 26 sierpnia 2011 r., IV SAB/Wa 85/11; postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 listopada 2011 r., II SAB/Wr 53/11, publ. CBOSA). Czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych nie sposób zakwalifikować jako ustalające, stwierdzające, czy potwierdzające uprawnienia bądź obowiązki skarżącego wynikające z przepisów prawa. Podjęcie powyższych czynności nie stanowi również innych niż określone w punktach 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w Kodeksie postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI Ordynacji podatkowej lub postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Podobny wniosek dotyczy skargi na przewlekłość postępowania egzekucyjnego, uregulowanej obecnie w art. 54a u.p.e.a. Konkludując – skarżący, który nie jest wierzycielem, a jedynie podmiotem, którego interes został naruszony przez niewykonanie obowiązku określonego w decyzji rozbiórkę samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego – drogi wewnętrznej z przywróceniem terenu do stanu sprzed rozpoczęcia prac na działce według ewidencji gruntów nr [...], obręb [...] L., gmina K., może domagać się podjęcia stosownych czynności egzekucyjnych przez wierzyciela, jednak może to czynić jedynie w ramach środków prawnych przewidzianych przez u.p.e.a. Skoro zatem podjęcie czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych nie należy do żadnego z aktów lub czynności wymienionych w powyższych przepisach, zaś bezczynność/przewlekłość wierzyciela w podejmowaniu tych czynności, w razie uchylania się przez zobowiązanego od wykonania obowiązku, może być objęta jedynie skargą określoną – odpowiednio – w art. 6 § 1a oraz art. 54a u.p.e.a., Sąd uznał skargę za niedopuszczalną, albowiem sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Wobec powyższego Sąd obowiązany był orzec na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd orzekł o zwrocie uiszczonego wpisu na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., w świetle którego sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis w przypadku pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.