II SAB/Wr 1179/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Olga Białek Sędziowie: Sędzia WSA Marta Pawłowska (spr.) Asesor WSA Malwina Jaworska-Wołyniak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II w dniu 12 lutego 2026 r. sprawy ze skargi Y. K. na przewlekłość Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie wydania polskiego dokumentu podróży dla cudzoziemca I. stwierdza, że Wojewoda Dolnośląski dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania; II. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zobowiązuje Wojewodę Dolnośląskiego do wydania aktu w terminie 30 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi; IV. dalej idącą skargę oddala; V. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej kwotę 597 (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Y. K. (dalej: strona, skarżący) wniósł pismem z dnia 12 sierpnia 2025 r. (data wpływu do organu) skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na przewlekłość Wojewody Dolnośląskiego (dalej: Wojewoda) w sprawie wydania polskiego dokumentu podróży dla cudzoziemca. Jak wynika z treści skargi oraz akt administracyjnych, wnioskiem z dnia 11 kwietnia 2025 r. (data wpływu do organu) skarżący wniósł o wydanie polskiego dokumentu podróży dla cudzoziemca. Wobec braku terminowego załatwienia sprawy zainicjowanej tym wnioskiem, pismem z dnia 3 lipca 2025 r. (data wpływu do organu) złożył ponaglenie. W treści skargi jej autor wniósł o stwierdzenie przewlekłości mającej miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązanie organu do wydania polskiego dokumentu podróży, przyznanie od organu na rzecz strony skarżącej kwoty 5.000 zł, skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W doręczonej Sądowi odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując, że sprawa nie sprowadza się, tak jak wskazuje strona, jedynie do wygenerowania i wydania dokumentu podróży, ponieważ wniosek zawiera braki formalne do uzupełnia których strona została zobligowana pismem z dnia 2 września 2025 r. Ponadto organ wskazał, że w okolicznościach sprawy nie można mówić o przewlekłości, a tym bardziej o kwalifikowaniu jej za rażące naruszenie prawa. Nadto powołano się na ogromny wpływ wniosków i problemy kadrowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Podstawą prawną skargi jest art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143) - dalej jako "p.p.s.a.", z którego wynika, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania poprzedzającego wydanie aktu lub dokonania czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Według art. 37 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2025 r. poz. 1691) – dalej jako "k.p.a." "przewlekłość" zachodzi wówczas, gdy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. W przypadku polskiego dokumentu podróży dla cudzoziemca formę decyzji administracyjnej, a co za tym idzie przepisy k.p.a., stosuje się jedynie w przypadku odmowy wydania lub wymiany takiego dokumentu (art. 257 ust. 2 u.o.c.). Określone w k.p.a. ogólne zasady postępowania oraz wskazana w powołanym przepisie definicja "przewlekłości" powinny jednak znaleźć odpowiednie zastosowanie także przy realizacji czynności materialno-technicznej w postaci wydania polskiego dokumentu podróży. Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie wystąpiła opieszałość w działaniu organu, którą kwalifikować należy jako przewlekłe prowadzenie postępowania. Z przepisów art. 252 – 259 u.o.c., regulujących czynności wydania polskiego dokumentu podróży dla cudzoziemca, nie wynika, w jakim konkretnie terminie organ powinien rozpatrzyć wniosek. Oznacza to, że zastosowanie w takim wypadku znajdzie zasada ogólna szybkości i prostoty postępowania (art. 12 k.p.a.), odwołująca się do nieuzasadnionej zwłoki, jako kryterium oceny sprawności postępowania organu. W okolicznościach niniejszej sprawy, od momentu wpływu wniosku (11 kwietnia 2025 r.) do chwili wniesienia skargi na przewlekłości (12 sierpnia 2025 r.) minęło ponad cztery miesiące. Jedyną czynnością organu dokonaną w celu rozpoznania wniosku było wezwanie z 2 września 2025 r. do usunięcia braków formalnych wniosku oraz przedłożenia dodatkowych dokumentów, które jednak miało miejsce dopiero po wniesieniu skargi. W niniejszej sprawie, organ przez okres ponad czterech miesięcy nie wykazywał żadnej aktywności celem rozpatrzenia wniosku. W ocenie Sądu, taki stan rzeczy jednoznacznie wskazuje na opieszałość działania organu, która wypełnia znamiona przewlekłości, o czym orzeczono w pkt I sentencji wyroku. Jak wynika z art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie mając na uwadze fakt, że organ nie rozpoznał wniosku strony o wydanie polskiego dokumentu podróży zasadne stało się zobowiązane organu do dokonania tej czynności w terminie 30 dni od dnia doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Podstawę prawną działania Sądu w tym zakresie stanowi art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (pkt III sentencji wyroku). Jak wynika z art. 149 § 1a p.p.s.a., stwierdzając przewlekłość lub bezczynność organu sąd jednocześnie stwierdza, czy przewlekłość lub bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. "Rażące" naruszenie prawa jest kwalifikowaną postacią naruszenia prawa. Orzeczenie o kwalifikowanej formie bezczynności lub przewlekłości winno być zarezerwowane dla sytuacji szczególnych, oczywistych i niedających się w żaden sposób usprawiedliwić. Jednakże w celu ustalenia, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Samo przekroczenie przez podmiot zobowiązany ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy, musi być szczególnie znaczące i niezaprzeczalne, a rażące opóźnienie w podejmowanych czynnościach musi być pozbawione racjonalnego uzasadnienia (wyrok NSA z 17.05.2019 r., sygn. akt I OSK 2171/17). W tym miejscu odnotowania wymaga, że Sąd ocenia zasadność skargi uwzględniając głównie stan prawny obowiązujący na dzień jej wniesienia. Ta data będzie zatem wyznaczała ocenę i kwalifikację bezczynności organu w zaskarżonym zakresie. Nadto badając stopień naruszenia prawa Sąd obowiązany jest wziąć pod uwagę wiele czynników, w tym również okres w jakim organ administracji pozostawał w bezczynności (na moment wniesienia skargi), jak i wskazane w odpowiedzi na skargę okoliczności dotyczące czynników zewnętrznych, które wpływają na organizację pracy organu. Dotyczą one ponadnormatywnego wpływu wniosków, czy rozszerzenia zakresu zadań obciążających organ administracji. O ile bowiem ww. okoliczności nie wpływają na ustalenie bezczynności to mają znaczenie przy ocenie charakteru naruszenia prawa. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy mając na uwadze argumenty podawane w odpowiedzi na skargę, jak też powszechnie znany fakt związany ze zwiększeniem obowiązków pracowników organu wywołaną napływem uchodźców wojennych, nie można oceniać, że zwłoka organu w wydaniu polskiego dokumentu podróży nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa. Jak wynika z akt sprawy organ podjął działania zamierzające do rozpoznania wniosku i jakkolwiek naruszył terminy rozpoznania sprawy, to nie w stopniu rażącym, o czym Sąd orzekł w pkt II sentencji wyroku. Z uwagi na stosunkowi niewielki czas przewlekłości postępowania oraz brak rzeczowego uzasadnienia zaistnienia "krzywdy moralnej spowodowanej przewlekłością postępowania", Sąd oddalił skargę w zakresie żądania przyznania skarżącemu sumy pieniężnej, o czym orzekł w punkcie IV wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. (pkt V sentencji wyroku). Sąd rozpoznał skargę na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a.