II SAB/Wr 1182/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek Sędzia WSA Marta Pawłowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II w dniu 27 listopada 2025 r. sprawy ze skargi A. K. na bezczynność Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w Lwówku Śląskim w przedmiocie naruszenia przepisów przeciwpożarowych I. stwierdza, że Komendant Powiatowy Państwowej Straży Pożarnej w Lwówku Śląskim dopuścił się bezczynności w prowadzonym postępowaniu; II. stwierdza, że bezczynność Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w Lwówku Śląskim nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zobowiązuje Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w Lwówku Śląskim do załatwienia wniosku skarżącego w terminie 30 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; IV. dalej idącą skargę oddala; V. zasądza od Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w Lwówku Śląskim na rzecz strony skarżącej kwotę 597 (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. A. K. (dalej jako skarżący) – skargą z dnia 14 sierpnia 2025 r. wniósł o stwierdzenie bezczynności Komendanta Powiatowej, Państwowej Straży Pożarnej w Lwówku Śląskim (dalej jako: "organ", "Komendant") w sprawie dotyczącej zgłoszonego pismem z dnia 9 kwietnia 2025 r. naruszenia przepisów przeciwpożarowych w obrębie pomieszczeń przylegających bezpośrednio do tylnej ściany nieruchomości o numerze księgi wieczystej [...]. W skardze zarzucił organowi naruszenie art. 35 kodeksu postępowania administracyjnego (dalej jako: "k.p.a."), poprzez jego niezastosowanie i brak rozpatrzenia wniosku skarżącego (stwierdzenie naruszenia przepisów przeciwpożarowych bądź jego braku w wymaganym terminie) oraz art. 65 k.p.a. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na błędnym przyjęciu, że organ nie jest właściwy do rozpoznania niniejszej sprawy i przekazanie sprawy do rozpoznania innemu organowi. Jednocześnie wnioskował o: 1/ stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności w prowadzonym postępowaniu, a bezczynność ta miała rażący charakter 2/ zobowiązanie organu do załatwienia sprawy z wniosku skarżącego 3/ przyznanie na rzecz skarżącego od organu sumy pieniężnej 4/ zasądzenie na rzecz skarżącego od organu kosztów postępowania. Z uzasadnienia skargi oraz akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia 9 kwietnia 2025 r. skarżący zwrócił się do organu z informacją o naruszeniu przepisów przeciwpożarowych i wniósł o wszczęcie stosownego postępowania. We wniosku wskazał, że w bezpośrednim sąsiedztwie nieruchomości, której właścicielem jest skarżący, znajduje się kompleks pomieszczeń gospodarczych, w których przechowywane są materiały palne. Same pomieszczenia nie mają ścian o odporności ogniowej. Taka sytuacja według zawiadamiającego może grozić pożarem. We wniosku skarżący przywołał treść art. 26 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej i wskazał, że konieczne jest podjęcie działań zmierzających do usunięcia opisanych naruszeń. Pismem z dnia 15 kwietnia 2025 r. Komendant przekazał pismo do załatwienia według właściwości do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowalnego w Lwówku Śląskim. O przekazaniu pisma organ zawiadomił skarżącego wyjaśniając, że zgłoszone przez stronę zagadnienie porusza zarówno kwestie ochrony przeciwpożarowej jaki zagadnienia konstrukcyjno – budowlane. W zakresie kwestii przeciwpożarowych wskazał, że stosownie do treści § 4 ust. 1 pkt 12 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz.U. z 2023 r., poz. 822 ze zm.), zabronione jest składowanie materiałów palnych m.,in. W pomieszczeniach technicznych. Natomiast zagadnienia dotyczące konstrukcji budowlanych i odporności ogniowej ścian leżą w zakresie kompetencji organów nadzoru budowlanego, dlatego pismo z dnia 9 kwietnia 2025 r. zostało przekazane temu organowi do załatwienia. Pismem z dnia 2 czerwca 2025 r. skarżący podniósł, że sam fakt, że jedne naruszenia mogą stanowić jednocześnie naruszenia przepisów przeciwpożarowych i budowlanych, nie zwalnia a priopri organów straży pożarnej z dokonania stosownych czynności. Wobec braku podjęcia czynności przez organ skarżący pismem z dnia 27 czerwca 2025 r. wniósł ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie, a następnie wywiódł opisaną skargę do sądu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości podnosząc, że podanie skarżącego zostało przekazane do załatwienia zgodnie z właściwością do organów nadzoru budowalnego, a inspektor nadzoru budowlanego, który otrzymał pismo, nie wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego. Dodatkowo jak podniesiono w odpowiedzi na skargę, Dolnośląski Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej umorzył postępowanie w sprawie ponaglenia na bezczynność wniesionego przez skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Ze względu na wyżej wskazany przedmiot skargi, sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a.). Przedmiotem skargi jest bezczynność Komendanta Powiatowej Straży Pożarnej w Lwówku Śląskim w przedmiocie podjęcia czynności w sprawie naruszenia przepisów przeciwpożarowych. Zaznaczyć wyraźnie należy, że wnioskiem z dnia 9 kwietnia 2025 r., skarżący wniósł o podjęcie czynności przez organ wskazując w piśmie skierowanym do komendanta, że w pomieszczeniach, które nie posiadają ścian o wymaganej odporności ogniowej, przechowywane są materiały palne. Dodatkowo w piśmie skarżący powołał się na przepisy ustawy o Państwowej Straży Pożarnej. Z uzasadnienia wniosku wynika, że skarżący miał wiedzę, a co najmniej podejrzenia co do rodzaju materiałów przechowywanych w bezpośrednim sąsiedztwie należącej do niego nieruchomości. Dodatkowo w piśmie 2 czerwca 2025 r. zaznaczył, że okoliczność przekazania pisma w zakresie w jakim dotyczyło ono przepisów techniczno- budowalnych do załatwienia właściwemu organowi, nie zwalniała z obowiązku podjęcia czynności w zakresie w jakim pismo to dotyczyło obowiązków i zagrożeń przeciwpożarowych. W takim zakresie organ straży pożarnej winien był przeprowadzić choćby czynności sprawdzające i w zależności od ich wyniku, podjąć stosowne działania. Tymczasem z akt sprawy nie wynika, aby jakiekolwiek działania przez organ zostały podjęte. Trudno zatem stwierdzić, na jakiej podstawie organ uznał, że nie ma podstaw do prowadzenia postępowania czy wydania decyzji na podstawie art. 26 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, skoro nie ustalono żadnego stanu faktycznego. W aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dowodu (protokołu) przeprowadzenia czynności sprawdzających, które mogłyby być podstawa do zajęcia stanowiska w sprawie zgłoszonego naruszenia przepisów przeciwpożarowych. Dodatkowo, już na marginesie rozważań organ wskazuje, że nieprawidłowe jest powoływanie się w odpowiedzi na skargę na umorzenie postępowania w sprawie ponaglenia albowiem zupełnie nieprawidłowe, bo nieznane ustawie jest takie rozstrzygnięcie. Sąd wskazuje, że art. 37 § 6 k.p.a., który wskazany zresztą został w podstawie wydanego postanowienia, pozwala wyłącznie na stwierdzenie czy zaistniała bezczynność czy przewlekłość, czy też nie. Zresztą, rozstrzygnięcie organu wyższego stopnia, zapadłe w wyniku wniesionego ponaglenia, nie jest rozstrzygające ani w żaden sposób wiążące dla sądu rozpoznającego skargę na bezczynność lub przewlekłość organu. W sytuacji niebudzącej wątpliwości interpretacyjnych treści żądania strony, jak i wskazania jego podstaw prawnych i faktycznych, brak było powodów przekazania sprawy do rozpoznania innemu organowi i uznania, ze w całości załatwia to wniosek skarżącego. W ocenie Sądu, złożony wniosek nie budził wątpliwości co do intencji wnioskodawcy, już w szczególności po piśmie z dnia 2 czerwca 2025 r., w którym jasno wskazano, że dotyczy naruszeń zarówno przepisów techniczno budowalnych jak i przeciwpożarowych. Jeżeli jednakże organ uznał, że w istocie może zawierać on inne żądanie niż literalnie wyrażone, to nawet wówczas, przed przekazaniem sprawy organom nadzoru budowalnego, winien był organ rozwiać wątpliwości w drodze wezwania strony do wyjaśnienia faktycznej treści żądania. Tak się jednak w sprawie nie stało. Pojęcie bezczynności zostało zdefiniowane w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. Przepis ten stanowi, że stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność). Zasada szybkości postępowania jest jedną z głównych zasad postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Terminy załatwiania spraw zostały określone w art. 35 k.p.a. Na podstawie art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). Z przywołanych wyżej regulacji wynika, że strona, składając wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego ma prawo oczekiwać, że jej sprawa zostanie załatwiona w terminach określonych w przepisach prawa, a w sytuacji, gdy okaże się to, z różnych przyczyn, niemożliwe – że zostanie poinformowana o przyczynach zwłoki oraz o nowym terminie załatwienia jej sprawy. Organ natomiast powinien dołożyć wszelkich starań, aby zadośćuczynić wynikającym z k.p.a. obowiązkom sprawnego zgromadzenia materiału dowodowego, należytej jego oceny i wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Przy czym organ może uznać, że wniosek pochodzi od podmiotu, który nie jest stroną w sprawie, bądź ze wstępnej oceny wniosku może wynikać, że brak jest podstaw do wszczęcia postępowania. W takiej sytuacji organ może rozważyć zastosowanie art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 stosuje się odpowiednio. Wydanie rozstrzygnięcia przerywa stan bezczynności i stanowi datę graniczną, do której możliwe jest skuteczne wniesienie do sądu administracyjnego skargi na bezczynność (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19, dostępna w CBOSA, na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl), jednakże tylko w przypadku, gdy rozstrzygnięcie to odnosi się w istocie do żądania złożonego przez stronę. Skoro zaś – jak wskazano we wcześniejszej części uzasadnienia, organ działając w sposób nieuprawniony, bez właściwej ku temu podstawy, przekazał sprawę do rozpoznania innemu organowi, to w żaden sposób nie można uznać, że sprawa w istocie została załatwiona. Skarżący, który w sposób jasny sformułował żądanie wydania decyzji przez Komendanta Straży Pożarnej nie ma innej możliwości wykazania wadliwego działania organu i obrony swoich praw, jak tylko poprzez wniesienie skargi na bezczynność. Zawiadomienie bowiem o przekazaniu sprawy do rozpoznania innemu organowi, nie stanowi wszak aktu administracyjnego, podlegającego zaskarżeniu do sądu. Nie ulega również wątpliwości, w świetle akt postępowania, że organ nie załatwił sprawy w żadnym z przewidzianych w art. 35 k.p.a. terminów. Co prawda organ uznał, że wniosek winien być rozpoznany przez inny organ, jednak jak już wyjaśniono, konstatacja ta nie jest wystarczająca w okolicznościach niniejszej sprawy. Oznacza to, że organ dopuścił się bezczynności, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Bezczynność ta jednak nie miała, w ocenie Sądu charakteru rażącego, bowiem wynikała z pewnej nieudolności prawniczej organu. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., Sąd zobowiązał organ do załatwienia wniosku skarżącego, zgodnie z treścią żądania, tj. podjęcia czynności w zakresie sprawdzenia czy doszło w opisanych okolicznościach do naruszenia przepisów przeciwpożarowych. Sąd oddalił skargę w zakresie żądania sumy pieniężnej, bowiem nie znalazł dostatecznych podstaw do jej przyznania. Mając na względzie to jaką funkcję ma spełnić instytucja przewidziana w art. 149 § 2 p.p.s.a. Sąd doszedł do przekonania, że stopień zawinienia organum w nieterminowym załatwieniu sprawy nie daje podstaw do zastosowania ww. przepisu. Podkreślenia wymaga, że przyznanie sumy pieniężnej jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, a więc w tego rodzaju sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania załatwienia sprawy, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa (wyrok WSA w Warszawie z 19.05.2017 r., sygn. akt IV SAB/Wa 294/16). Ponadto wymaga podkreślenia, że zastosowanie środka w postaci zasądzenia sumy pieniężnej czy też wymierzenia organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu, zatem możliwością, z której powinien skorzystać, jeżeli wymagają tego względy związane ze zwalczaniem i zapobieganiem bezczynności lub przewlekłemu prowadzeniu postępowania przez kontrolowany organ administracji publicznej. Dlatego z przyczyn omówionych wyżej należało uznać, że stwierdzenie w zaskarżonym wyroku bezczynności organu w przedmiotowej sprawie stanowiło wystarczający środek dyscyplinujący, a tym samym nie zachodziła potrzeba zastosowania innych instrumentów przewidzianych w art. 149 § 2 p.p.s.a. Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie o kosztach wydano na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 p.p.s.a.