II SAB/Wr 1237/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński, Sędziowie: Sędzia NSA Halina Filipowicz - Kremis, Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II w dniu 21 marca 2023 r. sprawy ze skargi A. M na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej na terenie RP I. stwierdza, że Wojewoda Dolnośląski dopuścił się bezczynności; II. stwierdza, że bezczynność Wojewody Dolnośląskiego miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. zobowiązuje Wojewodę Dolnośląskiego do wydania aktu albo dokonania czynności w terminie 30 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi; IV. przyznaje od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz skarżącego sumę pieniężną w kwocie 200 zł (słownie: dwieście złotych); V. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz skarżącego kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Skarżący (A. M.), wniósł w dniu 15.07.2022 r. skargę na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego (dalej: Wojewoda, organ administracji), polegającą na niedotrzymaniu terminów załatwienia sprawy z jego wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej na terenie Rzeczypospolitej Polskiej – złożonego 06.07.2021 r. Działając na podstawie art. 3 § 2 pkt 8, art. 50 § 1 i art. 53 § 2b ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259) – dalej: p.p.s.a., skarżący zarzucił organowi naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 35 § 1- 3 i art. 36 § 1 k.p.a. Na tej podstawie wniósł o: 1) stwierdzenie, że Wojewoda dopuścił się bezczynności; 2) stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) zobowiązanie organu do wydania decyzji administracyjnej w terminie 14 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi; 4) przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w kwocie 4,5 tys. złotych oraz 5) zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania. Skarżący uzasadnił wnioski i zaprezentował swoje stanowisko. W odpowiedzi na skargę, Wojewoda wniósł o jej oddalenie, wskazując na typowe przyczyny opóźnienia w procedowaniu w tego rodzaju sprawach. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga na bezczynność organu w sprawie z wniosku skarżącego o wydanie decyzji zezwalającej na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej na terenie Rzeczypospolitej Polskiej okazała się uzasadniona, albowiem postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do jego załatwienia. Analiza akt administracyjnych sprawy dowodzi, że 06.07.2021 r. skarżący wniósł do Wojewody wniosek w przedmiotowej sprawie. Pismem w tej samej dacie uzyskał informację, że przewidywany termin zakończenia postępowania ustala się na dzień 06.05.2022 r., a jego pobyt na terytorium Polski do momentu uzyskania przymiotu ostateczności przez przyszłą decyzję uważa się za legalny. Dnia 16.07.2021 r. organ wystąpił do odpowiednich służb o przekazanie informacji na temat pobytu cudzoziemca na terytorium RP. Następnie pismem z 02.08.2021 r. Komendant Wojewódzki Policji we Wrocławiu poinformował Wojewodę, że po dokonanych sprawdzeniach w dostępnych mu bazach danych nie wynika, aby pobyt cudzoziemca na terytorium Polski stanowił zagrożenie dla ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Dnia 10.06.2022 r. wniesiono ponaglenie na działanie organu. Pomimo otrzymania w dniu 27.07.2022 r. niniejszej skargi (została ona wniesiona bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego), dopiero w dniu 24.08.2022 r. organ wezwał skarżącego do przedłożenia w terminie 30 dni następujących dokumentów: umowy określającej tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego, zaświadczenia wydanego przez właściwą jednostkę ZUS-u potwierdzającego podleganiu obowiązkowym ubezpieczeniom wraz z informacją o jego przebiegu, oświadczenia o liczbie osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, aktu małżeństwa, zaświadczenia o aktualnym stanie cywilnym, aktów urodzenia dzieci, potwierdzenia posiadania stabilnego i regularnego źródła dochodu w ciągu 3 lat przed złożeniem wniosku oraz udokumentowania aktualnego źródła dochodu wystarczającego na pokrycie kosztów utrzymania rodziny. Jednocześnie tym samym pismem powiadomiono skarżącego, że wszczęte postępowanie zostanie zakończone w terminie 6 miesięcy od wystąpienia 1 z 3 wskazanych w nim zdarzeń. Powyższe ustalenia wskazują, że organ pozostawał w sprawie bezczynny, naruszając tym samym zasady i terminy określone w art. 35 § 4 i art. 36 k.p.a. w zw. z art. 210 ust. 1 i w zw. z art. 223 ustawy z 12.09.2013 r. o cudzoziemcach (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2354 ze zm.) – dalej: ustawa o cudzoziemcach (przed zmianą art. 210 dokonaną na mocy art. 1 pkt 39 ustawy z 17.12.2021 r. zmieniającej ustawę o Cudzoziemcach z dniem 29.01.2022 r. - postępowanie w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt stały powinno zakończyć się nie później niż w ciągu 3 miesięcy od dnia jego wszczęcia). Z akt sprawy wynika, że oprócz początkowego poinformowania wnioskodawcy o przewidywanym terminie zakończenia postępowania oraz legalności pobytu na terytorium Polski jak i wystąpienia do odpowiednich służb o przekazanie informacji na temat pobytu cudzoziemca na terytorium RP, organ w późniejszym czasie nie podjął w sprawie żadnych innych czynności. Okres zwłoki organu znacząco przekracza maksymalne terminy określone w powołanych przepisach, a w sprawie nie zachodzą okoliczności, które mogłyby usprawiedliwić opieszałe działanie Wojewody. Z tych też względów Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. stwierdził, że w prowadzonym postępowaniu organ dopuścił się bezczynności (pkt I sentencji wyroku). Biorąc pod uwagę czas trwania postępowania oraz błędny sposób postępowania sprzeczny z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego, jak też z art. 2 Konstytucji RP (zasadą demokratycznego państwa prawa), art. 30 (godnością człowieka) i art. 37 ust. 1 Konstytucji RP (korzystaniem z wolności i praw konstytucyjnych przez cudzoziemców) Sąd uznał, że bezczynność organu administracji miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, stosownie do treści art. 149 § 1a p.p.s.a. (pkt II sentencji wyroku). Wobec braku przekazania przez organ informacji o wydaniu decyzji załatwiającej wniosek złożony w niniejszej sprawie, Sąd zobowiązał Wojewodę do wydania aktu albo dokonania czynności w terminie 30 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi, zgodnie z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (pkt III sentencji wyroku). Na wniosek skarżącego, zgodnie z przyznaną prawem kompetencją (Sąd "może") i nie będąc związany wnioskami skargi (art. 134 § 1 p.p.s.a.), Sąd przyznał sumę pieniężną w kwocie 200 złotych (pkt IV sentencji wyroku), o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. W ocenie Sądu, kwota ta będzie adekwatna w kontekście zaistniałych w sprawie okoliczności (opisanej wcześniej postawy organu wobec strony postępowania administracyjnego), jak i trudności, z jakimi cudzoziemiec musi zmagać się nie posiadając stosownego zezwolenia na pobyt na terytorium obcego państwa. Sąd rozpoznając sprawę przyjął stan faktyczny występujący na dzień 15.07.2022 r., tj. na dzień wywiedzenia skargi. Na powyższe rozstrzygnięcie (zasądzenie sumy pieniężnej) miał wpływ fakt, że Wojewoda Dolnośląski od dnia 16.07.2021 r. (pismo do służb) przez ponad rok – pomimo przesłania informacji przez Komendanta Wojewódzkiego Policji we Wrocławiu - nie podejmował w sprawie jakichkolwiek czynności. Taka opieszałość ze strony organu nie może zasługiwać na aprobatę. Nie łączyły się z nią żadne inne czynności jak np. sprawdzenie kompletności wniosku. Jednocześnie wyważając między sobą występujący z jednej strony po stronie skarżącego permanentny stan niepewności i stresu związany z czekaniem na pozytywne informacje z Urzędu Wojewódzkiego, a z drugiej strony brak wykazania konkretnych i wymiernych szkód oraz krzywd, które spowodowała u wnioskodawcy stwierdzona bezczynność, doprowadziło to orzekających do kompromisowego przekonania, że skarżącemu powinno się przyznać kwotę wskazaną w pkt IV sentencji wyroku. Bez wątpienia przyznanie na gruncie art. 149 § 2 p.p.s.a. sumy pieniężnej winno być zatem zastrzeżone jedynie do wyjątkowych przypadków, uzasadnionych szczególnie drastycznymi i zawinionymi uchybieniami zasad efektywnego i terminowego działania organu w załatwieniu sprawy. Przyznanie sumy pieniężnej jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w tego rodzaju sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania załatwienia sprawy, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa. Sąd wyraża nadzieję, że konieczność wypłaty ww. kwoty przez organ posłuży zwalczeniu opieszałości organu w sprawie (zdyscyplinuje organ). Tym samym Sąd uznał, że wnioskowana w skardze kwota 4,5 tys. złotych jest wygórowana. Rozstrzygając sprawę Sąd miał na uwadze fakt wejścia w życie w dniu 15.04.2022 r. - z mocą od 24.02.2022 r., z wyjątkami - ustawy z 08.04.2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 830), w tym dodany wskazaną ustawą art. 100c ust. 1-4, dotyczący prowadzonych przez wojewodę postępowań w zakresie udzielenia cudzoziemcom zezwoleń na pobyt czasowy, pobyt stały, pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiego oraz zmian i cofnięcia tych zezwoleń. Oceniając wprowadzone regulacje Sąd uznał, że wobec ściśle określonego w art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z 12.03.2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2022 r., poz. 583 ze zm.) zakresu podmiotowego i przedmiotowego tej ustawy, jak i braku w tym zakresie zmian w ustawie o cudzoziemcach oraz p.p.s.a., przepisy te nie mają zastosowania w postępowaniu toczącym się przed Wojewodą w tej sprawie, a w konsekwencji w kontroli legalności tego postępowania dokonywanej przez sąd administracyjny. Bez wpływu na wynik niniejszej sprawy pozostaje zmiana stanu prawnego wprowadzona na mocy ustawy z 17.12.2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2022 r. poz. 91; data jej wejścia w życie to 29.01.2022 r.), gdyż przewlekłość organu powstała przed 29.01.2022 r. Ponadto Sąd uwzględnił okoliczność, że skarżący wystąpił w dniu 06.07.2021r. z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, posiadając wydaną w dniu 06.12.2019 r. decyzję zezwalającą na pobyt czasowy i prace do dnia 06.12.2022 r. Przewidziana na mocy art. 42 ust. 5 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, możliwość przedłużenia okresu ważności tego zezwolenia do dnia 24.08.2023 r., pozostaje bez wpływu na ocenę opieszałości organu, skoro skarżący wystąpił z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. (pkt V sentencji wyroku).