II SAB/Wr 133/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis Sędziowie: Sędzia WSA Władysław Kulon (spr.) Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 maja 2022 r. sprawy ze skargi A sp. z o.o. z siedzibą we W. na bezczynność Wojewody D. w przedmiocie rozpatrzenia odwołania od decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę I. stwierdza, że Wojewoda D. dopuścił się bezczynności; II. stwierdza, że bezczynność Wojewody D. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. zobowiązuje Wojewodę D. do wydania aktu w terminie 30 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi; IV. w pozostałym zakresie skargę odrzuca; V. zasądza od Wojewody D. na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia [...] grudnia 2021 r. A sp. z o.o. z/s we W., (dalej: strona skarżąca), wniosła skargę na bezczynność Wojewody D. (dalej: organ) w przedmiocie rozpoznania odwołania J. K. i P. K. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] maja 2021 r. (nr [...]). W skardze wniesiono o zobowiązanie Wojewody D. do niezwłocznego rozpoznania sprawy, ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie oraz zasądzenie kosztów postępowania. Jak wynika z uzasadnienia skargi oraz akt administracyjnych sprawy, w wyniku rozpoznania ponaglenia strony skarżącej z dnia [...] sierpnia 2021 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] października 2021 r. stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności w załatwieniu sprawy; stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; wyznaczył termin na załatwienie sprawy do 18 listopada 2021 r. oraz zarządził wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych bezczynności. Strona skarżąca wskazała, że pomimo upływu terminu wskazanego w ww. postanowieniu. Organ nie podjął żadnych czynności oraz nie wydał rozstrzygnięcia kończącego sprawę. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że na termin załatwienia sprawy przez organ wpływa złożony charakter sprawy oraz konieczność dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy. Ponadto wskazano na problemy organizacyjno-kadrowe organu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Podstawą prawną skargi jest art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) - dalej jako "ppsa", z którego wynika, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania kończącego się wydaniem decyzji administracyjnej. Podkreślić w tym miejscu należy, że w sprawach, w których przedmiotem badania sądu administracyjnego jest bezczynność i przewlekłość organu, sąd kontroluje jedynie, czy organ administracji w terminie zakreślonym przepisami prawa procesowego rozpatrzył wniosek strony czy też nie. Sposób załatwienia tego wniosku/odwołania/zażalenia, a zatem jego uwzględnienie, bądź odmowa uwzględnienia, nie jest natomiast przedmiotem oceny sądu administracyjnego w sprawie ze skargi na bezczynność. W tym przypadku chodzi bowiem o formalną kontrolę, czy w terminie określonym ustawą organ wydał akt lub podjął czynność, zasadniczo bez badania materialnoprawnych aspektów tych aktów lub/i czynności. Przenosząc te rozważania do niniejszej sprawy wskazać należy, że przedmiotem postępowania jest bezczynność Wojewody w przedmiocie rozpoznania odwołania J. K. i P. K. od decyzji od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] maja 2021 r. (nr [...]). Równocześnie podkreślenia wymaga, że strona skarżąca przed wniesieniem skargi, wyczerpała przysługujące środki zaskarżenia, gdyż zgodnie z art. 52 § 1 ppsa, wniosła ponaglenie na niezałatwienie sprawy i rozpoznając to ponaglenie Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] października 2021 r. stwierdził, że Wojewoda D. dopuścił się bezczynności w załatwieniu sprawy; stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; wyznaczył termin na załatwienie sprawy do 18 listopada 2021 r. oraz zarządził wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych bezczynności. Oceniając stan sprawy przypomnieć trzeba, że niewątpliwie jedną z zasad ogólnych postępowania administracyjnego jest zasada szybkości postępowania (art. 12 kpa. Zasada ta jest równocześnie jedną z gwarancji realizacji zasady zaufania do działań organów administracji publicznej (art. 8 kpa w zw. z art. 2 Konstytucji RP). Realizacji zasady szybkości postępowania służy m.in. określenie terminów załatwiania spraw przez organy administracji publicznej. Zgodnie z art. 35 § 1 kpa, organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Treść obowiązku płynącego z tego przepisu oznacza zakaz nieuzasadnionego przetrzymywania spraw bez nadawania im właściwego biegu oraz obowiązek prowadzenia postępowania bez niepotrzebnych zahamowań i przewlekłości. W myśl art. 35 § 2 kpa, niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Z kolei w art. 35 § 3 kpa przewidziano, że załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W realiach sprawy okolicznością bezsporną pozostaje, że zastosowanie miał termin, o którym mowa art. 35 § 3 kpa in fine, a więc termin miesiąca. Niewątpliwie w dacie wpływu do organu drugiej instancji odwołania od decyzji Prezydenta W. organ odwoławczy powinien niezwłocznie podjąć czynności procesowe zmierzające do rozpoznania odwołania. Jak wynika z akt sprawy, akta wpłynęły do organu 18 czerwca 2021 r. Odliczając nawet okres wstrzymania biegu terminów na skutek art. 15 zzzzzn1 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), czyli okres od 7 czerwca do 22 czerwca 2021 r. stwierdzić należy, że organ terminu tego nie dochował. Zdaniem Sądu postawy organu w niniejszej sprawie w żaden sposób nie może tłumaczyć powoływanie się na potrzebę rozpatrzenia odwołania w sposób prawidłowy, z poszanowaniem zasadny praworządności oraz zasady prawdy obiektywnej. Usprawiedliwieniem nie są również braki kadrowe. Rzeczą organu jest bowiem takie zorganizowanie pracy, aby sprawy były załatwiane na bieżąco. Organ w niniejszej sprawie nie tylko przekroczył terminy wskazane w ustawie do rozpoznania odwołania, ale również zignorował termin wyznaczony na podstawie art. 37 § 6 pkt 2 lit. a kpa Wobec powyższego należy stwierdzić, że organ dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu odwołania od pierwszoinstancyjnej decyzji (art. 149 § 1 pkt 3 ppsa), o czym orzeczono w pkt I sentencji wyroku. Rażące" naruszenie prawa jest kwalifikowaną postacią naruszenia prawa. Orzeczenie o kwalifikowanej formie bezczynności lub przewlekłości winno być zarezerwowane dla sytuacji szczególnych, oczywistych i niedających się w żaden sposób usprawiedliwić. Jednakże w celu ustalenia, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Samo przekroczenie przez podmiot zobowiązany ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy, musi być szczególnie znaczące i niezaprzeczalne, a rażące opóźnienie w podejmowanych czynnościach musi być pozbawione racjonalnego uzasadnienia (wyrok NSA z 17 maja 2019 r., I OSK 2171/17, publ. - CBOSA). Braki kadrowe oraz duży wpływ spraw do organu wymagających ich załatwienia w drodze decyzji administracyjnej nie stanowią usprawiedliwionego uzasadnienia zwłoki w rozpoznaniu sprawy administracyjnej. Okoliczności te wiążą się z niedochowaniem przez organ należytej staranności w zabezpieczeniu dostatecznej obsady kadrowej zapewniającej terminowe załatwianie spraw administracyjnych i odpowiedniego zorganizowania postępowania administracyjnego, obejmującego również egzekwowanie od pracowników obowiązków w takim okresie, aby wydanie decyzji kończącej postępowanie prowadzone przez organ nastąpiło w rozsądnym terminie (wyrok NSA z 25 lipca 2019 r., II OSK 1233/19, publ. - CBOSA). Uwzględniając powyższe kryteria stwierdzić należy, że w kontrolowanej sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, o czym Sąd orzekł w pkt II sentencji wyroku. W okolicznościach sprawy, wobec braku informacji o rozstrzygnięciu sprawy, zasadny okazał się wniosek strony skarżącej o zobowiązanie organu do wydania aktu, co też uczyniono wyznaczając termin 30 dni na zakończenie postępowania odwoławczego (pkt III sentencji wyroku). Końcowo dodać należy, że sąd administracyjny nie jest właściwy do ukarania dyscyplinarnego osoby winnej niezałatwienia sprawy w terminie. W kompetencji sądu administracyjnego nie leży bowiem rozstrzyganie w przedmiocie kar dyscyplinarnych. Dlatego też skargę w tym zakresie należało odrzucić, o czym orzeczono w pkt IV sentencji wyroku. O kosztach postępowania sąd orzekł w pkt V sentencji wyroku, na podstawie art. 200 p.p.s.a. uwzględniając kwotę wpisu uiszczonego od skargi.