II SAB/Wr 1491/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Władysław Kulon, Asesor WSA Marta Pawłowska, po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi Z. K. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego w przedmiocie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę I. stwierdza, że Wojewoda Dolnośląski dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania; II. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. zobowiązuje Wojewodę Dolnośląskiego do załatwienia sprawy z wniosku skarżącej w terminie 60 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; IV. przyznaje od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz skarżącej sumę pieniężną w kwocie 1500 zł (słownie: tysiąc pięćset złotych); V. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz skarżącej kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Skarżąca (Z. K.), wniosła w dniu 05.10.2021 r. skargę na przewlekłość postępowania Wojewody Dolnośląskiego (dalej: Wojewoda, organ administracji), polegającą na prowadzeniu postępowania z jej wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę – złożonego 22.08.2019 r. - dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Działając na podstawie art. 3 § 2 pkt 8, art. 50 § 1 i art. 53 § 2b ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 wraz z późń. zm.) – dalej: p.p.s.a., skarżąca zarzuciła organowi naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 35 § 1- 3 i art. 36 § 1 k.p.a. Na tej podstawie wniosła o: 1) stwierdzenie, że Wojewoda Dolnośląski dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania; 2) zobowiązanie organu do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie 2 miesięcy od daty doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 3) wymierzenie organowi grzywny lub przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej do połowy wysokości kwoty możliwej do zasądzenia na podstawie art. 154 § 6 p.p.s.a. oraz 4) zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania. Skarżąca uzasadniła wnioski i zaprezentowała swoje stanowisko. W odpowiedzi na skargę, Wojewoda wniósł o jej oddalenie, wskazując na typowe przyczyny opóźnienia w procedowaniu w tego rodzaju sprawach. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga na przewlekłość postępowania organu w sprawie z wniosku skarżącego o wydanie decyzji zezwalającej na pobyt czasowy i pracę okazała się uzasadniona, albowiem postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do jej załatwienia. Pojęcie przewlekłości postępowania zostało zdefiniowane w art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. ("postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy"). Nadto, należy sięgnąć do ogólnych zasad postępowania administracyjnego i regulacji dotyczących terminów zakreślanych organom do załatwienia sprawy. Ocenie podlega zatem zachowanie terminów określonych w art. 35 k.p.a. i wymóg prowadzenia sprawy z poszanowaniem zasad postępowania administracyjnego. Uwzględnić więc trzeba, że - w myśl art. 12 k.p.a. - organy administracji mają działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami do jej załatwienia. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że mamy w niej do czynienia z tak rozumianą przewlekłością postępowania, o czym przesądza zebrany w sprawie materiał dowodowy. Analiza akt administracyjnych sprawy dowodzi, że 22.08.2019 r. skarżąca wystąpiła do Wojewody z wnioskiem w przedmiotowej sprawie. W tej samej dacie organ poinformował wnioskodawczynię o przewidywanym terminie zakończenia postępowania na 22.02.2020 r. oraz legalnym pobycie na terytorium RP do dnia uzyskania przez przyszłą decyzję przymiotu ostateczności. Dnia 27.02.2020 r. wnioskodawczyni dołączyła do akt kopię umowy najmu mieszkania. Dnia 08.04.2020 r. do akt postępowania dołączono kolejne dokumenty. W tej samej dacie organ: poinformował wnioskodawczynię o uruchomieniu systemu ,,Przybysz" i możliwości sprawdzania stanu procedowania wniosku w tym systemie teleinformatycznym, wystąpił do odpowiednich służb o przekazanie informacji na temat pobytu cudzoziemca na terytorium RP oraz poinformował o nowym terminie zakończenia postępowania przypadającym na 90 dzień po odwołaniu stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii. Dnia 28.04.2020 r. Komendant Wojewódzki Policji we Wrocławiu poinformował organ odrębnym pismem, że pobyt cudzoziemki na terytorium Polski nie stanowi zagrożenia dla ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Dnia 03.06.2020 r. Wojewoda wskazał nowy termin zakończenia postępowania ustalając go na 30.06.2020 r. oraz wezwał do uzupełnienia braku formalnego wniosku poprzez dostarczenie dokumentu potwierdzającego posiadanie zapewnionego miejsca zamieszkania w Polsce na czas pobytu. Dnia 17.06.2020 r. wnioskodawczyni poinformowała organ o zmianie miejsca zamieszkania dołączając odpis notarialny umowy najmu mieszkania. Dnia 19.11.2020 r. do organu wpłynęło pismo wnioskodawczyni z prośbą o udzielenie informacji na jakim etapie procedowania znajduje się złożony wniosek. Dnia 20.04.2021 r. skarżąca przedłożyła do akt postepowania dodatkowe dokumenty, m.in.: załącznik nr 2 do wniosku, informację starosty na temat możliwości zaspokojenia potrzeb kadrowych, zaświadczenie z ZUS-u oraz kopię umowy o pracę. Dnia 14.08.2021 r. skarżąca wniosła ponaglenie na działanie organu. Dnia 24.08.2021 r. strona zwróciła się z wnioskiem do organu o zmianę inspektora prowadzącego postepowanie. Dnia 23.09.2021 r. wnioskodawczyni wniosła drugie ponaglenie. Dnia 19.11.2021 r. Wojewoda: przekazał organowi wyższego stopnia wniesione ponaglenie uznając je jednocześnie za uzasadnione, poinformował o zmianie terminu zakończenia postępowania na dzień 19.01.2022 r. oraz wezwał do uzupełnienia wniosku o aktualną informację starosty na temat możliwości zaspokojenia potrzeb kadrowych przez pracodawcę. Powyższe okoliczności stanowią, że prowadzone w sprawie postępowanie nosi cechy przewlekłości, naruszając tym samym zasady i terminy określone w art. 35 i art. 36 oraz w art. 8, art. 9, art. 10, art. 11 i art. 12, a w konsekwencji art. 6 i art. 7 k.p.a. Z akt sprawy wynika, że pierwsze czynności w sprawie organ podjął dopiero po upływie ponad 7 miesięcy od dnia złożenia wniosku. Okres zwłoki organu, który przez ponad 2 lata opieszale i z dużymi przerwami podejmował niezbędne w sprawie czynności, a jednocześnie nie wydał rozstrzygnięcia znacząco przekracza maksymalne terminy określone w przepisach, a w sprawie nie zachodzą okoliczności, które mogłyby usprawiedliwić opieszałe działanie Wojewody. Dlatego w świetle zaistniałych w sprawie okoliczności, Sąd stwierdził, że organ bezspornie dopuścił się przewlekłości postępowania (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), o czym orzeczono w pkt I sentencji wyroku. Biorąc zaś pod uwagę czas trwania postępowania, jak i opisaną wyżej postawę organu, Sąd uznał (pkt II sentencji wyroku), że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę miało miejsce z niewątpliwie rażącym naruszeniem prawa, przez które należy rozumieć oczywiste naruszenie obowiązku wynikającego z przepisów prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym – bez żadnej wątpliwości i wahań – można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia, jako rażące, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako naruszenie zwykłe. Podkreśla się także, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli również terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Poza tym, rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach winno być w oczywisty sposób pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Sytuacja, w której strona czeka tak długo, jak w rozpoznawanej sprawie, na rozstrzygnięcie organu administracji publicznej, nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa i jednoznacznie wskazuje na rażące naruszenie prawa. Zachowanie organu nie zasługuje na aprobatę i w sposób oczywisty podważa zaufanie jednostki do organów administracji publicznej. Wobec braku przekazania przez organ informacji o wydaniu decyzji załatwiającej wniosek złożony w niniejszej sprawie, Sąd zobowiązał Wojewodę do załatwienia sprawy z wniosku skarżącej, w terminie 60 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, zgodnie z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 112a ust. 1 ustawy o cudzoziemcach oraz art. 13 ust. 1 ustawy z 17.12.2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 91) i art. 35 § 4 k.p.a. (pkt III sentencji wyroku). Na wniosek skarżącego, zgodnie z przyznaną prawem kompetencją (Sąd "może") i nie będąc związany wnioskami skargi (art. 134 § 1 p.p.s.a.), Sąd przyznał sumę pieniężną w kwocie 1.500 zł (pkt IV sentencji wyroku), o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. W ocenie Sądu, kwota ta będzie adekwatna w kontekście zaistniałych w sprawie okoliczności (opisanej wcześniej postawy organu wobec strony postępowania administracyjnego), jak i trudności, z jakimi cudzoziemiec musi zmagać się nie posiadając stosownego zezwolenia na pobyt na terytorium obcego państwa. Sąd wyraża nadzieję, że konieczność wypłaty w/w kwoty przez organ posłuży zwalczeniu opieszałości organu w sprawie (zdyscyplinuje organ). Tym samym Sąd uznał, że wnioskowana w skardze kwota jest zbyt wygórowana. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. (pkt V sentencji wyroku).