II SAB/Wr 16/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Siedlecka po rozpoznaniu w Wydziale II w dniu 20 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi C. K. na bezczynność Wojewody D. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przejścia gospodarstwa rolnego na własność Państwa postanawia: odrzucić skargę. Pismem z dnia 28 grudnia 2012 r. (data złożenia w D. Urzędzie Wojewódzkim) C. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na bezczynność Wojewody D.. Zdaniem skarżącego organ pozostaje w bezczynności, albowiem nie wydał nadal decyzji administracyjnej w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] r. nr [...] o przejściu na własność Państwa z mocy prawa i bez odszkodowania, jako samowolnie opuszczonego, gospodarstwa rolnego stanowiącego własność J. K. (nieżyjącego już ojca skarżącego), położonego w W. nr [...], gmina G., powiat g. (dawne województwo l.). Odpowiadając na skargę pismem z dnia 28 stycznia 2013 r. Wojewoda D. wniósł o odrzucenie skargi, bądź w razie nieuwzględnienia tego wniosku, o jej oddalenie. Wojewoda wskazał, że pismem z dnia 18 października 2012 r. C. K. wezwał Wojewodę D. do usunięcia naruszenia prawa poprzez unieważnienie orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] r. Odnosząc się do pisma skarżącego - kolejnego w tej samej sprawie - wyjaśniono (pismo z dnia 16 stycznia 2013 r.), powtarzając argumentację podniesioną już wcześniej, że podjęcie rozstrzygnięcia przez Wojewodę na obecnym etapie postępowania nie jest procesowo dopuszczalne. Zauważono mianowicie, że opisane wyżej orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. jest przedmiotem oceny w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności, zawisłym aktualnie przed Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi, jako organem drugiej instancji, rozpoznającym odwołanie od decyzji Wojewody L. z dnia [...]1994 r., odmawiającej stwierdzenia nieważności powołanego orzeczenia. Stąd – jak wyjaśniono – organem wyłącznie właściwym do podjęcia rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności przedmiotowego orzeczenia jest Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Wskazano dalej, że w tej sytuacji skarżący winien podjąć starania o zakończenie postępowania odwoławczego przed Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Zależnie od treści decyzji organu II instancji, będą mogły zostać podjęte dalsze czynności. Odnosząc się do zarzutu skargi, Wojewoda zauważył po pierwsze, że - zgodnie z art. 52 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. W niniejszej sprawie skarżącemu przysługiwało prawo wniesienia, na podstawie art. 37 § 1 kpa, zażalenia na niezałatwienie przez Wojewodę D. sprawy w terminie, do organu wyższego stopnia (tj. właściwego ministra). Zażalenie takie nie zostało wniesione, wobec czego skarga powinna zostać - w ocenie Wojewody D. - odrzucona na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 powołanej wyżej ustawy. Po drugie zaś, argumenty skarżącego są, w ocenie Wojewody, niezasadne, albowiem postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności przedmiotowego orzeczenia przed organem stopnia wojewódzkiego jako organem I instancji zostało zakończone wydaniem decyzji Wojewody L. z dnia [...]1994 r., odmawiającej stwierdzenia nieważności. Odwołanie od tej decyzji jest aktualnie rozpatrywane przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Stąd - jeżeli skarga nie zostanie odrzucona przez Sąd - powinna zostać, zdaniem organu, oddalona. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga podlegała odrzuceniu, ponieważ na obecnym etapie sprawy jest niedopuszczalna. W myśl art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) w takim wypadku sąd odrzuca skargę. Stosownie do przepisu art. art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. skarga może dotyczyć bezczynności organu w przypadkach określonych w pkt 1-4a tego przepisu, a zatem bezczynności w sprawach: decyzji administracyjnych, postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończących postępowanie, a także postanowień rozstrzygających sprawę co do istoty oraz postanowień wydanych w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, a także pisemnych interpretacji przepisów prawa podatkowego wydawanych w indywidualnych sprawach. Należy jednak pamiętać, że zgodnie z art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. W realiach niniejszej sprawy – jak wynika z doręczonych Sądowi akt administracyjnych – postępowanie przed Wojewodą D., którego dotyczy skarga, związane jest z wnioskiem skarżącego z dnia 24 lipca 2009 r. (data nadania przez pocztę) o wydanie decyzji administracyjnej stwierdzającej nieważność orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] r. o przejściu na własność Państwa z mocy prawa i bez odszkodowania gospodarstwa rolnego położonego w W. nr [...], gmina G.. Nie ulega wątpliwości, że wniosek o takiej treści wpłynął do Wojewody D. w dniu 27 lipca 2009 r., co oznacza, iż organ ten był obowiązany zająć się podaniem skarżącego w prawem przewidziany sposób. Organ natomiast podjął ze skarżącym korespondencję (pismo z dnia 3 lipca 2009 r.), wyjaśniając kwestię odwołania złożonego przez matkę skarżącego T. K. od decyzji Wojewody L. z dnia [...]1994 r. Skarżący w kolejnym piśmie z dnia 19 marca 2010 r. stwierdził, iż nadal nie otrzymał żadnej odpowiedzi w przedmiocie swojego wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia z [...] r. Organ pismem z dnia 15 kwietnia 2010 r. ponownie poinformował skarżącego, że nie jest możliwe stwierdzenie nieważności inkryminowanego orzeczenia, ponieważ przed Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi toczy się postępowanie odwoławcze od decyzji Wojewody L. z 1994 w tym przedmiocie. Następnie skarżący pismem z dnia 18 października 2012 r. wniósł do Wojewody "wezwanie do usunięcia naruszenia prawa", w którym stwierdził, że orzeczenie PPRN w G. z [...] r. było niezgodne z prawem i przypomniał, że wystąpił o jego unieważnienie w dniu 24 lipca 2009 r. W dniu 28 grudnia 2012 r. do organu wpłynęła rozpoznawana obecnie skarga do sądu administracyjnego, a organ pismem z dnia 16 stycznia 2013 r. odpowiedział na wystąpienie skarżącego z dnia 18 października 2012 r. prezentując dotychczasowy przebieg działań w sprawie. Nadto Sąd stwierdził, że w aktach administracyjnych znajduje się także pismo Zastępcy Dyrektora Departamentu Gospodarki Ziemią w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 grudnia 2011 r., którym zwrócono się do Wojewody o nadesłanie wszelkich posiadanych dokumentów dotyczących sprawy. Organ odpowiedzi na to pismo udzielił w dniu 17 stycznia 2012 r. Z notatki urzędowej sporządzonej w dniu 16 stycznia 2013 r. przez pracownicę D. Urzędu Wojewódzkiego wynika, że właściwy minister nie zakończył nadal postępowania administracyjnego w powyższej sprawie. Biorąc pod uwagę przytoczone okoliczności, należy podkreślić, iż wniosek skarżącego z dnia 24 lipca 2009 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] r. jest podaniem w rozumieniu art. 61 § 1 w związku z art. 64 § 1 i art. 157 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Doręczenie podania organowi administracji publicznej obliguje tenże organ do podjęcia kroków zmierzających do rozpatrzenia tego podania i ewentualnie załatwienia danej sprawy administracyjnej w drodze decyzji lub postanowienia. W razie niemożności nadania biegu podaniu, organ winien w odpowiedniej procesowej formie zakomunikować ten fakt wnoszącemu podanie. Pamiętać przy tym należy, że art. 35 k.p.a. wprowadza określone terminy załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym, z których zasadniczym terminem jest termin 30-dniowy. Natomiast w myśl art. 37 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 k.p.a. lub na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Organ wymieniony w § 1, uznając zażalenie za uzasadnione, wyznacza dodatkowy termin załatwienia sprawy oraz zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie, a w razie potrzeby także podjęcie środków zapobiegających naruszaniu terminów załatwiania spraw w przyszłości. Organ stwierdza jednocześnie, czy niezałatwienie sprawy w terminie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 37 § 2 k.p.a.). Jak wynika z akt administracyjnych przekazanych Sądowi przez Wojewodę D/ skarżący przed wniesieniem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu nie złożył zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie do organu wyższego stopnia (w niniejszej sprawie byłby to Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi), co powoduje, że skarga do sądu administracyjnego na obecnym etapie jest niedopuszczalna. Odnosząc się do pisma skarżącego z dnia 18 października 2012 r. zatytułowanego "wezwanie do usunięcia naruszenia prawa" trzeba powiedzieć, że nie mogło ono być potraktowane obecnie jako zażalenie, o którym mowa w art. 37 § 1 k.p.a., ponieważ skarżący zaadresował je i skierował do Wojewody D., a nie do ministra. Wojewoda mógł wprawdzie wyjaśniać, jaka była intencja skarżącego w złożeniu tego pisma, jednak na obecnym etapie należy przyjąć, iż treść tego pisma nie pozwalała na zaliczenie go do kategorii zażaleń. Natomiast zdaniem Sądu, nie ma przeszkód, aby skarżący – jeśli dalej będzie uważał, iż Wojewoda D. jest bezczynny – wniósł skutecznie zażalenie, o którym mowa w art. 37 § 1 k.p.a., czym dopiero wyczerpie tryb administracyjny zwalczania opieszałości organów w sprawie administracyjnej. Dopiero zaś wyczerpanie środków zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym (tj. przed organami administracji publicznej) może otworzyć skarżącemu drogę do złożenia skargi do sądu administracyjnego. Nawiązując natomiast do realiów rozpoznawanej sprawy nie sposób nie dostrzec, iż uzasadnione jest niezadowolenie skarżącego z tempa, w jakim załatwiana jest sprawa ewentualnego stwierdzenia nieważności orzeczenia PPRN w G. z dnia [...] r. Należy jednak podkreślić, iż kwestia ta znajduje się obecnie na etapie postępowania odwoławczego przed Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi, rozpatrującym odwołanie T. K. od decyzji Wojewody L. z [...]1994 r. Ministra jako organ administracji publicznej również wiązać powinny terminy określone w art. 35 k.p.a. Kwestia terminowości załatwiania spraw przez ministra pozostaje jednak poza kognicją Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu Wobec powyższego Sąd, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.