II SAB/Wr 161/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Dominik Dymitruk po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II sprawy ze skargi J. B. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta Wrocławia w przedmiocie budowy przydomowej biologicznej oczyszczalni ścieków postanawia: odrzucić skargę. Pismem z dnia 5 lutego 2026 r. J. B. (dalej: skarżący) złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta Wrocławia (dalej: PINB) w przedmiocie budowy przydomowej biologicznej oczyszczalni ścieków. Zaskarżoną bezczynność skarżący upatruje w zaniechaniu wszczęcia przez PINB postępowania w przedmiocie wydania nakazu wstrzymania budowy przydomowej biologicznej oczyszczalni ścieków na terenie nieruchomości przy ul. [...] we W. W odpowiedzi na skargę, PINB wniósł o jej odrzucenie, wskazując, że skarżący nie posiada interesu prawnego w inicjowaniu postępowania administracyjnego w powyższej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga podlegała odrzuceniu. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a, a także na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. W niniejszym postępowaniu skarżący zarzucił PINB bezczynność, którą upatruje w zaniechaniu wszczęcia postępowania w przedmiocie wydania nakazu wstrzymania budowy przydomowej biologicznej oczyszczalni ścieków na terenie nieruchomości przy ul. [...] we W. Kluczowe w sprawie jest to, że postępowanie, którego wszczęcia skarżący żąda, jest wszczynane wyłącznie z urzędu, co też zostało wprost wskazane w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 września 2025 r. (sygn. akt II OPS 2/25), z której wynika, że z uwagi na treść art. 53a ust. 1 i art. 72a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2025 r. poz. 418, ze zm., dalej: p.b.) nie jest dopuszczalne wszczęcie i prowadzenie postępowania administracyjnego na wniosek osoby, która żąda od organu nadzoru budowlanego podjęcia działań, powołując się na własny interes prawny. Postępowania w tych sprawach wszczyna się wyłącznie z urzędu. Organ nadzoru budowlanego, do którego wpłynął wniosek (żądanie) wszczęcia jednego z postępowań, o których mowa w art. 53a ust. 1 i art. 72a p.b., obowiązany jest do poinformowania wnioskodawcy, w drodze pisma o charakterze informacyjnym, o podjętych działaniach i zajętym stanowisku. Co istotne w uzasadnieniu tejże uchwały NSA wskazał, że organ nadzoru budowlanego nie jest zobowiązany do wydania, w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a., postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawach, o których mowa w art. 53a ust. 1 i art. 72a p.b., w związku z czym brak reakcji organu polegający na niezajęciu stanowiska w procesowej formie nie może być kwestionowany w drodze ponaglenia (art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.), tj. środka zwalczającego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W konsekwencji - także skarga na bezczynność organu w tego rodzaju sprawach stanowi skargę niedopuszczalną w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Merytoryczne rozpatrzenie ponaglenia przez organ wyższego stopnia, a także skuteczne wniesienie do sądu administracyjnego skargi na bezczynność organu jest możliwe jedynie w sytuacji toczącego się postępowania w konkretnej sprawie. W orzecznictwie i piśmiennictwie podkreśla się zaś, że brak jest podstaw do przyjęcia bezczynności organu administracji w sytuacji, gdy obowiązujące przepisy prawa nie przewidują działania organów w określonej formie prawnej. Musi bowiem istnieć obowiązek prawny działania organu administracji i określona prawna forma tego działania, ujęta w ramy form procesowego rozstrzygnięcia sprawy (zob. wyroki NSA: z 20 kwietnia 1999 r., sygn. akt I SAB 161/98, 14 stycznia 2021 r., sygn. akt I GSK 1722/20; J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2008 r., s. 292). Powyższe prowadzi do wniosku, że w świetle cytowanej uchwały, którą skład orzekający jest związany, wniesiona w niniejszej sprawie skarga jest niedopuszczalna. Podstawową bowiem przesłanką dopuszczalności skargi jest złożenie jej na akt lub czynność (bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania), objęte zakresem właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, określonym - zasadniczo - w art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a. oraz art. 5 p.p.s.a. W kontrolowanej sprawie zaś skarga została wniesiona na bezczynność i przewlekłość w sytuacji, gdy organ nie był zobligowany do wydania decyzji kończącej postępowanie lub stosownego postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, a jedynie miał prawo ustosunkować się do wniosku skarżącego o wszczęcie postępowanie w trybie art. 48 ust. 1 p.b. w piśmie o charakterze informacyjnym. Niniejsze zaś uczynił. W piśmie bowiem z dnia 26 stycznia 2026 r., poinformował skarżącego, że zakwestionowane przez niego w piśmie z dnia 9 września 2025 r. roboty budowlane na terenie nieruchomości przy ul. [...] we W. są zgodne z prawem. W takiej zaś sytuacji, niezasadne jest stwierdzenie, że organ pozostaje w bezczynności w zakresie rozpoznania wniosku skarżącego. Jego wniosek bowiem podlegał analizie i ocenie z perspektywy zasadności i dopuszczalności wszczęcia z urzędu postępowania, objętego rozdziałem 5b ustawy p.b., czemu organ dał wyraz w piśmie z dnia 9 września 2025 r. Przyjęta przez organ forma procesowa w postaci pisma informacyjnego jest zaś prawidłowa w świetle wykładni zaprezentowanej w przywołanej uchwale. W tych okolicznościach, Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. odrzucił skargę jako niedopuszczalną, co też orzekł w pkt. I sentencji.