II SAB/Wr 170/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Władysław Kulon, Sędziowie: Sędzia NSA Halina Filipowicz - Kremis, Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II w dniu 2 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi A. M. M. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego Y. M. na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie zezwolenia na pobyt stały I. stwierdza, że Wojewoda Dolnośląski dopuścił się bezczynności; II. stwierdza, że bezczynność Wojewody Dolnośląskiego miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. zobowiązuje Wojewodę Dolnośląskiego do załatwienia sprawy z wniosku skarżącej w terminie 60 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; IV. przyznaje od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną w kwocie 1.000 zł (słownie: jeden tysiąc złotych); V. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz skarżącej kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Skarżąca (A. M. M.), reprezentowana przez przedstawiciela ustawowego Y. M., wniosła w dniu 16.12.2021 r. skargę na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego (dalej: Wojewoda, organ administracji), polegającą na niedotrzymaniu terminów załatwienia sprawy z jej wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt stały – złożonego 16.11.2017 r. Działając na podstawie art. 3 § 2 pkt 8, art. 50 § 1 i art. 53 § 2b ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 wraz z późń. zm.) – dalej: p.p.s.a., skarżąca zarzuciła organowi naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 35 § 1- 3 i art. 36 § 1 k.p.a. Na tej podstawie wniosła o: 1) stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności; 2) zobowiązanie organu do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie miesiąca od dnia przekazania organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 3) zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania. Skarżąca uzasadniła wnioski i zaprezentowała swoje stanowisko. W odpowiedzi na skargę, Wojewoda wniósł o jej oddalenie, wskazując na typowe przyczyny opóźnienia w procedowaniu w tego rodzaju sprawach. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga na bezczynność organu w sprawie z wniosku skarżącej o wydanie decyzji zezwalającej na pobyt stały okazała się uzasadniona, albowiem z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że organ nie załatwił sprawy w terminie określonym w art. 35 ani w terminie wskazanym w art. 36 k.p.a. Analiza akt administracyjnych sprawy dowodzi, że 16.11.2017 r. skarżąca wniosła do Wojewody wniosek w przedmiotowej sprawie. Po jego złożeniu nie otrzymała jednak od organu żadnego pisma informującego ją (przedstawiciela ustawowego) o następujących faktach: przewidywanej dacie zakończenia postepowania administracyjnego, kompletności bądź też wystąpienia braków formalnych w złożonym przez nią wniosku oraz informacji, że od dnia złożenia wniosku do dnia uzyskania przez przyszłą decyzję przymiotu ostateczności jej pobyt na terytorium Polski uważa się za legalny. Dnia 07.05.2018 r. organ: wezwał wnioskodawczynię do osobistego stawiennictwa w Urzędzie Wojewódzkim w nieprzekraczalnym terminie 7 dni od dnia otrzymania ww. pisma, poinformował, że w trakcie wizyty nastąpi złożenie odcisków linii papilarnych oraz wezwał do uzupełnienia stwierdzonych braków formalnych wniosku poprzez dołączenie do akt sprawy: 4 sztuk aktualnych fotografii, kserokopii całego ważnego dokumentu podróży (paszportu), dostarczenia dokumentu potwierdzającego legalny pobyt na terytorium Polski, pod rygorem odmowy wszczęcia postepowania. Dnia 08.05.2018 r. organ wystąpił do odpowiednich służb o przekazanie informacji na temat pobytu cudzoziemca na terytorium RP. Brakujące zdjęcia oraz kserokopię paszportu dostarczono do organu dnia 18.05.2018 r. Dnia 11.06.2018 r. Komenda Wojewódzka Policji we Wrocławiu poinformowała organ, że pobyt małoletniej na terytorium RP nie stanowi zagrożenia dla ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Dnia 10.07.2018 r. przedstawiciel ustawowy małoletniej przesłał do organu dokumenty o które wnioskował Wojewoda w swym piśmie z 11.06.2018 r. Dnia 24.07.2018 r. oraz 04.08.2021 r. dołączono do akt kolejne dokumenty. Dnia 04.10.2018 r. Wojewoda Dolnośląski wystosował do wnioskodawczyni ponowne wezwanie o dokumenty, tj.: oryginały potwierdzające polskie pochodzenie małoletniej oraz tytuł pobytowy jej ojca. Dnia 15.10.2018 r. przesłano odpowiednie oświadczenie. W dniu 20.12.2018 r. organ poinformował, że istnieje możliwość zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym w terminie 7 dni od dnia otrzymania powyższego pisma. Dnia 18.01.2019 r. do akt dołączono dokumenty ojca małoletniej. Dnia 14.06.2021 r. do sprawy dołączył profesjonalny pełnomocnik skarżącej (załączając uwierzytelnione pełnomocnictwo) oraz wystosował ponaglenie na organ. Dnia 29.06.2021 r. Wojewoda Dolnośląski przekazał je organowi wyższego stopnia uznając je za uzasadnione z uwagi na złożenie wniosku obarczonego brakami formalnymi i materialnymi. Poinformował także o tym skarżącą. Pismem wnioskodawców z dnia 15.07.2021 r. do akt sprawy przedłożono szereg dokumentów ukazujących aktualną sytuację życiową małoletniej oraz udzielono wyjaśnień co do innych wnioskowanych przez organ dokumentów. Dnia 26.07.2021 r. organ poinformował skarżącą o możliwości osobistego zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym w dniu 13.08.2021 r. Dnia 05.08.2021 r. profesjonalny pełnomocnik skarżącej wystosował do Wojewody kolejne pismo wyjaśniające w którym to opisał pochodzenie poszczególnych zstępnych małoletniej oraz odniósł się w nim do odpowiednich aktów prawnych m.in. ustawy o repatriacji w przedmiocie jurydycznego uznawania osoby fizycznej za osobę polskiej narodowości. Dnia 13.08.2021 r. substytut profesjonalnego pełnomocnika zapoznał się z aktami postępowania. Dnia 17.09.2021 r. do akt sprawy dołączono kolejne pisma. Dnia 18.10.2021 r. Szef Urzędu ds. Cudzoziemców uznał w swym postanowieniu, że uprzednio złożone ponaglenie jest zasadne, jednocześnie wyznaczając termin rozpatrzenia wniosku do dnia 28.01.2022 r. Powyższe ustalenia wskazują, że organ pozostawał w sprawie bezczynny, naruszając w ten sposób zasady i terminy określone w art. 35, art. 36 oraz w art. 8 i art. 12 k.p.a. Okres zwłoki organu, który od daty złożenia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt stały, tj. 16.11.2017 r. do dnia 07.05.2018 r. nie podejmował w sprawie jakichkolwiek czynności, znacząco przekracza maksymalne terminy określone w przepisach, a w sprawie nie zachodzą okoliczności, które mogłyby usprawiedliwić opieszałe działanie Wojewody. Z tych też względów Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. stwierdził, że w prowadzonym postępowaniu organ dopuścił się bezczynności (pkt I sentencji wyroku). Biorąc pod uwagę czas trwania postępowania oraz błędny sposób postępowania sprzeczny z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego, jak też z art. 2 Konstytucji RP (zasadą demokratycznego państwa prawa), art. 30 (godnością człowieka) i art. 37 ust. 1 Konstytucji RP (korzystaniem z wolności i praw konstytucyjnych przez cudzoziemców) Sąd uznał, że bezczynność organu administracji miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, stosownie do treści art. 149 § 1a p.p.s.a. (pkt II sentencji wyroku). W pkt III wyroku Sąd działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązał organ do załatwienia sprawy z wniosku skarżącej w terminie 60 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Sąd dostrzegł, że w aktach administracyjnych sprawy znajduje się decyzja z 24.01.2022 r., którą Wojewoda odmówił udzielenia zezwolenia na pobyt stały, niemniej jednocześnie przyjdzie zauważyć, że w aktach sprawy brak jest dowodu doręczenia tej decyzji stronie. Na fakt zakończenia postępowanie w sprawie poprzez wydanie decyzji nie powołuje się także sam Wojewoda w odpowiedzi na skargę. Z tych względów, Sąd orzekł jak w pkt III sentencji wyroku. Zdaniem Sądu, pomimo nie złożenia wniosku o sumę pieniężną, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a., zasadnym jest przyznanie skarżącej z urzędu od organu takiej sumy w kwocie 1.000 zł. Będzie to kwota w pełni adekwatna w kontekście zaistniałych w sprawie okoliczności (opisanej wcześniej postawy organu wobec strony postępowania administracyjnego), jak i trudności, z jakimi cudzoziemiec musi zmagać się nie posiadając stosownego zezwolenia na pobyt na terytorium obcego państwa. W tym miejscu wypada wskazać, że przyznanie sumy pieniężnej należy traktować jako swoistego rodzaju zadośćuczynienie, które ma miejsce w sytuacjach szczególnych. Taka sytuacja miała niewątpliwie miejsce w kontrolowanej sprawie. Zdaniem Sądu przyznając skarżącej sumę pieniężną należało zwrócić uwagę na wartość jaką jest godność człowieka. Bezczynność organu, w przypadku niniejszego postępowania, wiązać się może z stygmatyzacją strony, która wywołać może konsekwencje nie dające się pogodzić z zasadą wyrażoną w art. 30 Konstytucji RP. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. (pkt V sentencji wyroku).