II SAB/Wr 192/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II sprawy ze skargi A. G. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Wrocławskim w przedmiocie budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z pomieszczaniami usługowymi (pralnia) postanawia: I. odrzucić skargę; II. zwrócić skarżącemu z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego. Pismem z dnia 23 lutego 2026 r. A. G. (dalej: skarżący, strona skarżąca) reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika złożył skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Wrocławskim (dalej: organ) w przedmiocie budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z pomieszczaniami usługowymi (pralnia). Pełnomocnik skarżącego został wezwany do nadesłania w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi, odpisu ponaglenia wniesionego w trybie art. 37 k.p.a. do organu wyższego stopnia oraz dowodu potwierdzającego fakt jego złożenia. W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik strony skarżącej nadesłał kopię dwóch pism (odpowiednio z dnia: 6 lutego 2025 r. oraz 12 sierpnia 2025 r.) skierowanych do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w powiecie wrocławskim, w treści których m.in. poinformowano o skierowanym do organu zawiadomieniu z dnia 21 czerwca 2024 r. o naruszeniu przepisów planu zagospodarowania przestrzennego. W piśmie z dnia 6 lutego 2025 r. wskazano nadto, że organ administracyjny nie poinformował zawiadamiającego o nadaniu sprawie biegu czy dokonanych czynnościach. Podkreślono również, że pomimo upływu 8 miesięcy organ nie poinformował o nadaniu sprawie biegu bądź planowanych czynnościach. W piśmie tym wniesiono o nadanie sprawie dalszego biegu i poinformowanie zarówno o dokonanych, jak i planowanych czynnościach. Z kolei w piśmie z dnia 12 sierpnia 2025 r. (w którym zasadniczo powtórzone zostało stanowisko zawarte w piśmie z dnia 6 lutego 2025 r.) zauważono, że: "pismem z 6 lutego 2025 r. skierowane zostało pismo ponaglające o nadanie sprawie dalszego biegu." Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Przez dopuszczalność skargi należy rozumieć zarówno jej przesłanki przedmiotowe, a więc określenie od jakiego rodzaju form działalności organów administracji publicznej przysługuje skarga, jak i dopuszczalność skargi w zakresie podmiotowym, to jest określenie, jakim podmiotom przysługuje legitymacja do jej wniesienia. Z kolei warunkami formalnymi skutecznego wniesienia skargi są: złożenie skargi od aktu objętego zakresem właściwości rzeczowej sądu, wniesienie jej po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli przysługiwały one skarżącemu w postępowaniu przed organem oraz wniesienie skargi przez podmiot, któremu przysługuje legitymacja do jej wniesienia. Przesłanki te muszą być spełnione kumulatywnie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z nich prowadzi do stwierdzenia niedopuszczalności skargi, a w konsekwencji do jej odrzucenia bez merytorycznego rozpoznania sprawy. Zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (§ 2). Ponadto zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Z powyższych regulacji prawnych wynika, że droga sądowa jest dopuszczalna dopiero po wyczerpaniu możliwości załatwienia sprawy w trybie postępowania administracyjnego. Ponadto na gruncie art. 35 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2025 r. poz. 1691, dalej: k.p.a.), organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Zgodnie zaś z art. 37 § 1 k.p.a. strona ma prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w powyższym przepisie (bezczynność), bądź kiedy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Ponaglenie zawiera uzasadnienie (art. 37 § 2 k.p.a.) i wnosi się je do: 1) organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie; 2) organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia. Tym samym złożenie skargi na bezczynność, czy też przewlekłość organu jest możliwe dopiero po wniesieniu ponaglenia z art. 37 k.p.a. na niezałatwienie sprawy. Zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie, skarga strony skarżącej nie została poprzedzona złożeniem ponaglenia. Jak wynika z przywoływanego już art. 37 k.p.a. ponaglenie winno być skierowane do właściwego organu. Złożenie ponaglenia do właściwego organu nie jest tylko warunkiem formalnym złożenia skargi na opieszałość, ale też ma umożliwić podjęcie wymaganych działań przez organ administracji pozostający w zwłoce. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 26 stycznia 2021 r, sygn. akt II OSK 40/21 (publ. CBOSA) wskazał, że: "[...] funkcją ponaglenia, o którym mowa w art. 37 § 1 K.p.a. – w zestawieniu z prawem do zaskarżenia bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, jest uprzednie, przed wniesieniem skargi sądowoadministracyjnej, danie organom administracji publicznej możliwości usunięcia stanu bezczynności lub przewlekłości w trybie administracyjnym. Z prakseologicznego punktu widzenia skuteczność wniesionego ponaglenia może skłonić stronę kwestionującą terminowość lub sposób załatwiania jej sprawy administracyjnej, do zaniechania uzyskania ochrony w trybie sądowoadministracyjnym. Wyczerpanie zatem środka zaskarżenia, jakim jest ponaglenie, jako wypełnienia jednego z warunków dopuszczalności skargi sądowoadministracyjnej na bezczynność lub przewlekłość sprowadza się wyłącznie do uprzedniego wniesienia ponaglenia (art. 52 § 2 w zw. z art. 53 § 2b Ppsa)." Tymczasem – w okolicznościach sprawy – strona skarżąca będąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika dokonała precyzyjnego określenia adresata, do którego kierowane są pisma z dnia 6 lutego oraz 12 sierpnia 2025 r. wskazując, iż jest to: "Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego w powiecie wrocławskim". Oznacza to, że skarżący składając niniejszą skargę do sądu administracyjnego nie wyczerpał przysługującego mu w postępowaniu administracyjnym środka zaskarżenia, gdyż nie skierował ponaglenia do organu wyższego stopnia nad organem, który miałby dopuszczać się bezczynności (przewlekłości). Końcowo wymaga zaznaczenia, że z ponagleniem na bezczynność (przewlekłość) strona może wystąpić do organu administracji publicznej wyższego stopnia w każdym czasie, a fakt odrzucenia skargi z powodu niedopełnienia tego warunku nie stoi na przeszkodzie ponownemu wystąpieniu ze skargą na bezczynność (przewlekłość) organu administracji publicznej przez ten sam podmiot, jeśli w późniejszym czasie warunek ten zostanie spełniony. Mając powyższe na uwadze - wobec braku ponaglenia w aktach administracyjnych i niewykazania przez stronę skarżącą, że ponaglenie zostało wniesione - Sąd odrzucił skargę, uznając ją za niedopuszczalną na zasadzie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. Sąd orzekł o zwrocie uiszczonego wpisu na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., w świetle którego sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis w przypadku pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.