II SAB/Wr 195/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Władysław Kulon, Sędziowie: Sędzia NSA Halina Filipowicz - Kremis, Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II w dniu 5 września 2023 r. sprawy ze skargi M. M. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego R. M. na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie zezwolenia na pobyt czasowy I. stwierdza, że Wojewoda Dolnośląski dopuścił się bezczynności; II. stwierdza, że bezczynność Wojewody Dolnośląskiego miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. zobowiązuje Wojewodę Dolnośląskiego do załatwienia sprawy z wniosku skarżącej w terminie 60 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; IV. dalej idącą skargę oddala; V. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz skarżącej kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Skarżąca (M. M.), reprezentowana przez przedstawiciela ustawowego R. M., działając przy pomocy pełnomocnika, wniosła w dniu 11.04.2023 r. skargę na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego (dalej: Wojewoda, organ administracji), polegającą na niedotrzymaniu terminów załatwienia sprawy z jej wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy – złożonego 16.04.2020 r. Działając na podstawie art. 3 § 2 pkt 8, art. 50 § 1 i art. 53 § 2b ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634) – dalej: p.p.s.a., skarżąca zarzuciła organowi naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 35 § 1- 3 i art. 36 § 1 k.p.a. Na tej podstawie wniosła o: 1) stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności skutkującej niezałatwieniem sprawy w terminie; 2) stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) zobowiązanie organu do wydania decyzji w terminie 14 dni od daty otrzymania przez organ odpisu prawomocnego wyroku; 4) przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 20 tys. złotych; 5) rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym oraz 6) zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych. Skarżąca uzasadniła wnioski i zaprezentowała swoje stanowisko. W odpowiedzi na skargę, Wojewoda wniósł o jej oddalenie, wskazując na typowe przyczyny opóźnienia w procedowaniu w tego rodzaju sprawach. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga na bezczynność organu w sprawie z wniosku skarżącej o wydanie decyzji zezwalającej na pobyt czasowy okazała się uzasadniona, albowiem z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że organ nie załatwił sprawy w terminie określonym w art. 35 ani w terminie wskazanym w art. 36 k.p.a. Analiza akt administracyjnych sprawy dowodzi, że 16.04.2020 r. skarżąca wniosła do Wojewody wniosek w przedmiotowej sprawie. Dnia 06.06.2022 r. wystąpiono z wnioskiem o wgląd do akt sprawy oraz o wskazanie potencjalnych braków w złożonym wniosku. Pismem datowanym na 07.06.2022 r. złożono wniosek o wydanie zaświadczenia. W tej samej dacie skarżąca złożyła ponaglenie na działanie organu. Wojewoda, pismem z 17.06.2022 r., wezwał skarżącą do osobistej wizyty w urzędzie w dniu 13.07.2022 r. w trakcie której ma nastąpić przedstawienie ważnego dokumentu podróży. Zawnioskowano także o uzupełnienie wniosku w 5 wskazanych częściach oraz o dostarczenie organowi 4 kolorowych fotografii w odpowiednich wymiarach pod rygorem pozostawienia go bez rozpoznania. W tej samej dacie organ wydał wnioskowane uprzednio zaświadczenie o wpłynięciu do urzędu dnia 21.04.2020 r. wniosku pobytowego małoletniej. Pismem z 04.07.2022 r. skarżąca przekazała Wojewodzie wnioskowane dokumenty, tj.: 4 zdjęcia oraz korekty wniosku we wskazanych częściach. Zwróciła się także z prośbą o przyspieszenie procedowania wniosku i wydanie decyzji zgodnie z żądaniem strony. Dnia 13.07.2022 r. miała miejsce wizyta wnioskodawczyni w siedzibie organu w trakcie której skserowano 8 stron jej paszportu. Pismem z 04.11.2022 r. skarżąca złożyła skargę na organ w trybie art. 227 k.p.a. na skutek przewlekłego i biurokratycznego prowadzenia postępowania. W dniu 13.04.2023 r. wywiedziono przedmiotową skargę. Dopiero po skorzystaniu z tego środka, pismem z 27.04.2023 r. Wojewoda powiadomił skarżącą, że toczące się postępowanie administracyjne zostanie zakończone w terminie 60 dni od nastąpienia 1 z 3 wskazanych zdarzeń. W tym samym piśmie wezwano przedstawicieli ustawowych małoletniej do przedłożenia organowi, w terminie 30 dni, szeregu dokumentów (m.in. oświadczenia o utrzymaniu, udokumentowanych informacji o stabilnym i regularnym dochodzie rodziców, aktu urodzenia córki czy też legitymowania się aktualnym i opłaconym ubezpieczeniem zdrowotnym). Powyższe ustalenia wskazują, że organ pozostawał w sprawie bezczynny, naruszając w ten sposób zasady i terminy określone w art. 35, art. 36 oraz w art. 8 i art. 12 k.p.a. Okres zwłoki organu, który od daty złożenia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, tj. od 16.04.2020 r. do dnia 17.06.2022 r., nie podejmował w sprawie jakichkolwiek czynności, znacząco przekracza maksymalne terminy określone w przepisach, a w sprawie nie zachodzą okoliczności, które mogłyby usprawiedliwić opieszałe działanie Wojewody. Także później, od 14.07.2022r. (dzień po wizycie skarżącej w urzędzie wojewódzkim) do 27.04.2023 r., organ nie podejmował w sprawie jakichkolwiek czynności mających doprowadzić do zakończenia postępowania. Jednakże tego drugiego okresu braku procedowania Sąd nie uznaje za okres bezczynności. Jak bowiem najpierw wynikało z art. 100c ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z ust. 3 pkt 1 oraz pkt 2, a aktualnie wynika z art. 100d ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z ust. 3 pkt 1 oraz pkt 2 ustawy z 12.03.2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 103 ze zm.) – dalej: specustawa pomocowa, najpierw w okresie do dnia 31.12.2022 r. (aktualnie na mocy drugiego z ww. przepisów – art. 100d specustawy pomocowej do 04.03.2024 r.) bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczynał się, a rozpoczęty ulegał (ulega) zawieszeniu na ten okres. Ponadto, zgodnie z wolą ustawodawcy, w tych okresach, nie stosuje się przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie (ust. 3 pkt 1) oraz nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa (ust. 3 pkt 2). Tym samym okres bezczynności organu miał miejsce od dnia 16.04.2020 r. (dzień złożenia wniosku pobytowego) do dnia 24.02.2022 r. (dzień, w którym specustawa pomocowa zyskała retroaktywną moc obowiązującą na podstawie art. 116). Tylko za brak działania w tym okresie Wojewoda będzie ponosił negatywne konsekwencje, co znalazło odzwierciedlenie w sentencji wyroku, a znajdzie szersze wyjaśnienie w dalszej części uzasadnienia. Z tych też względów Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. stwierdził, że w prowadzonym postępowaniu organ dopuścił się bezczynności (pkt I sentencji wyroku). Biorąc pod uwagę czas trwania postępowania oraz błędny sposób postępowania sprzeczny z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego, jak też z art. 2 Konstytucji RP (zasadą demokratycznego państwa prawa), art. 30 (godnością człowieka) i art. 37 ust. 1 Konstytucji RP (korzystaniem z wolności i praw konstytucyjnych przez cudzoziemców) Sąd uznał, że bezczynność organu administracji miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, stosownie do treści art. 149 § 1a p.p.s.a. (pkt II sentencji wyroku). Wobec braku przekazania przez organ informacji o wydaniu decyzji załatwiającej wniosek złożony w niniejszej sprawie, Sąd zobowiązał Wojewodę do załatwienia sprawy przez wydanie aktu kończącego postępowanie, w terminie 60 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, zgodnie z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 112a ust. 1 ustawy o cudzoziemcach oraz art. 13 ust. 1 ustawy z 17.12.2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemców oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 91) i art. 35 § 4 k.p.a. (pkt III sentencji wyroku). Jak stanowi art. 149 § 2 p.p.s.a., w przypadku o którym mowa w § 1, sąd może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego (skarżącej) sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Przyznanie skarżącemu (skarżącej) sumy pieniężnej stanowi kwestię uznaniową, o czym świadczy posłużenie się w treści wspomnianego wyżej przepisu, czasownikiem "może". Wynika z niego także, że ustawodawca pozostawił sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia skarżącemu (skarżącej) za oczekiwanie na rozpoznanie i zakończenie jego sprawy. Nawet stwierdzenie przez sąd, że swoją bezczynnością lub przewlekłym prowadzeniem postępowania organ rażąco naruszył prawo, nie obliguje do przyznania sumy pieniężnej. (por. wyrok NSA z 10.03.2021 r., sygn. akt II OSK 1610/20). Jednocześnie ustawodawca nie wskazał żadnych przesłanek, jakimi powinien kierować się Sąd przyznając określoną sumę pieniężną. W szczególności przesłanką tą nie jest zgłoszone przez stronę żądanie, gdyż Sąd nie jest związany wnioskami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Stosownej ocenie podlegają zatem okoliczności danej sprawy, przy jednoczesnym uwzględnieniu kompensacyjnego i dyscyplinującego charakteru tegoż uprawnienia. Zważywszy na to, Sąd uznał, że w niniejszej sprawie nie zaistniały okoliczności uzasadniające zastosowanie przyznanie od organ na rzecz małoletniej skarżącej sumy pieniężnej. Przy analizie stanu faktycznego sprawy w pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na fakt, że skarżąca urodziła się [...].2019 r. w B., czyli tym samym w Polsce i mieszka w naszym kraju bez przerwy od urodzenia. Ponadto z akt administracyjnych wynika, że rodzice małoletniej mają w Polsce legalne zatrudnienie oraz uregulowany status jako cudzoziemcy. Rodzice małoletniej podlegają pod polski system ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych, co przekłada się na objęcie nim również ich córki (np. możliwe wizyty u lekarzy w ramach powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego, możliwość pobierania świadczenia wychowawczego 500+). Tym samym, w ocenie Sądu, za nietrafne i mocno odrealnione od rzeczywistości należy uznać argumenty pełnomocnika zawarte w skardze jakoby trwający okres bezczynności Wojewody wywoływał: "u strony odczucie strachu i niepewności o swoją przyszłość w Polsce" jak i "poczucie bezsilności wobec bezdusznego systemu legalizacji pobytu z jakim spotkała się w Dolnośląskim Urzędzie Wojewódzkim". Ponadto, to nie brak decyzji zezwalającej 3-letniemu dziecku na pobyt czasowy w Polsce, a możliwy do zaistnienia powrót rodziców wraz z córką do kraju ogarniętego wojną może stanowić realną krzywdę i niebezpieczeństwo dla niej. Sąd zauważa także, że w skardze oprócz dwóch ww. argumentów nie znalazły się jakiekolwiek inne informacje wskazujące na krzywdę/ niedogodności, które spotkały skarżącą, a które były bezpośrednio związane z bezczynnością organu w rozpatrywaniu wniosku. Tym samym w złożonej skardze nie przedstawiono okoliczności faktycznych uzasadniających przyznanie sumy pieniężnej - brak jest powołania się na konkretne zdarzenia wymagające zrekompensowania, ani nie wykazano wymiernych strat, które są bezpośrednim wynikiem nagannego zachowania się organu. Dlatego też Sąd oddalił skargę w zakresie zasądzenia sumy pieniężnej (pkt IV sentencji wyroku). O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. (pkt V sentencji wyroku).