II SAB/Wr 2/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B.O. na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie stwierdzenia nieważności zaświadczeń potwierdzających prawo do rekompensaty postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżąca, mieszkająca na stałe w F., po uiszczeniu wpisu od skargi w kwocie 100 zł, wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że ma niską emeryturę – po opłaceniu niezbędnych wydatków pozostaje jej niewiele na własne utrzymanie. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca zakreśliła rubrykę dotyczącą stanu rodzinnego, posiadanych zasobów pieniężnych i przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł. Oświadczyła, że posiada własną emeryturę, emeryturę z państwowego zakładu ubezpieczeń oraz otrzymuje od państwa dopłaty do czynszu za mieszkanie – łącznie dochód ten wynosi 1.149,93 euro. Strona podała, że jej stałe miesięczne zobowiązania obejmują: czynsz za mieszkanie – 440,42 euro, opłatę za leczenie – około 200 euro, prąd – około 20 euro, telefon około 20 euro. Zaznaczyła, że usługi lekarskie i dentystycznie w F. są częściowo odpłatne. Nadto skarżąca wskazała, że od matki odziedziczyła wraz z wieloma innymi spadkobiercami kamienice na Śląsku, które są w złym stanie, są zadłużone i przynoszą straty. Szacunkowa wartość tych kamienic nie jest stronie znana, strona nie uzyskuje z nich żadnych korzyści. Nie uzyskała też odszkodowania zabużańskiego po ojcu. W wyniku wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów dotyczących możliwości płatniczych, przedłożone zostały wydruki rachunku bankowego, co do których strona złożyła wyjaśnienia. Wskazała mianowicie, że samodzielnie dopłaca do czynszu 177,85 euro, opłaciła energię elektryczną za trzy miesiące z góry. Poza tym opłaca psychoanalityka po 100 euro miesięcznie, przy czym ponosi wydatki na dojazdy również w kwocie około 100 euro. Strona przedłożyła też zaświadczenie o braku środków utrzymania, wystawione przez fińskiego publicznego pomocnika prawnego (adwokata). Zgodnie z jego treścią, czynsz za mieszkanie wynosi 389,08 euro, a na jego opłacenie strona otrzymuje zasiłek od miasta H. w wysokości 303,08 euro. Zasiłek jest uzależniony od uznania gminy, należy się o niego ubiegać co miesiąc. Strona nie ma żadnych środków utrzymania. W ocenie referendarza sądowego, przedmiotowy wniosek nie jest zasadny. Podstawą prawną jego rozpoznania jest regulacja zawarta w art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (w części lub w całości), a więc w zakresie częściowym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W pierwszej kolejności zwrócić należy uwagę, że strona uiściła już wpis od skargi w niniejszej sprawie, co umożliwia merytoryczne rozpoznanie sprawy. Istotne jest też to, że powyższy wpis jest zwykle najwyższym kosztem sądowym w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z kolei ewentualne przyszłe koszty sądowe sprowadzać się będą do opłaty kancelaryjnej za odpis uzasadnienia wyroku (jeżeli Sąd oddali skargę strony) oraz wpisu od skargi kasacyjnej (jeżeli strona skarżąca będzie zamierzała zaskarżyć wyrok tutejszego Sądu). Obie te opłaty, na mocy obowiązujących przepisów i mając na uwadze przedmiot sprawy, również nie będą przekraczać kwoty 100 zł. Zauważyć też trzeba, że ponoszenie kosztów sądowych wiąże się z dokonaniem kilku jednorazowych opłat, a nie z miesięcznym stałym obciążeniem budżetu domowego. W świetle powyższych uwag oraz okoliczności przedstawionych przez stronę, zdaniem referendarza, strona skarżąca była i jest w stanie poczynić oszczędności na opłacenie kosztów sądowych, których wartość nie przekroczy 200 zł, a więc niespełna 50 euro przy obecnym kursie. Zaznaczyć trzeba, że ponoszenia kosztów swego udziału w sprawie sądowej skarżąca winna się spodziewać najpóźniej z dniem wniesienia skargi i dokonywać już na ten cel stosownych rezerw. Skarga w niniejszej sprawie została natomiast wniesiona 13 grudnia 2015 r. Na gruncie powołanych wyżej przepisów poniesienie kosztów sądowych nie może pociągać za sobą jedynie uszczerbku dla podstawowych potrzeb socjalnych. Wprawdzie bieżące wydatki w F. są znacznie wyższe niż w Polsce, to jednak zauważyć należy, że skarżąca otrzymuje już znaczne wsparcie ze strony państwa w miejscu zamieszkania Jak wynika zaś z wyjaśnień strony, przeznacza ona na psychoanalityka i dojazdy do niego około 200 euro miesięcznie. Te wydatki nie mogą być zaś kwalifikowane jako niezbędne w podstawowym utrzymaniu. Powtórzyć też wypada, że skarżąca będzie ponosić koszty sądowe tylko w sytuacji, gdy Sąd wyda wyrok na jej niekorzyść i oddali skargę (w przypadku uwzględnienia skargi Sąd z urzędu sporządza uzasadnienie wyroku i doręcza stronom nieodpłatnie) oraz gdy skarżąca będzie zamierzała zaskarżyć wyrok do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Na dzień wydania niniejszego postanowienia wpis sądowy, który zapewnia skarżącej rozpoznanie sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, został już opłacony. W tym stanie rzeczy wniosek należało ocenić jako niezasadny i w związku z tym, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.