II SAB/Wr 22/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi D. i M.W. na bezczynność Gminy T. w przedmiocie sprawdzenia szczelności szamba postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Pismem z dnia 2 czerwca 2015 r. skarżący wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od zażalenia w kwocie 100 zł, wskazując, że nie są w stanie go opłacić bez uszczerbku dla siebie i swojej rodziny. Pismem z dnia 9 czerwca 2015 r. referendarz sądowy wskazując, że jest to kolejny wniosek o zwolnienie od opłat sądowych, wezwał skarżących – gdyby okazało się, że nastąpiła zmiana od rozpoznania poprzedniego wniosku w tym przedmiocie sytuacji finansowej i majątkowej w stopniu uzasadniającym uwzględnienie aktualnego wniosku o przyznanie prawa pomocy – do uzupełnienia wniosku w terminie 7 dni pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie znajdujących się tylko w aktach dokumentów poprzez nadesłanie kserokopii następujących dokumentów: decyzji przyznających świadczenia z opieki społecznej w okresie ostatniego półrocza (jeżeli wnioskodawcy lub osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym pobierają takie świadczenia); dokumentów potwierdzających fakt zadłużenia (kredyt) i jego wysokość; dowodów potwierdzających ponoszenie kosztów sądowych w deklarowanych wysokościach; zaświadczenia za ostatnie dwa miesiące o wysokości dochodu wnioskodawców (np. tzw. odcinek emerytury) i innych osób prowadzących z nimi gospodarstwo domowe. Nadto wezwał do wyjaśnienia: czy wnioskodawcy korzystają z pomocy osób trzecich i czy posiadają zdolność kredytową; z jakich źródeł wnioskodawcy czerpali środki na ponoszenie dotychczasowych kosztów sądowych w innych sprawach oraz na opłacenie wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru w innych sprawach i dlaczego z tego samego źródła nie mogą pokryć aktualnego wpisu sądowego od zażalenia; dlaczego - jeśli według twierdzeń wnioskodawców znajdują się w niedostatku – nie wystąpią do dwójki swoich dorosłych dzieci o świadczenie alimentacyjne; w jakiej wysokości skarżący byliby w stanie uiścić wpis sądowy od zażalenia. Ponadto poinformowano wnioskodawców, że powinni sprecyzować i udokumentować dane dotyczące wysokości aktualnych, miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem siebie i domu (opłaty za gaz, energię elektryczną, czynsz, wodę, wywóz śmieci, koszt lekarstw, itd. - z wyjątkiem spłaty rat kredytów i pożyczek) i wskazać źródło ich pokrywania. Należy wskazać dochody otrzymywane przez wszystkie osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym; wymienić opodatkowane i nieopodatkowane łącznie z zasiłkami rodzinnymi, pielęgnacyjnymi, dodatkami mieszkaniowymi, kombatanckimi, alimentami, stypendiami oraz wartość świadczeń otrzymywanych w naturze. Wskazano również, że wniosek dotyczący wyłącznie zwolnienia z wpisu sądowego od zażalenia jest wnioskiem o częściowe zwolnienie z kosztów sądowych i w takim wypadku należy na formularzu w części 4 zaznaczyć pozycję "częściowe zwolnienie od kosztów sądowych". W odpowiedzi na powyższe pismo skarżąca wskazała, że od dnia 2 września 2013 r. zmieniła się jej sytuacja, stan zdrowia jej i męża (skarżący wymagają opieki lekarskiej i leczenia). Wyjaśniła również, że skarżący nie mają żadnych decyzji z opieki społecznej, nie korzystają z pomocy osób trzecich, nie mają zdolności kredytowej z uwagi na wiek i dochody z emerytur, adwokat opłacany był w ratach i z emerytury, wydatki na sprawy administracyjne od 10 lat ogromne, na które składają się wydatki kser, listów poleconych, dojazdów do Sądu w wysokości ponad 1200 zł, pozostałe wydatki: leki - około 800 zł. Do pisma skarżąca dołączyła odcinki emerytur z marca 2015 r., z których wynika, że emerytura skarżącej wynosi 1291,26 zł, zaś M.W. – 1553,31 zł, co daje łączny dochód w kwocie 2844,57 zł, oraz formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym skarżąca wskazała, że nikt oprócz jej i męża nie prowadzi z nimi gospodarstwa domowego, że nie posiadają żadnych innych źródeł dochodu, żadnych nieruchomości, oszczędności, czy papierów wartościowych. Pismem z dnia 16 lipca 2015 r. referendarz sądowy wezwał skarżących ponownie do uzupełnienia wniosku w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia go bez rozpoznania poprzez określenie zakresu żądania i osobiste podpisanie wniosku przez M.W. (lub przesłanie nowego egzemplarza wniosku prawidłowo przez niego podpisanego), a także poprzez nadesłanie kserokopii następujących dokumentów: dowodów potwierdzających ponoszenie kosztów sądowych w wysokości 1200 zł miesięcznie; aktualnego zaświadczenia (złożone do akt są z marca br.) o wysokości dochodu wnioskodawców (np. tzw. odcinek emerytury) i innych osób prowadzących z nimi gospodarstwo domowe; nadto do wyjaśnienia: dlaczego - jeśli według twierdzeń wnioskodawców znajdują się w niedostatku - nie wystąpią do dwójki swoich dorosłych dzieci o świadczenie alimentacyjne; w jakiej wysokości skarżący byliby w stanie uiścić wpis sądowy od zażalenia. Ponownie poinformowano wnioskodawców, że powinni udokumentować dane dotyczące wysokości aktualnych, miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem siebie i domu oraz wskazać źródło ich pokrywania. Zarządzeniem z dnia 26 sierpnia 2015 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu pozostawienia wniosek skarżących bez rozpoznania z uwagi na nieuzupełnienie w/w braków wniosku. Pismem z dnia 30 września 2015 r. skarżący wnieśli sprzeciw od powyższego zarządzenia. Pismem z dnia 7 października 2015 r. wezwano skarżących do uzupełniania wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia go bez rozpoznania poprzez określenie zakresu żądania, tj. czy wniosek dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym czy całkowitym, oraz podpisanie wniosku przez M.W. (lub przesłanie nowego egzemplarza wniosku prawidłowo wypełnionego i uzupełnionego), oraz o uzupełnienie wniosku – pod rygorem rozpoznania wniosku jedynie na podstawie znajdującego się w aktach sprawy formularza – poprzez nadesłanie następujących dokumentów (bądź ich kserokopii): wyciągów z posiadanych przez wnioskodawców kont bankowych, w tym kont i lokat dewizowych, z okresu ostatnich trzech miesięcy; rachunków (bądź przybliżone kwoty) świadczące o miesięcznych kosztach utrzymania rodziny, w tym wydatków związanych z utrzymaniem domu (tj. opłaty za gaz, energię elektryczną, czynsz, wodę, wywóz śmieci itd.). Nadto poinformowano, że wnioskodawcy powinni udokumentować dane dotyczące wysokości aktualnych, miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem domu i wskazać źródło ich pokrywania, skoro z oświadczeń wnioskodawców wynika, że są w trudnej sytuacji majątkowej. Odpowiadając na powyższe wezwanie, nadesłano formularz wniosku podpisany jedynie przez skarżącą. Wskazano w nim, że skarżący wnoszą o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, że posiadają nieruchomość na współwłasność, tj. działki nr 96/1 i 96/2 o powierzchni 2488 m2; na dochód rodziny składają się emerytura D.W. w wysokości 1548 zł i M.W. – 1291 zł (łączny dochód 2839 zł). W piśmie zaś z dnia 4 listopada 2015 r. skarżąca wskazała, że nie mają rachunków bankowych, zaś koszt kser i dojazdów do Sądu wynoszą ponad 1000 zł. Wynika z niego również, że emerytura M.W. w czerwcu 2015 r. wyniosła 1548,31 zł, zaś D.W. w październiku 2015 r. – 1291,26 zł. Zarządzeniem z dnia 14 grudnia 2015 r. wniosek skarżących o przyznanie prawa pomocy został pozostawiony bez rozpoznania. W wyniku wniesienia przez skarżących zażalenia na powyższe zarządzenie Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 10 lutego 2016 r. (sygn. akt II OZ 128/16) uchylił zaskarżone zarządzenie w zakresie pozostawienia wniosku D.W. o prawo pomocy bez rozpoznania i przekazał sprawę w tym zakresie do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu (pkt 1) oraz oddalił zażalenie w pozostałym zakresie (pkt 2). Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwana dalej "P.p.s.a.", stanowi, że w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do treści art. 245 § 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie zaś z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W rozpatrywanej sprawie skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z treści powyższego przepisu wynika, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zatem to wnioskodawca zobowiązany jest do dokładnego i zgodnego z prawdą przedstawienia własnej sytuacji majątkowej oraz wykazania, że spełnia przesłanki do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia (art. 252 § 1 P.p.s.a.). Jeżeli zaś oświadczenie strony okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, zgodnie z art. 255 P.p.s.a. strona obowiązana jest złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Niedostarczenie żądanych przez Sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny lub mało czytelny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne i niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przede wszystkim należy zauważyć, że nie wykonano w istocie ani wezwań referendarza sądowego ani sędziego. Nie nadesłała ani dokumentów potwierdzających fakt zadłużenia (kredyt) i jego wysokość ani dowodów potwierdzających ponoszenie kosztów sądowych w deklarowanych wysokościach, wskazując jedynie, że wydatki na sprawy administracyjne, na które składają się wydatki kser, listów poleconych, dojazdów do Sądu, od 10 lat są ogromne i wynoszą ponad 1200 zł. Przy czym nie wskazała, czy chodzi o koszt miesięczny, roczny, czy okres 10 lat. Nie wskazała również z jakich źródeł wnioskodawcy czerpali środki na ponoszenie dotychczasowych kosztów sądowych w innych sprawach oraz na opłacenie wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru w innych sprawach i nie sprecyzowała i nie udokumentowała danych dotyczących wysokości aktualnych, miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem siebie i domu. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego dotyczące wykazania, czy zmieniła się od rozpoznania poprzedniego wniosku sytuacja finansowa i majątkowa w stopniu uzasadniającym uwzględnienie aktualnego wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżąca wskazała jedynie, że od dnia 2 września 2013 r. zmieniła się jej sytuacja, stan zdrowia jej i męża (skarżący wymagają opieki lekarskiej i leczenia) bez udokumentowania jednak jakichkolwiek wydatków z tym związanych. Oceniając oświadczenia skarżącej zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy jak i w przedłożonych pismach, Sąd doszedł do przekonania, że nie tylko są one niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony, ale budzą wątpliwości. Przede wszystkim z tego powodu, że z jednej strony skarżąca wskazuje, że jest w niedostatku, a z drugiej strony – stać ja na opłacanie adwokatów. Ponadto, skarżąca poza kosztem leków w wysokości około 800 zł nie przedstawiła żadnych rachunków bądź przybliżonych kwoty świadczących o miesięcznych kosztach utrzymania, w tym wydatków związanych z utrzymaniem domu. W istocie, Sąd poza danymi określającymi wysokość dochodu dwuosobowej rodziny (2839, 57 zł), nie ma żadnych innych danych, które umożliwiłyby ocenę sytuacji finansowej skarżącej. Biorąc pod uwagę zaś powyższe kwoty Sąd stwierdził, że skarżąca jest w stanie ponieść pełne koszty postępowania. W myśl art. 255 P.p.s.a strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W ocenie Sądu okoliczności wskazane we wniosku, jak i w kolejnych pismach, nie są wystarczającym źródłem, w oparciu o które można by w pełni dokonać oceny rzeczywistego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych skarżącej, tym bardziej, że okoliczności wskazane przez nią budzą wątpliwości, których - poprzez niezastosowanie się do wezwań - skarżąca nie usunęła. Oceniając zatem okoliczności wskazane we wniosku o przyznanie prawa pomocy, Sąd doszedł do przekonania, że nie stanowią one podstawy uzasadniającej przyznanie skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Stąd orzeczono jak w punkcie I na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 P.p.s.a..