II SAB/Wr 223/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dominik Dymitruk po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II sprawy ze skargi P. H. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Jaworze w przedmiocie robót budowlanych polegających na wykonaniu chodnika postanawia: odrzucić skargę. Pismem z dnia 25 marca 2026 r. (data wpływu do organu) P. H. (dalej: skarżący) złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Jaworze (dalej: PINB) w przedmiocie robót budowlanych polegających na wykonaniu chodnika. Zaskarżoną bezczynność skarżący upatruje w zaniechaniu wszczęcia przez PINB postępowania w przedmiocie robót budowlanych polegających na wykonaniu chodnika na działkach nr [...] i [...] w K. W odpowiedzi na skargę, PINB wyjaśnił, że wobec treści zawiadomienia skierowanego do organu przez skarżącego, wskazującego na wyraźnie cywilny charakter sprawy, brak było podstaw do podjęcia postępowania wobec zaistnienia domniemanej samowoli budowanej, czemu dał wyraz w piśmie skierowanym do skarżącego w dniu 10 marca 2026 r. PINB zwrócił ponadto uwagę, że postępowanie, którego uruchomienia domaga się skarżący, wszczynane jest wyłącznie z urzędu, co czyni skargę na bezczynność organu niezasadną. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga podlegała odrzuceniu. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a, a także na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. W niniejszym postępowaniu skarżący zarzucił PINB bezczynność, którą upatruje w zaniechaniu wszczęcia przez PINB postępowania w przedmiocie robót budowlanych polegających na wykonaniu chodnika na działkach nr [...] i [...] w K. Kluczowe w sprawie jest to, że postępowanie, którego wszczęcia skarżący żąda, jest wszczynane wyłącznie z urzędu, co też zostało wprost wskazane w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 września 2025 r. (sygn. akt II OPS 2/25), z której wynika, że z uwagi na treść art. 53a ust. 1 i art. 72a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2025 r. poz. 418, ze zm., dalej: p.b.) nie jest dopuszczalne wszczęcie i prowadzenie postępowania administracyjnego na wniosek osoby, która żąda od organu nadzoru budowlanego podjęcia działań, powołując się na własny interes prawny. Postępowania w tych sprawach wszczyna się wyłącznie z urzędu. Organ nadzoru budowlanego, do którego wpłynął wniosek (żądanie) wszczęcia jednego z postępowań, o których mowa w art. 53a ust. 1 i art. 72a p.b., obowiązany jest do poinformowania wnioskodawcy, w drodze pisma o charakterze informacyjnym, o podjętych działaniach i zajętym stanowisku. Co istotne w uzasadnieniu tejże uchwały NSA wskazał, że organ nadzoru budowlanego nie jest zobowiązany do wydania, w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a., postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawach, o których mowa w art. 53a ust. 1 i art. 72a p.b., w związku z czym brak reakcji organu polegający na niezajęciu stanowiska w procesowej formie nie może być kwestionowany w drodze ponaglenia (art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.), tj. środka zwalczającego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W konsekwencji - także skarga na bezczynność organu w tego rodzaju sprawach stanowi skargę niedopuszczalną w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Merytoryczne rozpatrzenie ponaglenia przez organ wyższego stopnia, a także skuteczne wniesienie do sądu administracyjnego skargi na bezczynność organu jest możliwe jedynie w sytuacji toczącego się postępowania w konkretnej sprawie. W orzecznictwie i piśmiennictwie podkreśla się zaś, że brak jest podstaw do przyjęcia bezczynności organu administracji w sytuacji, gdy obowiązujące przepisy prawa nie przewidują działania organów w określonej formie prawnej. Musi bowiem istnieć obowiązek prawny działania organu administracji i określona prawna forma tego działania, ujęta w ramy form procesowego rozstrzygnięcia sprawy (zob. wyroki NSA: z 20 kwietnia 1999 r., sygn. akt I SAB 161/98, 14 stycznia 2021 r., sygn. akt I GSK 1722/20; J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2008 r., s. 292). Powyższe prowadzi do wniosku, że w świetle cytowanej uchwały, którą skład orzekający jest związany, wniesiona w niniejszej sprawie skarga jest niedopuszczalna. Podstawową bowiem przesłanką dopuszczalności skargi jest złożenie jej na akt lub czynność (bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania), objęte zakresem właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, określonym - zasadniczo - w art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a. oraz art. 5 p.p.s.a. W kontrolowanej sprawie zaś skarga została wniesiona na bezczynność i przewlekłość w sytuacji, gdy organ nie był zobligowany do wydania decyzji kończącej postępowanie lub stosownego postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, a jedynie miał prawo ustosunkować się do wniosku skarżącego o wszczęcie postępowanie w trybie art. 48 ust. 1 p.b. w piśmie o charakterze informacyjnym. Niniejsze zaś uczynił. W piśmie bowiem z dnia 10 marca 2026 r., poinformował skarżącego, że zakwestionowane przez niego w piśmie z dnia 9 lutego 2026 r. roboty budowlane nie zostały wykonane w warunkach samowoli budowlanej, a tym samym nie zaistniały powody do wszczęcia postępowania administracyjnego. W takiej zaś sytuacji, niezasadne jest stwierdzenie, że organ pozostaje w bezczynności w zakresie rozpoznania wniosku skarżącego. Jego wniosek bowiem podlegał analizie i ocenie z perspektywy zasadności i dopuszczalności wszczęcia z urzędu postępowania, objętego rozdziałem 5b ustawy p.b., czemu organ dał wyraz w piśmie z dnia 10 marca 2026 r. Przyjęta przez organ forma procesowa w postaci pisma informacyjnego jest zaś prawidłowa w świetle wykładni zaprezentowanej w przywołanej uchwale. W tych okolicznościach, Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. odrzucił skargę jako niedopuszczalną.