II SAB/Wr 233/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Władysław Kulon, Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II w dniu 2 listopada 2021 r. sprawy ze skargi A. K. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. w przedmiocie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę I. stwierdza, że Wojewoda D. dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania; II. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. zobowiązuje Wojewodę D. do wydania aktu w terminie 30 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi; IV. przyznaje od Wojewody D. na rzecz skarżącego sumę pieniężną w kwocie 1.000 (jeden tysiąc) złotych; V. zasądza od Wojewody D. na rzecz skarżącego kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Skarżący (A. K.), wniósł w dniu 04.05.2021 r. skargę na przewlekłość postępowania Wojewody Dolnośląskiego (dalej: Wojewoda, organ administracji), polegającą na prowadzeniu postępowania z jego wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę - złożonego 02.01.2020 r. - dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Działając na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z art. 50 § 1 ustawy z 30.08.2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej: p.p.s.a.), skarżący zarzucił organowi naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 9, art. 12 § 1 i art. 35 § 3 oraz art. 36 § 1 i 2 k.p.a. Na tej podstawie wniósł o: 1. zobowiązanie Wojewody do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego; 2. dokonanie kontroli przewlekłości postępowania administracyjnego, którego dotyczy skarga; 3. przyznanie na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. od Wojewody sumy pieniężnej w kwocie 15.000 zł; 4. zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący uzasadnił wnioski i zaprezentował swoje stanowisko. W odpowiedzi na skargę, Wojewoda wniósł o jej oddalenie, wskazując na typowe przyczyny opóźnienia w procedowaniu w tego rodzaju sprawach. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga na przewlekłość postępowania organu w sprawie z wniosku skarżącego o wydanie decyzji zezwalającej na pobyt czasowy i pracę okazała się uzasadniona, albowiem postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do jego załatwienia. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że organ nie załatwił sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. Analiza akt administracyjnych sprawy dowodzi, że 02.01.2020 r. do Wojewody wpłynął wniosek skarżącego w przedmiotowej sprawie. Jeszcze w tym samym dniu organ, powołując się przepis art. 61 § 1 i art. 36 § 1 k.p.a. oraz art. 108 ustawy o cudzoziemcach, zawiadomił cudzoziemca o wszczęciu postępowania oraz przewidywanym terminie zakończenia postępowania, który ustalił na dzień 02.11.2020 r. Wojewoda wyjaśni, że powodem przedłużenia terminu rozpatrzenia wniosku jest konieczność sprawdzenia złożonych dokumentów i możliwości udzielenia zezwolenia. Ponadto organ powołał się na dużą liczbę prowadzonych jednocześnie postępowań w sprawie cudzoziemców. W dniu 15.03.2021 r. pełnomocnik skarżącego wniósł ponaglenie na działanie organu. Z kolei w dniu 06.04.2021 r. złożony w sprawie wniosek został uzupełniony o umowę najmu lokalu mieszkalnego. Dopiero wniesienie niniejszej skargi wymogło na organie podjęcie kolejnych czynności w sprawie. Pismem z 27.05.2021 r. Wojewoda zawiadomił skarżącego, że przewidywany termin zakończenia postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy określono na 31.08.2021 r. W tym samym dniu Wojewoda zwrócił się do odpowiednich służb o udzielenie informacji na temat pobytu cudzoziemca na terytorium RP. Powyższe okoliczności wskazują, że - na dzień wniesienia skargi – Wojewoda dopuścił się przewlekłość postępowania. Przede wszystkim nie można zaakceptować sytuacji, w której już w momencie złożenia wniosku, Wojewoda wyznaczył na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. termin zakończenia postępowania. Możliwość wyznaczenia na podstawie tego przepisu, co należy podkreślić - nowego terminu załatwienia sprawy - powstaje dopiero wówczas, gdy organ administracji nie załatwił sprawy niezwłocznie (art. 35 § 1 i 2 k.p.a.) lub w terminach określonych w art. 35 § 3, 3a i 4 k.p.a. Podstawy zastosowania tego przepisu nie stanowi przy tym - powołana przez Wojewodę - konieczność sprawdzenia złożonych dokumentów i możliwości udzielenia zezwolenia. Sprawdzenie kompletności złożonego wniosku oraz weryfikacja przesłanek udzielenia zezwolenia, powinna nastąpić co do zasady w terminach określonych w art. 35 k.p.a. Z tych samych powodów nie stanowi podstawy do zastosowania art. 36 § 1 k.p.a. okoliczność zbyt dużej liczby prowadzonych jednocześnie postępowań w sprawie cudzoziemców. Jednocześnie nie znajduje podstaw prawnych wyznaczenie tak odległego terminu przez Wojewodę. Wyznaczający bowiem na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. nowy termin załatwienia sprawy organ jest związany przepisami art. 12 § 2 i art. 35 § 1 k.p.a., a zatem jest obowiązany do ustalenia możliwie najkrótszego terminu. W realiach kontrolowanego postępowania, organ nie tylko nie dochowywał wyznaczonego przez siebie tak odległego terminu, ale przede wszystkim nie podjął żadnych czynności, które dowodziłyby braku możliwości udzielenia zezwolenia na podstawie złożonych dokumentów, w terminach określonych w art. 35 k.p.a. Powyższe okoliczności wskazują jednoznacznie, że - na dzień wniesienia skargi – Wojewoda dopuścił się przewlekłość postępowania. Stwierdzona w sprawie przewlekłość polega na opieszałym działaniu organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym. Wojewoda nie podjął bowiem działań charakteryzujących się należytą koncentracją, która jest niezbędna w świetle zasady szybkości postępowania. Takie zachowanie organu w sposób oczywisty podważa zaufanie jednostki do organów administracji publicznej. Dlatego w świetle zaistniałych w sprawie okoliczności, Sąd stwierdził, że organ bezspornie dopuścił się przewlekłości postępowania (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), o czym orzeczono w pkt. I sentencji wyroku. Biorąc zaś pod uwagę czas trwania postępowania, jak i opisaną wyżej postawę organu, Sąd uznał (pkt II sentencji wyroku), że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę ma miejsce z niewątpliwie rażącym naruszeniem prawa, przez które należy rozumieć oczywiste naruszenie obowiązku wynikającego z przepisów prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym – bez żadnej wątpliwości i wahań – można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia, jako rażące, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako naruszenie zwykłe. Podkreśla się także, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli również terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Poza tym, rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach winno być w oczywisty sposób pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Sytuacja, w której strona czeka tak długo, jak w rozpoznawanej sprawie, na rozstrzygnięcie organu administracji publicznej, nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa i jednoznacznie wskazuje na rażące naruszenie prawa. Zachowanie organu nie zasługuje na aprobatę i w sposób oczywisty podważa zaufanie jednostki do organów administracji publicznej. Wobec braku przekazania przez organ informacji o wydaniu decyzji załatwiającej wniosek złożony w niniejszej sprawie, Sąd zobowiązał Wojewodę do załatwienia sprawy przez wydanie aktu kończącego postępowanie, w terminie 30 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, zgodnie z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (pkt III sentencji wyroku). Na wniosek skarżącego, zgodnie z przyznaną prawem kompetencją (Sąd "może") i nie będąc związany wnioskami skargi (art. 134 § 1 p.p.s.a.), Sąd przyznał sumę pieniężną w kwocie 1.000 zł (pkt IV sentencji wyroku), o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. W ocenie Sądu, kwota ta będzie adekwatna w kontekście zaistniałych w sprawie okoliczności (opisanej wcześniej postawy organu wobec strony postępowania administracyjnego), jak i trudności, z jakimi cudzoziemiec musi zmagać się nie posiadając stosownego zezwolenia na pobyt na terytorium obcego państwa. Sąd wyraża nadzieję, że konieczność wypłaty w/w kwoty przez organ posłuży zwalczeniu przewlekłości organu w sprawie (zdyscyplinuje organ). Z przedstawionych wyżej względów, Sąd - na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3, § 1a i § 2 w zw. z art. 154 § 7 p.p.s.a. - orzekł jak w pkt l-IV sentencji wyroku. O kosztach Sąd postanowił zgodnie z art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. (pkt V sentencji wyroku).