II SAB/Wr 26/05

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych w sprawie ze skargi D., M, J. i M. W. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T. w przedmiocie wydania merytorycznych decyzji w sprawie przyłączy wodociągowych postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w części dotyczącej zwolnienia z obowiązku uiszczenia każdorazowej opłaty sądowej w części przekraczającej kwotę 50 zł (pięćdziesiąt złotych); 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. We wniosku złożonym w dniu 11 lutego 2008 r. na urzędowym formularzu skarżąca D.W. wystąpiła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych wskazując w uzasadnieniu, iż gospodarstwo domowe prowadzi z mężem, łączny ich dochód wynosi 1.944 zł, córka zaś studiuje ("aktualnie pisze pracę"). Dodała, iż "jedną emeryturę wydają na opłaty", w tym: opłata za energię elektryczną- ok. 100 zł; koszty pism procesowych do ponad 100 spraw, jakie toczą się przed tut. Sądem; koszt lekarstw- ok. 100 zł na osobę. Prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)). Podniesione przez skarżącą w wniosku okoliczności wskazują na możliwość uwzględnienia wniosku ale tylko w części, bowiem konieczność partycypowania przez wnioskodawczynię w kosztach sądowych (choćby w niewielkim zakresie) znajduje uzasadnienie w posiadanej przez jej rodzinę sytuacji materialnej. Zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu i na danym etapie postępowania, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Zauważyć należy, iż na obecnym etapie postępowania nie istnieje obowiązek pokrywania jakichkolwiek kosztów sądowych oprócz wpisu sądowego w wysokości 100 zł i w tej sytuacji odmowa uwzględnienia wniosku w całości nie pozbawia skarżącej prawa do sądu. Opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Dla uznania wniosku za uzasadniony nie jest istotna wyłącznie aktualna sytuacja majątkowa strony, ale także istnienie możności zgromadzenia (choćby po parę złotych miesięcznie) środków na koszty w dłuższym okresie, bądź pozyskanie ich w drodze kredytu lub pożyczki. Zaznaczyć należy, iż dochody rodziny wnioskodawczyni mają charakter stały, co pozwala na planowanie wydatków- celem zabezpieczenia, choćby w części, przyszłych kosztów sądowych. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Do oceny możliwości uiszczenia przez skarżącą kosztów postępowania nie jest istotne źródło, z którego czerpie ona środki na koszty swego utrzymania (może to być m.in. wsparcie finansowe najbliższej rodziny czy pożyczka od osób trzecich). Istotne jest, iż również syn i córka skarżącej są osobami współskarżącymi, na których solidarnie ze skarżącą ciąży obowiązek ponoszenia kosztów sądowych. Pamiętać należy, że uiszczenie wpisu sądowego od skargi przez jednego ze skarżących zwolni z tego obowiązku pozostałych. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 3 i § 4 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 u.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.