II SAB/Wr 26/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski po rozpoznaniu w dniu 27 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi D. i M.W. oraz M.W. i J.W. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T. w przedmiocie przyłączy wodociągowych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. We wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z dnia 26 sierpnia 2008 r. skarżąca D.W. wskazała, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z mężem. Nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych oraz innych przedmiotów wartościowych. Na miesięczny dochód rodziny składają się: emerytura D.W. w wysokości 1183,39 zł brutto i emerytura M.W. w wysokości 1446,07 zł brutto. Co łącznie daje kwotę 2629,46 zł brutto. Są natomiast współwłaścicielami nieruchomości – działki o pow. 2500 m 2 w N.D.. Ponadto w piśmie z dnia 22 września 2008 r. D.W. oświadczyła, że nie korzysta z pomocy osób trzecich, nie posiada zdolności kredytowej. Nadto, że w mieszkaniu nie ma zimnej wody i ogrzewania, opłaci zaś za prąd 100-200 zł miesięcznie. Całą emeryturę przeznacza na pisma procesowe, opłaty związane z kosztami sądowymi i procesami w Sądzie. Jedna emerytura nie wystarcza na minimum socjalne i leki, które kupuje w przypadkach zagrożenia życia. Z pisma wynika ponadto, że skarżąca nie otrzymuje dodatków mieszkaniowych, kombatanckich i innych. Postanowieniem z dnia 23 września 2008 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu odmówił przyznania D.W. prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Sprzeciw od powyższego postanowienia wniosła D.W., domagając się jego uchylenia i przyznania prawa pomocy zgodnie ze złożonym wnioskiem. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) stanowi, że w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do treści art. 245 § 1 powyższej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (§4). W rozpatrywanej sprawie skarżąca D.W. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zgodnie zaś z art. 246 § 1 pkt 1w/w ustawy - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Należy zauważyć, iż oceniając możliwość przyznania prawa pomocy, Sąd musiał rozważyć zarówno wysokość obciążeń finansowych, jakie strona jest zobowiązana ponieść na danym etapie postępowania, jak i sytuację materialną wnioskodawcy i w kontekście tego - możliwość ponoszenia przez nią kosztów sądowych. Na obecnym etapie postępowania w niniejszej sprawie skarżąca nie jest zobowiązana pokryć żadnych kosztów sądowych. Oceniając zaś okoliczności wskazane we wniosku o przyznanie prawa pomocy, w szczególności wysokość miesięcznego dochodu (2629,46 zł brutto; 2194,80 zł netto) oraz koszty miesięcznego utrzymania (skarżąca wskazała, że opłaca prąd w wysokości 100-200 zł), Sąd doszedł do przekonania, iż nie stanowią one podstawy uzasadniającej przyznanie skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Za koszty konieczne dla utrzymania nie można ponadto uznać wydatków na pisanie pism procesowych i prowadzenie procesów sądowych w innych sprawach. Ponadto należy wskazać, że skarżąca uiściła w dniach 8 i 25 sierpnia 2008 r. kwoty po 50 zł każda. Tym samym wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zgodnie z przepisem art. 246 § 1 pkt 1 powołanej ustawy. Należy zaznaczyć, iż instytucja zwolnienia od kosztów sądowych ma charakter wyjątkowy i jest stosowany w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można bezrobotnych bez prawa do zasiłku), lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia. Zaś takie okoliczności wobec skarżącej nie występują. Wniosek o ustanowienie adwokata również nie został uwzględniony. Istotą bowiem prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata jest nieodpłatne korzystanie strony z pomocy pełnomocnika z racji przejęcie przez sąd ciężaru ponoszenia kosztów związanych z tą reprezentacją. Kryterium przyznania prawa do korzystania z bezpłatnej pomocy prawnej adwokata jest to, że strona znajduje się w sytuacji, w której wymaga takiej pomocy, a ze względu na swój stan majątkowy nie jest w stanie ponieść kosztów reprezentacji prawnej. Udział adwokata jest zatem potrzebny w takiej sprawie, w której strona wnosząc o ustanowienie adwokata jest nieporadna, ma trudności z samodzielnym podejmowaniem czynności procesowych, a jej sytuacja majątkowa nie pozwala na poniesienie kosztów związanych z czynnościami podejmowanymi przez adwokata. Taka sytuacja – w ocenie Sądu – nie zaistniała w niniejszej sprawie. Uwzględniając powyższe, Sąd doszedł do wniosku, że również przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym nie jest uzasadnione. Dane zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz koszty, jakie winni skarżący ponieść na obecnym etapie postępowania sądowego, nie pozwalają przyjąć, że skarżący nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 w/w ustawy). Stąd orzeczono na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy - Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi.