II SAB/Wr 261/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Filipowicz – Kremis Sędziowie: Sędzia WSA Władysław Kulon (spr.) Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 października 2023 r. sprawy ze skargi V. K. na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę oddala skargę w całości. V. K. (dalej jako skarżący, strona skarżąca) – skargą z dnia 26 maja 2023 r. wniósł o stwierdzenie bezczynności Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 18 grudnia 2021 r. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. W skardze zarzucił organowi naruszenie art. 12 w związku z art. 35 k.p.a. poprzez rażące naruszenie terminów do załatwienia sprawy w postępowaniu. Jednocześnie wnioskował o: 1) stwierdzenie bezczynności organu skutkującej niezałatwieniem sprawy w terminie; 2) stwierdzenie, że bezczynność miała z rażącym naruszeniem prawa; 3) zobowiązanie organu do wydania decyzji w sprawie w terminie 14 dni od daty otrzymania przez organ odpisu prawomocnego wyroku; 4) przyznanie od organu na rzecz strony skarżącej kwoty 15 000 zł na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 p.p.s.a.; 5) skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym; 6) zasądzenie od organu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego. Skarżący w motywach pisma procesowego przedstawił stan sprawy oraz uzasadnił podniesione zarzuty i żądania skargi. Wojewoda Dolnośląski w przekazanej sądowi odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, wskazując na dużą liczbę wniosków wpływających do urzędu i braki kadrowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Ze względu na wyżej wskazany przedmiot skargi, sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a.). Skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw, gdyż wbrew jej zarzutom organ nie przekroczył terminów ustawowo zastrzeżonych na rozpoznanie sprawy wszczętej wnioskiem o udzielnie zezwolenia na pobyt czasowy. Z akt sprawy wynika, że wniosek strony wpłynął do organu w dniu 18 grudnia 2021 r. W tym samym dniu organ sporządził zawiadomienie o wszczęciu postępowania oraz wskazał przewidywany termin załatwienia sprawy, który określił datą 18 grudnia 2022 r., co oparł na art. 61 § 1 i art. 36 § 1 k.p.a. W dniu 12 lipca 2022 r. organ skierował do właściwych służb zapytanie dotyczące skarżącego, natomiast pismem z dnia 23 listopada 2022 r. wezwał skarżącego do osobistego stawiennictwa i przedłożenia wskazanych dokumentów. Z kolei skarżący wystąpił do organu pismem z dnia 28 grudnia 2022 r. o udzielenie informacji w sprawie, co ponowił pismem z dnia 16 marca 2023 r. W dniu 30 maja 2023 r. do organu wpłynęło ponaglenie, zaś 6 czerwca 2023 r. skarga. Wojewoda Dolnośląski rozpoznał sprawę decyzją z dnia 23 czerwca 2023 r. W sprawie nie jest sporne, że podstawę procesową działania organów administracji publicznej w zakresie rozpoznania wniosku strony na podstawie przepisów ustawy o cudzoziemcach regulują przepisy k.p.a. Terminy załatwiania spraw zostały uregulowane w przepisie art. 35 ww. ustawy. Stosownie do § 1 ww. regulacji organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę, łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. (§ 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). Przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż określone w § 3 (§ 4). Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów doręczania z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz. U. poz. 2320), okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (§ 5). Taką szczególną normę stanowi przepis art. 112a ustawy o cudzoziemcach, które na moment składnia przez skarżącego wniosku o udzielenie zezwolenia stanowiły, że decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni. Termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń: 1. cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub 2. cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub 3. cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 106 ust. 2 pkt 2, lub wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 106 ust. 2a, upłynął bezskutecznie. Postępowanie odwoławcze w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy kończy się w terminie 90 dni. Przytoczony przepis wszedł w życie z dniem 29 stycznia 2022 r. na mocy ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 91, dalej ustawa zmieniająca), zatem bezspornie obowiązywał niewiele ponad miesiąc od złożenia wniosku o udzielenie zezwolenie na pobyt przez skarżącego, co miało miejsce w dniu 18 grudnia 2021 r. Z akt administracyjnych wynika, że wniosek skarżącego dotknięty był szeregiem braków formalnych, co wynika z wezwania go pismem z dnia 23 listopada 2022 r. do jego uzupełnienia. Trudno więc mówić o bezczynności organu, jeżeli termin na rozpoznanie sprawy w ogóle się nie rozpoczął, a z akt wynika, że wniosek został uzupełniony przy piśmie pełnomocnika skarżącego z dnia 23 stycznia 2023 r. Przechodząc do dalszych rozważań, w kontekście zmian przepisów ustawy o cudzoziemcach, odnotowania wymaga, że w dniu 15 kwietnia 2022 r. na mocy ustawy z 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022 r., poz. 830) został w prowadzony do ustawy z 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz.U. z 2022 r., poz. 583, ze zm.) art. 100c. Stosownie do ust. 1 ww. artykułu w okresie do 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie wskazanych w nim spraw w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Jak stanowi ust. 3 ww. artykułu w okresie do 31 grudnia 2022 r.: 1. przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się; 2. organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. W myśl art. 100c ust. 4 ww. ustawy zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Na mocy ustawy z 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw został wprowadzony - z mocą od 1 stycznia 2023 r. - art. 100d, będący powieleniem regulacji art. 100c, ale wskazujący nowy graniczny okres, tj. 24 sierpnia 2023 r. W rozpoznawanej sprawie – jak to już wskazano – wniosek wpłynął do organu w dniu 18 grudnia 2022 r., a zatem niewiele ponad trzy miesiące od wejścia w życie przytoczonych przepisów. Terminy załatwiania sprawy w sprawach o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy zostały na mocy tych przepisów zawieszone, nie można zatem postawić organowi zarzutu bezczynności. Tak więc w okresie tuż po złożeniu wniosku organ nie był bezczynny, gdyż wniosek nie był kompletny, a sprawa co wyżej wskazano nie mogła zostać merytorycznie rozpoznana. Następnie, mocą regulacji szczególnych, wykluczona została możliwość stwierdzenia bezczynności organu, bowiem nie biegnie termin o jakim mowa w art. 112 a ustawy o cudzoziemcach. Końcowo odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego bezczynności organu, celowe jest powtórzenie, że instytucja skargi na bezczynność ma za zadanie doprowadzić do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. W rozpoznawanej sprawie Sąd wziął również pod uwagę, iż w ostatnim, kilkuletnim okresie do organu wpłynęła ogromna liczba wniosków w zakresie zezwoleń dla cudzoziemców na pobyt lub pobyt czasowy i wykonywanie pracy na terenie RP (co jest okolicznością znaną sądowi z urzędu), które wymagały zarejestrowania, przydzielenia, oceny pod kątem ich kompletności, ewentualnego uzupełnienia i w konsekwencji wydania rozstrzygnięcia. Nie usprawiedliwia to, co do zasady zwłoki w powadzeniu spraw przez organ, ale ma bezpośredni wpływ na możliwość sprawnego, a przy tym rzetelnego przeprowadzenia czynności. Nie można także zarzucić organowi bezczynności w okresie tuż po wniesieniu skargi, co wynika z regulacji szczególnych. Niewątpliwie ogromny nawał spraw wpływających do organu, ma bezpośredni wpływ na możliwość sprawnego, a przy tym rzetelnego przeprowadzenia czynności procesowych. Reasumując, w ocenie sądu, w okolicznościach tej sprawy, brak jest podstaw do zarzucenia organowi, iż dopuścił się bezczynności zarzucanej w skardze, tym bardziej, że w chwili orzekania wiadomym jest, że w sprawie została wydana decyzja. Wobec powiedzianego nie sposób uznać, że w sprawie doszło do bezczynności organu. Okoliczność ta uzasadnia oddalenie skargi, co nastąpiło na podstawie art. 151 p.p.s.a.