II SAB/Wr 28/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Stowarzyszenia A na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie niewykonania wyroku NSA z dnia 22 stycznia 2007 r. sygn. akt II OSK 737/06 i "wyburzenia dzikiej inwestycji zrealizowanej przez B S.A. przy ul. Ś. [...]" oraz "niewykonania Postanowienia Wojewody D., uchylającego Decyzję nr [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W., w sprawie bezprecedensowej zabudowy bramy przejazdowej przy ul. Ś. [...]" postanawia odrzucić skargę. Pismem z dnia 12 grudnia 2008 r. wezwano stronę skarżącą do uzupełnienie braków skargi w terminie 7 dni od otrzymania tego wezwania, pod rygorem jej odrzucenia, poprzez nadesłanie statutu Stowarzyszenia A oraz złożenie wypisu z KRS i podpisanie skargi przez wszystkie osoby upoważnione do reprezentacji Stowarzyszenia. Pismo to doręczono stronie skarżącej, na adres wskazany w skardze, w dniu 16 grudnia 2008 r. Pismem z dnia 19 grudnia 2008 r. członek Zarządu skarżącego Stowarzyszenia M. W. zawiadomił, iż z przyczyn losowych (zgon bliskiej osoby w rodzinie) nie może w terminie określonym w wezwaniu uzupełnić braków skargi i zobowiązuje się do ich uzupełnienia w terminie do 7 stycznia 2009 r. W dniu 6 stycznia 2009 r. wpłynęło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu pismo M. W. Do pisma tego dołączono: wypis z KRS, statut Stowarzyszenia A oraz podpisane przez 3 osoby – skarbnika, sekretarza i członka Zarządu pisma z dnia 8 września 2008 r. i z dnia 21 sierpnia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przepis art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – zwanej dalej u.p.s.a., stanowi, iż jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Stosownie do art. 58 § 1 pkt 3 u.p.s.a., gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków skargi, Sąd skargę taką odrzuca. Zgodnie zatem z powyższym unormowaniem, jeżeli pismem strony nie mogącym otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych jest skarga, to w razie nieuzupełnienia jej braków w terminie 7 dni jest jej odrzucenie, a nie pozostawienie bez rozpoznania. Jak trafnie podkreślano w literaturze prawniczej, powyższy termin siedmiodniowy jest terminem ustawowym, który nie może być skracany ani przedłużany. Jeżeli z przyczyn od strony niezależnych termin ten nie może być zachowany, służy stronie ewentualny wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia braków. Przekroczenie terminu ma miejsce, kiedy strona w ogóle nie podejmuje czynności uzupełniających lub podejmuje je bezskutecznie, tzn. braki nie zostaną uzupełnione w całości lub części (Dauter Bogusław, Komentarz do art. 49 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2006, wyd. II). W rozpatrywanej sprawie uzupełnienie braków formalnych skargi nastąpiło po upływie wskazanego wyżej siedmiodniowego terminu ustawowego. W myśl art. 86 §1 u.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 87 u.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1), przy czym w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Po upływie roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych (§ 5). Z treści odpisu aktualnego z rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji i publicznych zakładów opieki zdrowotnej Krajowego Rejestru Sądowego z dnia 19 grudnia 2008 r. wynika, że reprezentacja Stowarzyszenia A należy do zarządu, w imieniu którego działają dwuosobowo: prezes, wiceprezesi, sekretarz, skarbnik (dział 2, rubryka 1, pkt 2). Uzupełniając po upływie wyznaczonego terminu braki formalne skargi, skarżące Stowarzyszenie nie złożyło wniosku o przywrócenie terminu do usunięcia braków. W szczególności wnioskiem takim nie jest pismo członka Zarządu skarżącego Stowarzyszenia M. W. z dnia 19 grudnia 2008 r. zawiadamiające, iż z przyczyn losowych (zgon bliskiej osoby w rodzinie) nie może on w terminie określonym w wezwaniu uzupełnić braków skargi i zobowiązuje się do ich uzupełnienia w terminie do 7 stycznia 2009 r., ani też pismo M. W. z dnia 5 stycznia 2009 r., w którym podał, iż składał "prośbę o prolongatę terminu z przyczyn losowych do 10.01.2009 r.". Żadne z tych pism nie jest bowiem wnioskiem podpisanym przez osoby wymienione w Krajowym Rejestrze Sądowym, ani też nie zawiera argumentacji odnoszącej się do leżących po stronie Stowarzyszenia A okoliczności mogących świadczyć o braku winy tego Stowarzyszenia w uchybieniu terminu. Są to jedynie pisma podpisane przez członka Zarządu Stowarzyszenia, to jest osobę nie należącą do kręgu osób uprawnionych do reprezentacji Stowarzyszenia A, odwołujące się do przyczyn losowych dotyczących tylko tego konkretnego członka Zarządu. Nie ma zatem żadnych podstaw do traktowania któregokolwiek z tych pism nawet jako wadliwie podpisanego wniosku strony skarżącej o przywrócenie uchybionego terminu. W tym stanie rzeczy należało uznać, iż uzupełnienie braków skargi nastąpiło po upływie terminu, a wniosek o jego przywrócenie przez stronę skarżącą w ogóle nie został złożony. Zauważyć ponadto wypada, że pierwszym pismem złożonym w niniejszej sprawie było pismo z dnia 17 lipca 2008 r., które nie zostało następnie podpisane przez osoby wymienione w Krajowym Rejestrze Sądowym, a które jako inicjujące całe postępowanie było w istocie skargą. Osoby te podpisały jedynie pisma z dnia 8 września 2008 r. i z dnia 21 sierpnia 2008 r., stanowiące uzupełnienie i doprecyzowanie pisma z dnia 17 lipca 2008 r. Gdyby jednak uznać, tak jak uczynił to Prezydent W. w odpowiedzi na skargę, że skargą w rzeczywistości jest ostatnie z tych pism – z dnia 8 września 2008 r., to i tak – jak już wyżej zaznaczono – uzupełnienie braków formalnych tego pisma (podpisanie go przez dwie osoby upoważnione do reprezentacji Stowarzyszenia A) nastąpiło po upływie wyznaczonego terminu. Niezależnie od powyższego podkreślić trzeba, iż stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 u.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a, to jest na: decyzje administracyjne (pkt 1), postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (pkt 2), postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie (pkt 3), inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (pkt 4) oraz pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach (pkt 4a). Przepis art. 52 u.p.s.a. stanowi, iż skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich (§ 1). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (§ 2). Jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa (§ 3), a w przypadku innych aktów, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi i nie stanowi inaczej, należy również przed wniesieniem skargi do sądu wezwać na piśmie właściwy organ do usunięcia naruszenia prawa. Termin, o którym mowa w § 3, nie ma zastosowania (§ 4). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, iż środkiem zaskarżenia w przypadku skargi na bezczynność organu jest zażalenie z art. 37 kpa. Bez względu na formę czynności, jaką podejmie organ właściwy do rozpoznania zażalenia z art. 37 § 1 kpa, zażalenie można uznać za skuteczne w postępowaniu sądowym w przedmiocie bezczynności dopiero po upływie okresu umożliwiającego organowi wyższego stopnia dokonanie czynności, o których mówi art. 37 § 1 kpa. Okresem tym jest jeden miesiąc (art. 35 § 3 zdanie pierwsze kpa). W rozpatrywanej sprawie – jak wynika przede wszystkim z treści pisma z dnia 21 sierpnia 2008 r., w którym wskazano, że dołączone kserokopie dokumentów stanowią "komplet korespondencji dotyczącej bezprawnego działania Urzędu Miasta W. wobec licznych mieszkańców osiedla H. we W." – nie było składane przed skierowaniem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu zażalenie w trybie art. 37 kpa. Gdyby jednak zażalenie takie było wcześniej wniesione, to i tak określony w piśmie z dnia 8 września 2008 r. przedmiot skargi uzasadniałby jej odrzucenie jako niedopuszczalnej, bowiem skarżona bezczynność organu nie dotyczy przypadków określonych w pkt 1-4a § 2 art. 3 u.p.s.a. Mając na względzie powyższe – na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i 6 oraz § 3 u.p.s.a. – należało orzec jak w sentencji postanowienia.