II SAB/Wr 32/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Olga Białek po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II wniosku F. N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na bezczynność Burmistrza Gminy M. w przedmiocie uregulowania odpływu wód opadowych postanawia I. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od uiszczenia wpisu sądowego od skargi w części przekraczającej kwotę 50 zł (pięćdziesiąt złotych) i ustanowienie adwokata; II. odmówić uwzględniania wniosku o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżący F. N. w związku z wezwaniem o uiszczenie braku skargi poprzez uiszczenie wpisu sądowego, złożył w dniu 8 grudnia 2008 r. na urzędowym formularzu, wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych na całym etapie postępowania oraz ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wskazał, że jego stan finansowy nie pozwala mu na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Utrzymuje się z emerytury w wysokości około 1120 zł, a jego żona z renty w wysokości 800 zł. Łącznie około 2000 zł. Z tej kwoty wraz z żoną utrzymuje gospodarstwo rolne syna, którym zarządza, oraz ponosi koszty bytowe i koszty leczenia. W roku 2000 przeszedł "udar mózgu z wylewem". W uzupełnieniu wniosku skarżący wyjaśnił, że ma 80 lat i nie posiada zdolności kredytowej. Jego dochód razem z małżonką kształtuje się na poziomie 2300 zł. Z tej kwoty jak twierdzi wydatkuje na utrzymanie podtapianej nieruchomości na której zamieszkuje wraz z żoną, oraz ponosi koszty bytowe: koszt butli z gazem – 45 zł, opłata za wywóz śmieci 30 zł, energia elektryczna - 100,83 zł, telefon - 80,30 zł, porada prawna 100 zł. Z dołączonych faktur wynika, że za lekarstwa płaci około 351 zł. Wnioskodawca podkreślił również, że nie jest w stanie zrozumieć kierowanych do niego pism i całej procedury i nie jest w stanie samodzielnie zredagować pisma, tak aby wyjaśnić o co mu chodzi. Dlatego wnioskuje o pomoc prawną przez ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 7 stycznia 2009 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu prawa pomocy. Od powyższego postanowienia F. N. wniósł sprzeciw podkreślając, że nie wzięto pod uwagę, iż kwota pozostająca po odliczeniu opłat stałych ma wystarczyć na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych (koszty te w obecnej sytuacji ciągle rosą), poza tym on i jego żona wymagają z racji podeszłego wieku dodatkowej pomocy i opieki za którą muszą ponosić opłaty. Ponadto gospodarstwo rolne w którym zamieszkuje boryka się od wielu lat z problemem wód opadowych, co również generuje koszty niezbędnych remontów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm) – zwanej dalej u.p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do treści art. 245 §1 przywołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Po myśli art. 245 § 2 tego aktu prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 ). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do § 1 pkt 2 przywołanego przepisu, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania siebie i rodziny. W rozpoznawanym przypadku Sąd uznał, że skarżący spełnia ustawowe przesłanki do zwolnienia w części z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W stanie faktycznym istniejącym w rozpatrywanej sprawie nie można bowiem uznać, że skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, co stanowi przesłankę niezbędną do całkowitego zwolnienia z wpisu (art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a.). Uzyskiwany przez skarżącego dochód jest dochodem stałym i nie należy do najniższych. Z załączonych do wniosku dokumentów (wyciąg bankowy wynika), że skarżący wraz z małżonką otrzymują na rachunek bankowy świadczenie emerytalne i rentowe w łącznej wysokości 2372,63 zł a nie 2300 zł jak zostało to wskazane we wniosku. Dochód ten pomimo wykazywanych stałych wydatków, pozwala więc skarżącemu ponieść przynajmniej częściowe koszty postępowania sądowego, tym bardziej, że wpis od skargi jest jego jedynym kosztem, który na tym etapie postępowania musi ponieść. Sąd uwzględnił przy tym, że wiek skarżącego i jego stan zdrowia w związku z przebytymi chorobami jak też stan zdrowia małżonki (jest to osoba przebywająca na rencie) mogą istotnie generować większe koszty utrzymania, niż wykazane we wniosku opłaty stałe, a skarżący nie ma możliwości zdobycia dodatkowych środków finansowych. Kierując się również kryteriami wynikającymi z art. 246 § 1 u.p.p.s.a. Sąd wziął pod uwagę ewentualne koszty jakie musiałby ponieść skarżący, gdyby chciał skorzystać z pomocy adwokata (o pomoc prawnika tej profesji skarżący wnioskował). Wynagrodzenie z tego tytułu określa umowa z klientem, dlatego nie sposób precyzyjnie określić kosztu z tego tytułu. Przyjmując jednak, że opłata taka nie mogłaby być niższa niż minimalna stawka określona w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokacie oraz ponoszenia przez Skarb państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. nr 163, poz. 1348 ze zm.) zatem strona musiałby się liczyć z wydatkiem 240 zł z tego tytułu. Taki wydatek, mają na uwadze sytuację skarżącego, nie mógłby być poniesiony bez uszczerbku dla niego i rodziny. Bez takiego uszczerbku może już jednak ponieść koszty sądowe w wysokości 50 zł. Celem instytucji prawa pomocy jest bowiem zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. W istocie rzeczy jest to zatem forma dofinansowania strony postępowania sądowego ze środków publicznych i przez to zwolnienie z obowiązków ponoszenia kosztów postępowania sądowego powinno się sprowadzać wyłącznie do przypadków, w którym zdobycie przez stronę środków do sfinansowania udziału w tym postępowaniu jest niemożliwe (tak NSA w postanowieniu z dnia 6 października 2004 r. GZ 712/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Dlatego też zasadność wniosku strony musi być oceniana nie tylko w aspekcie obciążeń strony jakie musiałby ponieść w konkretnym postępowaniu ale również jej możliwości finansowych (postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r. II FZ 781/05) W ocenie Sądu stan majątkowy przedstawiony we wniosku o przyznanie prawa pomocy i w innych dokumentach przedstawionych Sądowi, uzasadnia ocenę że skarżący znajduje się w sytuacji materialnej pozwalającej na częściowy udział w kosztach tego postępowania. Z powyższych przyczyn orzeczono jak w sentencji postanowienia.