II SAB/Wr 35/12

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. D.o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na bezczynność Prezydenta Miasta L. w przedmiocie nabycia prawa własności nieruchomości przez Skarb Państwa postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie o uiszczenie wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł, skarżący wystąpił o zwolnienie go z kosztów sądowych i wyznaczenie "pełnomocnika z urzędu". W uzasadnieniu wniosku wskazał, że od 2007 r. "boryka się z poważnymi trudnościami finansowymi", które są następstwem nabycia przedmiotowej nieruchomości, która później została wpisana do R.. Dodał, że uzyskiwany dochód pozwala mu jedynie na uiszczenie opłat za media i na spłatę raty kredytu mieszkaniowego. Podniósł, że aktualnie zamieszkuje na wsi pod Z. (w odległości około 200 km od W.) i każde stawiennictwo na rozprawę celem złożenia wyjaśnień stanowić będzie dla niego znaczne obciążenie finansowe i czasowe. We wniosku złożonym w dniu 14 listopada 2012 r. na urzędowym formularzu skarżący sprecyzował, że żąda przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego wskazując, że jego przeciętny dochód miesięczny z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej wynosi -1056 zł, z tytułu diety w samorządzie zawodowym – 200 zł i z tytułu funkcji w zarządzie Spółki- 500 zł. Dodał, że jego wydatki kształtują się następująco: opłata za energię elektryczną- 200 zł; za wodę i ścieki- 35 zł; za telefon- 125 zł; koszt jedzenia i ubrania – 300 zł; rata kredytu mieszkaniowego- 900 zł. Poinformował, że majątek jego firmy (wyposażenie sklepu z., samochód i komputer przenośny) wynosi ok. 50.000 zł. Z załączonej do wniosku deklaracji podatkowej wynika, że 2011 r. skarżący uzyskał przychód w wysokości 186 269, 63 zł (w tym dochód w wysokości 27 898, 10 zł). Prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej p.p.s.a. (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270)). W ocenie Sądu wnioskodawca nie dopełniła ww. obowiązku. Skarżący nie wykazał bowiem, że konieczność poniesienia przez niego wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł (jedynego na tym etapie kosztu sądowego) mogłoby spowodować uszczerbek dla jego koniecznego utrzymania. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy i okoliczności te -na żądanie Sądu- winny być należycie udokumentowane (art. 255 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie wnioskodawca nie wyjaśnił i nie udokumentował kilku istotnych okoliczności, które mogą kształtować jego sytuację finansową, np. nie przedłożył dokumentów księgowych dotyczącej prowadzonej działalności gospodarczej i dokumentu potwierdzającego wysokość dochodu uzyskiwanego z innych tytułów (np. dieta z tytułu pełnionej funkcji w samorządzie zawodowym, wynagrodzenia za pełnioną funkcję w zarządzie spółki); nie wyjaśnił czy wpływające na rachunek bankowy co miesięczne wynagrodzenie za usługi inżynierskie w Z. w wysokości 861 zł jest ww. wynagrodzeniem za pełnioną funkcję w zarządzie spółki (skarżący określał je bowiem we wniosku na 500 zł) czy jest jakimś innym nie wymienionym we wniosku dochodem; skarżący nie wyjaśnił także z jakiego źródła czerpie środki, które wpłaca co kilka dni na swoje firmowe konto w I. w kwotach nawet po 2.000 zł; nie wyjaśnił kto jest właścicielem nieruchomości położonej w S...- skoro żadnych z nich nie wymienia we wniosku, jako będących jego własnością; nie wskazał też na poczet nabycia jakiej nieruchomości zaciągnął kredyt hipoteczny, który obecnie spłaca w ratach po 900 zł; skarżący nie poinformował jaki osiąga aktualnie dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej (wyliczył tylko przeciętny dochód z ostatnich 4 lat); skarżący nie udokumentował należycie wskazywanych we wniosku wydatków – załączony bowiem do wniosku wyciąg z firmowego rachunku bankowego nie pozwala na określenie, które wskazane na nim zobowiązania są kosztami przychodu prowadzonej działalności (zatem już obniżającymi przychód skarżącego), a które niezbędnymi wydatki skarżącego. Przyznanie prawa pomocy to w istocie "kredytowanie" kosztów postępowania z budżetu Państwa (czyli jest to dodatkowe obciążenie innych obywateli) i dlatego winno być udzielane wyjątkowo. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Do oceny możliwości uiszczenia przez skarżącego kosztów sądowych nie jest istotne źródło, z którego czerpie on środki na koszty swego utrzymania (może to być m.in. wsparcie finansowe najbliższej rodziny czy pożyczka od osób trzecich). Zaznaczyć należy, iż skarżący nie ma nikogo na utrzymaniu, a przy tym prowadzi wielokierunkową i z założenia dochodową działalność gospodarczą (m.in. w zakresie handlu artykułami z. i w zakresie usług i.) i w związku z powyższym za niewiarygodne Sąd uznaje wskazywaną przez niego we wniosku wysokość uzyskiwanego dochodu z tego tytułu. Skarżący nie wyjaśnia przy tym z skąd czerpie znaczące środki, które wpłaca i przelewa na swoje konta bankowe. Niejasny jest również status wskazanych wyżej nieruchomości, które gdyby były własnością skarżącego mogłyby stanowić np. zabezpieczenie kredytu. Podkreślić należy, iż skarżący wskazuje, że posiada majątek, który wycenia na kwotę 50 000 zł, ale zaznacza, że są to składniki majątkowe potrzebne do prowadzenia firmy (działalność w zakresie handlu artykułami z.). Niezrozumiałe jest przekonanie skarżącego, że jest to jakiś odrębny i chroniony majątek, którego nie może przeznaczyć na koszty sądowe postępowania prowadzonego z własnej inicjatywy i we własnym interesie. Dodać należy także spłata rat kredytu nie stanowi wydatku niezbędnego, który mógłby mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego. Z przedłożonych wyciągów bankowych wynika nadto, iż wnioskodawca od dłuższego czasu systematycznie korzysta z instrumentów kredytowych (debet w rachunku) nie zważając na saldo rachunku w tej sytuacji niczym nieuzasadnione jest jego twierdzenie, iż nie posiada źródła z którego mógłby pokryć koszt wpisu sądowego w wysokości 100 zł. Ustosunkowując się do wniosku o ustanowienie radcy prawnego podkreślić należy, iż ustanowienie stronie w toku postępowania przed sądem administracyjnym I instancji pełnomocnika z urzędu powinno mieć charakter zupełnie wyjątkowy, bowiem sąd ten obowiązany jest czuwać nad tym by stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 p.p.s.a.). Skarga dla Sądu ma wyłącznie walor niewiążącej informacji o wadliwości aktu czy działania (zaniechania) organu, bowiem Sąd z urzędu zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa jakie stwierdzi badając daną sprawę. Sąd także ocenia czy organy administracyjne zastosowały wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze (art. 134 u.p.s.a.). Wskazane uregulowania gwarantują, że niezależnie od błędnie lub nieudolnie formułowanych przez skarżącego zarzutów czy braku jego zaangażowania w postępowanie sądowoadministracyjne (skarżący nie ma obowiązku uczestniczenia w posiedzeniach Sądu) bezczynność będący przedmiotem zaskarżenia zostanie wszechstronnie przez Sąd zbadana. W świetle powyższego obawa skarżącego, że istnieje konieczność przyjazdu do Sądu (która byłaby według niego "obciążeniem finansowym i czasowym") jest nieuzasadniona. Sąd podjął czynności zmierzające do ustalenia, czy wnioskodawcy przysługuje prawo pomocy w żądanym przez niego zakresie. Niekorzystne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie jest spowodowane wyłącznie brakiem jego inicjatywy przy ustaleniu czy kwalifikuje się on do grona osób legitymowanych do uzyskania takiej pomocy ze strony Państwa. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.