II SAB/Wr 35/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn Sędziowie: Asesor WSA Malwina Jaworska-Wołyniak Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi K. H. na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie czynności materialno-technicznej wydania karty pobytu oddala skargę w całości. Pismem z 3.01.2023 r. K. H. (dalej: skarżący), działając przy pomocy pełnomocnika, wniósł skargę na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego (dalej: Wojewoda, organ) w zakresie czynności materialno – technicznej wydania karty pobytu. W skardze skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj.: art. 35 § 1 i § 2 k.p.a. Pełnomocnik skarżącego wniosła o: 1) stwierdzenie, że Wojewoda dopuścił się bezczynności; 2) stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) zobowiązanie Wojewody do wydania karty pobytu w terminie 14 dni od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku; 4) zasądzenie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 24 720 złotych oraz 5) zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego według norm przepisanych. Wniesiono również o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów (karty diagnostyki i leczenia onkologicznego oraz wyniku badania TK [...]) na okoliczność ich treści oraz stanu zdrowia skarżącego jak i jego interesu w niezwłocznym wydaniu karty pobytu. W uzasadnieniu skargi wskazano, że przez 3 lata – od 10.10.2019 r. Wojewoda prowadził postępowanie w przedmiocie udzielenia skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Decyzją organu z 20.06.2022 r. udzielono wnioskodawcy ww. zezwolenia z terminem ważności do dnia 20.06.2024 r. Po wydaniu decyzji pobytowej, która uzyskała przymiot ostateczności i prawomocności, skarżący starał się o wydanie karty pobytu, która stanowi wyłączny dowód potwierdzający tożsamość oraz legalność pobytu cudzoziemca na terytorium Polski (jedno z takich pism wpłynęło do Wojewody 12.10.2022 r.). W procesie czynionych starań, w trakcie jednej z rozmów z pracownikiem urzędu wojewódzkiego, skarżący uzyskał informację, że decyzja pobytowa została "anulowana". Następnie w trakcie jednej z osobistych wizyt w siedzibie organu, zastępca kierownika Oddziału Paszportowego i Obsługi Klienta Wydziału Spraw Obywatelskich i Cudzoziemców zapewnił skarżącego, że decyzja pobytowa pozostaje w mocy oraz jest ostateczna i prawomocna, a skarżący ma oczekiwać na informację od organu co do jej wydania. Jednakże, pomimo zapewnień przedstawiciela organu, do dnia wywiedzenia skargi skarżący w dalszym ciągu nie otrzymał karty pobytu. Zgodnie bowiem z informacją zawartą w piśmie do decyzji z 20.06.2022 r. czas oczekiwania na wydanie karty pobytu to 3 miesiące. Podkreślono również, że wydanie karty pobytu jest bardzo ważne dla cudzoziemca, gdyż zdiagnozowano u niego zmiany [...] skutkujące koniecznością jak najszybszego poddania się operacji. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Uzasadniając przyjęte stanowisko, organ opisał przebieg dotychczasowego postepowania wskazując, że decyzja pobytowa została osobiście odebrana przez skarżącego w dniu 07.07.2022 r. Jednocześnie w pkt 5 decyzji strona została poinformowana o obowiązku złożenia w terminie 60 dni od odebrania decyzji oświadczenia podmiotu powierzającego cudzoziemcowi pracę o jej powierzeniu. Dzień później, tj. 08.07.2022 r. strona złożyła odciski linii papilarnych oraz uiściła opłatę w wysokości 50 złotych za wydanie karty pobytu. Następnie 05.08.2022 r. skarżący, za pośrednictwem publicznego operatora pocztowego, złożył ww. oświadczenie, jednakże w formie kserokopii. Z uwagi na formę, pismo nie zostało uznane za dowód w sprawie. W konsekwencji w dniu 06.10.2022 r. Wojewoda wygasił zezwolenie na pobyt czasowy i pracę z mocy prawa. Kilka dni później, 12.10.2022 r. skarżący osobiście, ale już po upływie terminu, złożył w wymaganej formie oświadczenie podmiotu powierzającego cudzoziemcowi pracę o jej powierzeniu. W replice na odpowiedź Wojewody na skargę pełnomocnik skarżącego zaznaczyła, że nie jest prawdą jakoby organ 06.10.2022 r. wygasił z mocy prawa zezwolenie na pobyt czasowy i pracę jej mandanta, gdyż wspomniana czynność nie wywołuje skutków prawnych. Pełnomocnik wskazała, że złożenie wymaganego dokumentu w zakreślonym terminie w oryginale nie było możliwe, gdyż siedziba pracodawcy skarżącego mieści się w W. Ponadto zaznaczono, że w dołączonym do decyzji pouczeniu nie poinformowano jakoby wnioskowane dokumenty musiałyby być składane w oryginałach. Dlatego też skarżący uznał, że do czasu kiedy otrzyma oryginalny egzemplarz oświadczenia, wystarczającym będzie przedłożenie Wojewodzie kopii oświadczenia. Tym samym z treści doręczonych mu pouczeń wynika, że pozostawał w uzasadnionym przekonaniu, że dopełnił wszystkich wymogów formalnych, które na nim ciążyły. Pełnomocnik skarżącego wskazała także, że nie może być mowy o jakimkolwiek wygaśnięciu decyzji pobytowej, a tym bardziej już skutecznym. Zaznaczono, że zgodnie z art. 162 § 2 k.p.a. organ stwierdza wygaśnięcie decyzji lub uchyla decyzję na podstawie przepisów § 1 i § 2 w drodze decyzji. W sprawie jej mandanta nie miało to jednak miejsca. Analiza akt administracyjnych prowadzi do wniosku, że Wojewoda nie wydał odpowiedniej decyzji ani żadnego innego aktu, który stwierdzałby wygaśnięcie decyzji. Nadto jej mandantowi nie doręczono decyzji, postanowienia, zawiadomienia ani jakiegokolwiek innego pisma informującego o wygaśnięciu decyzji pobytowej. Również w Portalu dla Cudzoziemców urzędu wojewódzkiego prowadzącego system "Przybysz" wynikało, że do dnia wystosowania repliki na odpowiedź na skargę (08.03.2023 r.) decyzja o zezwoleniu na pobyt i pracę nie wygasła i pozostaje w mocy. Także informacja o wygaśnięciu decyzji w postaci wydruku zrzutu ekranu z systemu Urzędu do Spraw Cudzoziemców zaopatrzona w odręczny podpis i pieczątkę nie może być uznana za decyzję administracyjną, gdyż nie spełnia podstawowych wymogów zarówno ustawowych jak i ukształtowanych przez orzecznictwo. Ewentualnie wskazywany wydruk z systemu może być uznany za decyzję nieistniejącą (por. wyrok WSA w Warszawie z 09.08.2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 3431/15). Skarżący wskazał także, że organ doręczył mu pouczenie do decyzji z 20.06.2022 r. z przytoczeniem nieistniejącej podstawy prawnej. Bowiem przytoczony w pkt 12 pouczenia przepis art. 9 ust. 10 i ust. 12 nie istniał w ustawie o cudzoziemcach w brzmieniu ustalonym w tekście jednolitym wynikającym z obwieszczenia Marszałka Sejmu z dnia 17.12.2021 r., ani w żadnym innym akcie prawnym. Tym samym skarżący nie miał możliwości zweryfikowania prawidłowości stanowiska organu wyrażonego w pouczeniu od decyzji. W odpowiedzi na pismo tut. Sądu z 20.09.2023 r., Wojewoda Dolnośląski, przy piśmie z 26.10.2023 r., wyjaśnił, że w dniu 10.08.2022 r. wpłynęła do tego organu, za pośrednictwem operatora pocztowego, nieuwierzytelniona kserokopia oświadczenia o powierzeniu cudzoziemcowi pracy z odręczną adnotacją strony "oryginalny dokument". Na tej podstawie, po stwierdzeniu, że na dzień 06.10.2023 r. w aktach sprawy brak jest oryginału oświadczania o powierzeniu cudzoziemcowi pracy, tego samego dnia organ z mocy prawa wygasił zezwolenie na pobyt czasowy i pracę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 3 ustawy z 17.12.2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 91) – dalej: ustawa zmieniająca; cudzoziemiec, któremu udzielono zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, o którym mowa w art. 114 ust. 1 lub art. 126 ustawy zmienianej w art. 1, obowiązany jest złożyć oświadczenie podmiotu powierzającego wykonywanie pracy dotyczące powierzenia mu pracy w terminie 60 dni od dnia doręczenia decyzji. Jednocześnie zgodnie z ust. 6 do terminu złożenia oświadczenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, nie stosuje się przepisu art. 58 § 1 k.p.a., co oznacza, że w razie uchybienia terminu nie można go przywrócić na prośbę zainteresowanego. Natomiast jak stanowi ust. 8 do oświadczenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, nie stosuje się przepisu art. 64 § 2 k.p.a., tj. nie wzywa się wnoszącego podanie do usunięcia braków formalnych pisma, a tym samym nie informuje, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Dodatkowo, zgodnie z ust. 9 ustawodawca uznał za niedopuszczalne ponowne złożenie tego oświadczenia. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, tj. decyzji Wojewody z 20.06.2022r. udzielającej cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, w zawartym pouczeniu został on jasno i precyzyjnie poinformowany o obowiązywaniu ww. regulacji prawnych z ustawy zmieniającej, które charakteryzują się swoistym zaostrzonym rygorem w stosunku do unormowań zawartych w k.p.a. będących przepisami lex generalis. Skarżący, chcąc wywiązać się z nałożonego na niego obowiązku, 05.08.2022 r. przedłożył organowi wypełniony dokument zatytułowany jako "oświadczenie dotyczące powierzenia pracy cudzoziemcowi", jednak w czarno – białej kopii, a nie w oryginale. Dokonanie tej czynności nie mogło być jednakże uznane za skuteczne złożenie oświadczenia, gdyż dokumenty w postępowaniu administracyjnym składa się w oryginale bądź w formie odpisu, jeżeli jego zgodność z oryginałem została poświadczona przez notariusza albo przez występującego w sprawie pełnomocnika strony będącego adwokatem bądź radcą prawnym (art. 76a § 2 k.p.a.). Złożenie wymaganego oświadczenia w formie kopii organ mógłby potraktować jako brak formalny pisma (z uwagi na formę) i wezwać w terminie 7 dni do usunięcia tego braku, jednakże w sprawach pobytowych cudzoziemców, zgodnie ze wskazywanym już art. 9 ust. 8 ustawy zmieniającej Wojewoda nie mógł zastosować przepisu art. 64 § 2 k.p.a. Jak wynika przy tym z dalszej analizy akt administracyjnych sprawy, skarżący mógł mieć świadomość, że złożona 05.08.2022 r. kopia oświadczenia pracodawcy o powierzeniu mu pracy może być wadliwa, niewystarczająca. Dnia 12.10.2022 r. do organu wpłynęło nowe oświadczenie pracodawcy dotyczące powierzenia pracy cudzoziemcowi tym razem już w oryginale. Jednakże stało się to już po upływie 60-dniowego terminu od dnia doręczenia cudzoziemcowi decyzji, gdyż doręczenie nastąpiło 07.07.2022 r. W związku z tym, że w świetle regulacji ustawy zmieniającej cudzoziemiec nie dopełnił w wymaganym 60-dniowym terminie obowiązku przedłożenia oświadczenia podmiotu powierzającego wykonywanie pracy, a udzielone mu 20.06.2022 r. zezwolenie na pobyt czasowy i pracę było zezwoleniem unormowanym w art. 114 ust. 1 ustawy z 12.12.2013 r. o cudzoziemcach (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 519 ze zm.) – dalej: ustawa o cudzoziemcach; i wydane zostało w sytuacji o której mowa w art. 8 ust. 1 ustawy zmieniającej, musiało ono wygasnąć z mocy prawa, o czym bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych stanowi art. 9 ust. 10 pkt 1 ustawy zmieniającej. Zgodnie z normą zawartą w ust. 12 wygasło ono z dniem następującym po dniu upływu terminu złożenia oświadczenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, co w stanie faktycznym sprawy przypadło na dzień 06.09.2022 r. Jednocześnie, zgodnie z wolą ustawodawcy, w takiej sytuacji żaden organ (w tym i wojewoda) nie musiał wydawać żadnej decyzji stwierdzającej wygaśnięcie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Odnosząc się natomiast do istoty rozpoznawanej sprawy, tj. potencjalnego wystąpienia bezczynności po stronie Wojewody w zakresie czynności materialno – technicznej wydania karty pobytu, to należy stwierdzić, że z uwagi na niedopełnienie przez skarżącego wskazywanego już kilkukrotnie obowiązku przedłożenia w terminie 60-dni od dnia doręczenia decyzji pobytowej oświadczenia podmiotu powierzającego wykonywanie pracy dotyczącego powierzenia pracy, Wojewoda nie mógł wydać skarżącemu żadnej karty pobytu. Jak stanowi art. 9 ust. 14 ustawy zmieniającej pierwszą kartę pobytu, o której mowa w art. 229 ust. 2 ustawy zmienianej w art. 1 (ustawa o cudzoziemcach), wydaje się po złożeniu oświadczenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, chyba że zezwolenie na pobyt czasowy i pracę, o którym mowa w art. 114 ust. 1 lub art. 126 ustawy zmienianej w art. 1 (ustawa o cudzoziemcach), udzielone w przypadku, o którym mowa w art. 8 ust. 1, wygasa z przyczyn, o których mowa w ust. 10 pkt 2. Przedkładając to na zaistniały stan faktyczny sprawy należy stwierdzić, że o ile udzielenie decyzji pobytowej nastąpiło na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy zmieniającej, o tyle sama decyzja nie wygasła na podstawie art. 9 ust. 10 pkt 2 ustawy zmieniającej, a tym samym Wojewoda nie mógł dokonać wnioskowanej czynności materialno – technicznej jaką było wydanie wnioskowanej karty pobytu. Ustosunkowując się natomiast do przedstawionej przez pełnomocnika skarżącego argumentacji zawartej w replice na odpowiedź na skargę to należało uznać, że jest ona w całości chybiona. Wygaszenie z mocy prawa udzielonego zezwolenia na pobyt czasowy i pracę było możliwe, gdyż taką możliwość dopuścił w ustawie zmieniającej – będącej przepisem lex specialis – ustawodawca. Zgodnie z podstawowymi regułami kolizyjnymi prawa przepis szczególny "uchyla" przepis ogólny, a tym samym w tego rodzaju postępowaniach administracyjnych nie znajdzie zastosowania ogólne unormowanie z art. 162 § 2 k.p.a., zgodnie z którym to organ stwierdza wygaśnięcie decyzji lub uchyla decyzję na podstawie przepisów § 1 i § 2 w drodze decyzji. Także podnoszony argument jakoby złożenie wymaganego dokumentu w zakreślonym terminie w oryginale nie było możliwe, gdyż siedziba pracodawcy skarżącego mieści się w W., nie należało uznać za zasadny. To, że W. opuściła U. a tym samym wymiana towarowa jak i usług między nią a U. doznała pewnego spowolnienia i perturbacji, nie oznacza jeszcze, że potencjalne wysłanie formularza wniosku do wypełnienia za K., uzupełnienie go przez osoby uprawnione i odesłanie z powrotem do Polski jest niemożliwe do wykonania w terminie 60 dni. Ponadto należy zaznaczyć, że formularze rozmaitych wniosków są już zazwyczaj dostępne do pobrania na stronach internetowych organów (na terenie W. można wejść na stronę internetową Dolnośląskiego Urzędu Wojewódzkiego), co znacznie przyspieszyłoby obieg dokumentów i "zmieszczenie się" w wyznaczonym ustawą 60-dniowym terminie do złożenia wniosku. Za nietrafny należy także uznać argument jakoby brak informacji w dołączonym do decyzji pobytowej pouczeniu o konieczności składania dokumentów w oryginałach ekskulpował cudzoziemca od obowiązku składania dokumentów w urzędzie / w organie w takiej, a nie innej formie. Cudzoziemiec, jak wynika z akt postępowania, jest osobą wykształconą i obytą w europejskim kręgu kulturowym. Z dużą dozą prawdopodobieństwa należy stwierdzić, że w swoim ojczystym kraju – czyli w I. – miał kontakt z administracją publiczną i podobnie jak w Polsce mógł składać różnego rodzaju dokumenty w formie papierowej w oryginale. Poza tym, mimo to, że jest cudzoziemcem i nie zna języka polskiego, nie zwalnia go to od dochowywania maksymalnej dbałości o własne interesy i dowiadywaniu się o obowiązujących regulacjach w przypadku wystąpienia najmniejszych, choćby banalnych wątpliwości. Zasada "nieznajomość prawa szkodzi" dotyczy wszystkich ludzi bez względu na np. posiadane obywatelstwo czy też umiejętność bądź też nie posługiwania się językiem polskim. Konkludując, skoro organ nie był zobowiązany do podjęcia określonej czynności, to tym samym nie można czynić mu zarzutu pozostawania w bezczynności. Z uwagi na powyższe okoliczności, skargę oddalono w całości, na podstawie art. 151 ustawy z 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.).