II SAB/Wr 36/07

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienia z kosztów sądowych w sprawie ze skargi na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. w przedmiocie nakazu rozbiórki szopy przenośnej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie o uzupełnienie braku zażalenia poprzez uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 100 zł skarżący złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych wskazując w uzasadnieniu, iż aktualnie pozostaje bez pracy, utrzymuje się z czynszu z tytułu najmu lokalu użytkowego w wysokości 1.400 zł. Dodał, iż posiada zadłużenie w wysokości 50.000 zł z tytułu niespłaconych pożyczek zaciągniętych na "budowę pawilonu". Wśród posiadanych składników majątkowych skarżący wymienił nieukończony pawilon handlowy o pow. 88, 80 m2 i działka gruntu pod nim oraz mieszkanie o pow. 50, 60 m2 i niezabudowana działka gruntu o pow. 253 m2. W piśmie z dnia 29 lipca 2008 r. wnioskodawca wyjaśnił, iż nie ma nikogo na utrzymaniu, działalności gospodarczej nie likwiduje, bo ma nadzieje że kiedyś ją wznowi, a odnosząc się do zapytania o rachunek bankowy o nr 59 1320 0019 00999 0415 oświadczył, iż nie "zna" takiego rachunku. Dodała, iż jego zadłużenie jak i dochód nie uległy zmianie, a na opłaty sądowe w innych jego sprawach jakie prowadzi przed tut. Sądem środki finansowe czerpał z pożyczek zaciągniętych od zaprzyjaźnionych osób. Nadto wskazał, iż nie może udokumentować swoich wydatków, bo nie zbiera paragonów, a na utrzymanie domu przesyła za pośrednictwem Poczty Polskiej kwotę 180 zł swojej byłej żonie. Prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)). Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie wnioskodawca nie wykazał należycie spełnienia przesłanki do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy. W ocenie Sądu skarżący nie wyjaśnił, nie udokumentował i nie ujawnił wielu istotnych okoliczności, które mogą kształtować jego aktualną sytuację finansową np. nie przedłożył dokumentu potwierdzającego wysokość wskazanego przez siebie we wniosku zadłużenia lub aktualnego zaświadczenia dokumentujące swoje zadłużenie; nie przedłożył aktualnych wyciągów z wszystkich posiadanych rachunków bankowych, w tym w szczególności z rachunku o numerze 59 1320 0019 00999 0415 2000 0398 (wbrew twierdzeniu skarżącego, to z tego rachunku [opisanego jako należącego do skarżącego] np. w dniu 30.04.2007 r. skarżący zlecił dokonanie przelewu kwoty wpisu sądowego w sprawie o sygn. akt II SA/Wr 385/06); nie złożył do akt dokumentu potwierdzającego prawne rozwiązanie swojego związku małżeńskiego, a także nie wyjaśnił dlaczego dotychczas nie nastąpił podział wspólnego majątku małżeńskiego oraz nie wskazał w czyim władaniu (kto czerpie korzyści) znajdują się wymienione w formularzu nieruchomości i kto ponosi koszty ich utrzymania (jeśli nawet został wydany zaoczny wyrok rozwodowy i skarżącemu go nie doręczono, nie oznacza, że nie może on aktualnie wystąpić o wydanie odpisu takiego wyroku); wnioskodawca nie złożył kserokopii zeznania podatkowego za rok 2007 oraz kserokopii ostatniej strony z księgi przychodów i rozchodów lub innego dokumentu z którego wynikałaby wysokość przychodów uzyskiwanych z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej i rodzaj ponoszonych kosztów; nie przedłożył dokumentu potwierdzającego wysokość uzyskiwanego dochodu w postaci czynszu najmu; nie wyjaśnił również dlaczego nie poszukuje zatrudnienia, a nadto- nie udokumentował wysokości swoich miesięcznych wydatków, w tym faktu przekazywania za pośrednictwem poczty byłej żonie środków na utrzymanie domu we wskazywanej wysokości. Zdaniem Sądu skarżącemu nie zależy na przedstawieniu swojej realnej sytuacji finansowej, o czym świadczy choćby fakt, iż od jakiegoś czasu skarżący jako jedyny załącznik do wniosku o przyznanie prawa pomocy i jedyny dowód mający obrazować jego sytuację materialną przedkłada pierwszą stronę z uproszczonego wyciągu z rachunku jaki posiada w Banku Spółdzielczym w O., na którym to koncie od dłuższego czasu nie dokonuje w zasadzie żadnej operacji finansowej, a na który to rachunek jeszcze kilka miesięcy temu wpływał np. czynsz za najem lokalu użytkowego. Podkreślić należy, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Z treści wniosku wynika, iż skarżący nie posiada nikogo na utrzymaniu, a uzyskiwany dochód ma charakter stały, co pozwalało i pozwala na planowanie wydatków- celem zabezpieczenia, choćby w części, dalszych kosztów sądowych. Koszty postępowania należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. W orzecznictwie podkreśla się wykluczenie możliwości zwolnienia od kosztów sądowych osoby, które dysponują jakimkolwiek majątkiem, a szczególnie nieruchomym, który może przynosić pożytki, być zabezpieczeniem pożyczki lub podlegać obrotowi (skarżący może np. zbyć swój udział w majątku jaki posiada z byłą żoną). Zauważyć również należy, iż skarżący do 2005 r. niezmiennie wskazuje w swoich wnioskach o przyznanie prawa pomocy na posiadanie zadłużenie w wysokości 50.000 zł, a zatem przyjąć należy, iż skarżący nie czyni nic by to zadłużenie zredukować, a zatem spłata tego długu nie stanowi ograniczenia możliwości finansowych skarżącego (tj. nie zmniejsza kwoty uzyskiwanego aktualnie dochodu). Do oceny możliwości uiszczenia przez skarżącego kosztów sądowych nie jest istotne źródło, z którego czerpie ona środki na koszty swego utrzymania. Sam skarżący przyznaje, iż korzysta ze wsparcia finansowego "zaprzyjaźnionych osób", nie ma więc przeszkód aby o taką pomoc zwrócił się również w celu pokrycia jedynego na obecnym etapie postępowania kosztu sądowego - wpisu sądowego od zażalenia w wysokości 100 zł. O braku podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy świadczy również fakt, iż wnioskodawca już w tej sprawie i wielu innych równorzędnie prowadzonych postępowaniach sądowoadministracyjnych uiszczał koszty sądowe (z treści wniosku wynika, iż w zasadzie jego sytuacja materialna przez cały okres nie ulegała zmianie), a w sprawie o sygn. akt II SA/Wr 385/06 zatrudnił nawet zawodowego pełnomocnika. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 u.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.