II SAB/Wr 383/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Władysław Kulon, Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II w dniu 2 listopada 2021 r. sprawy ze skargi N. L. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego M. L. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. w przedmiocie zezwolenia na pobyt czasowy I. stwierdza, że Wojewoda D. dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania; II. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. zobowiązuje Wojewodę D. do wydania aktu w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi; IV. przyznaje od Wojewody D. na rzecz skarżącej sumę pieniężną w kwocie 1.500 (jeden tysiąc pięćset) złotych; V. zasądza od Wojewody D. na rzecz skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Skarżąca (N. L. reprezentowana przez przedstawiciela ustawowego M. L.), wniosła w dniu 27.05.2021 r. skargę na przewlekłość postępowania Wojewody Dolnośląskiego (dalej: Wojewoda, organ administracji), polegającą na prowadzeniu postępowania z jej wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy - złożonego w dniu 27.09.2019 r. - dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Działając na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z art. 50 § 1 ustawy z 30.08.2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej: p.p.s.a.), skarżąca zarzuciła organowi naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 8, art. 12, art. 35 § 1-3 i art. 36 k.p.a. Na tej podstawie wniosła o: 1. zobowiązanie Wojewody do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie 30 dni od daty doręczenia akt organowi; 2. dokonanie kontroli przewlekłości postępowania administracyjnego, którego dotyczy skarga; 3. przyznanie na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. od Wojewody sumy pieniężnej w kwocie 5.000 zł; 4. zasądzenie kosztów postępowania. Przedstawiciel ustawowy skarżącej uzasadnił wnioski i zaprezentował swoje stanowisko. W odpowiedzi na skargę, Wojewoda wniósł o jej oddalenie, wskazując na typowe przyczyny opóźnienia w procedowaniu w tego rodzaju sprawach. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga na przewlekłość postępowania organu w sprawie z wniosku małoletniej skarżącej o wydanie decyzji zezwalającej na pobyt czasowy okazała się uzasadniona, albowiem postępowanie w jej sprawie prowadzone jest dłużej niż jest to niezbędne do jej załatwienia. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że organ nie załatwił sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. Analiza akt administracyjnych sprawy dowodzi, że 27.09.2019 r. do Wojewody został złożony w imieniu małoletniej skarżącej wniosek w przedmiotowej sprawie. Jeszcze w tym samym dniu organ, powołując się przepis art. 61 § 1 i art. 36 § 1 k.p.a. oraz art. 108 ustawy o cudzoziemcach, zawiadomił cudzoziemca o wszczęciu postępowania oraz przewidywanym terminie zakończenia postępowania, który ustalił na dzień 27.07.2020 r. Wojewoda wyjaśni, że powodem przedłużenia terminu rozpatrzenia wniosku jest konieczność sprawdzenia złożonych dokumentów i możliwości udzielenia zezwolenia. Ponadto organ powołał się na dużą liczbę prowadzonych jednocześnie postępowań w sprawie cudzoziemców. W dniu 19.04.2021 r. przedstawiciel ustawowy skarżącej wniósł ponaglenie na działanie organu. Dopiero wniesienie niniejszej skargi wymogło na organie podjęcie dalszych czynności w sprawie. Pismem z 09.06.2021 r. Wojewoda zawiadomił skarżącą, że przewidywany termin zakończenia postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy określił na 09.07.2021 r. W tym samym dniu Wojewoda przesłał ponaglenie do właściwego organu. Powyższe okoliczności wskazują, że - na dzień wniesienia skargi – Wojewoda dopuścił się przewlekłość postępowania. Przede wszystkim nie można zaakceptować sytuacji, w której już w momencie złożenia wniosku, Wojewoda wyznaczył na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. termin zakończenia postępowania. Możliwość wyznaczenia na podstawie tego przepisu, co należy podkreślić - nowego terminu załatwienia sprawy - powstaje dopiero wówczas, gdy organ administracji nie załatwił sprawy niezwłocznie (art. 35 § 1 i 2 k.p.a. ) lub w terminach określonych w art. 35 § 3, 3a i 4 k.p.a. Podstawy zastosowania tego przepisu nie stanowi przy tym - powołana przez Wojewodę - konieczność sprawdzenia złożonych dokumentów i możliwości udzielenia zezwolenia. Sprawdzenie kompletności złożonego wniosku oraz weryfikacja przesłanek udzielenia zezwolenia, powinna nastąpić co do zasady w terminach określonych w art. 35 k.p.a. Z tych samych powodów nie stanowi podstawy do zastosowania art. 36 § 1 k.p.a. okoliczność zbyt dużej liczby prowadzonych jednocześnie postępowań w sprawie cudzoziemców. Jednocześnie nie znajduje podstaw prawnych wyznaczenie tak odległego terminu przez Wojewodę. Wyznaczający bowiem na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. nowy termin załatwienia sprawy organ jest związany przepisami art. 12 § 2 i art. 35 § 1 k.p.a., a zatem jest obowiązany do ustalenia możliwie najkrótszego terminu. W realiach kontrolowanego postępowania, organ nie tylko nie dochowywał wyznaczonego przez siebie tak odległego terminu, ale nie podjął żadnych czynności, które wskazywałby na brak możliwości udzielenia zezwolenia na podstawie złożonych dokumentów, w terminach określonych w art. 35 k.p.a. Stwierdzona w sprawie przewlekłość polega zatem na opieszałym, niesprawnym i nieskutecznym działaniu organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym. Takie zachowanie organu nie zasługuje na ochronę, ponieważ w sposób oczywisty podważa zaufanie jednostki do organów administracji publicznej. Dlatego w świetle zaistniałych w sprawie okoliczności, Sąd stwierdził, że organ bezspornie dopuścił się przewlekłości postępowania (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), o czym orzeczono w pkt. I sentencji wyroku. Biorąc zaś pod uwagę czas trwania postępowania, a zwłaszcza opisaną postawę organu, Sąd uznał (pkt II sentencji wyroku), że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę ma miejsce z niewątpliwie rażącym naruszeniem prawa, przez które należy rozumieć oczywiste naruszenie obowiązku wynikającego z przepisów prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym – bez żadnej wątpliwości i wahań – można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia, jako rażące, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako naruszenie zwykłe. Podkreśla się także, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli również terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Poza tym, rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach winno być w oczywisty sposób pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Sytuacja, w której małoletni cudzoziemiec czeka tak długo, jak w rozpoznawanej sprawie, na rozstrzygnięcie organu administracji publicznej, nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa i jednoznacznie wskazuje na rażące naruszenie prawa. Zachowanie organu nie zasługuje na aprobatę i w sposób oczywisty podważa zaufanie jednostki do organów administracji publicznej. Wobec braku przekazania przez organ informacji o wydaniu decyzji załatwiającej wniosek złożony w niniejszej sprawie, Sąd zobowiązał Wojewodę do załatwienia sprawy przez wydanie aktu kończącego postępowanie, w terminie 14 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, zgodnie z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (pkt III sentencji wyroku). Na wniosek strony skarżącej, zgodnie z przyznaną prawem kompetencją (Sąd "może") i nie będąc związany wnioskami skargi (art. 134 § 1 p.p.s.a.), Sąd przyznał sumę pieniężną w kwocie 1.500 zł (pkt IV sentencji wyroku), o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. W ocenie Sądu, kwota ta będzie adekwatna w kontekście zaistniałych w sprawie okoliczności (opisanej wcześniej postawy organu wobec strony postępowania administracyjnego), jak i trudności, z jakimi cudzoziemiec musi zmagać się nie posiadając stosownego zezwolenia na pobyt na terytorium obcego państwa. Sąd wyraża nadzieję, że konieczność wypłaty w/w kwoty przez organ posłuży zwalczeniu przewlekłości organu w sprawie (zdyscyplinuje organ). Z przedstawionych wyżej względów, Sąd - na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3, § 1a i § 2 w zw. z art. 154 § 7 p.p.s.a. - orzekł jak w pkt l-IV sentencji wyroku. O kosztach Sąd postanowił zgodnie z art. 200 p.p.s.a. (pkt V sentencji wyroku).