II SAB/Wr 4/14

Wiesław Jakubiec - referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w J. w przedmiocie zmiany osi rowu postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł skarżący wystąpił o zwolnienie go z kosztów sądowych i ustanowienie adwokata We wniosku złożonym na urzędowym formularzu w dniu 24 lutego 2014 r. skarżący zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia go od kosztów sądowych wskazując w uzasadnieniu, że gospodarstwo domowe prowadzi z żoną, oboje poważnie chorują na przewlekłe schorzenia i ich leczenie wymaga ciągłych konsultacji (łącznie ok. 3.500 zł rocznie) oraz zażywania lekarstw (300 zł miesięcznie). Dodał, że łączny ich dochód z tytułu świadczeń emerytalno-rentowych wynosi 2.020, 80 zł netto. Nadto wskazał, że w listopadzie i grudniu ub. roku otrzymali dopłatę z UE w łącznej wysokości 10.700 zł, a wśród posiadanych składników majątkowych wymienili: dom w stanie surowym (gospodarstwo rolne) i nieruchomość rolną o pow. 14, 66 ha. Poinformowali jednak, że nie prowadzą gospodarstwa rolnego, nie użytkują również stawu, a zamieszkują w mieszkaniu komunalnym i na koszty związane z utrzymaniem tego mieszkania składają się: opłata za gaz- 100 zł; za wodę- 100 zł; za energię elektryczną – 105 zł; za telefon- 140 zł; czynsz za mieszkanie- 620 zł; koszt opału- 2500 zł za sezon grzewczy; koszty ubezpieczenia budynku- 554 zł rocznie. Prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej p.p.s.a. (t.jedn. z 2012 r. Dz. U. poz. 270 ze zm.). W ocenie Sądu wnioskodawca nie dopełnił ww. obowiązku. Skarżący nie wykazał bowiem, że konieczność poniesienia przez niego wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł (jedynego na tym etapie kosztu sądowego) mogłoby spowodować uszczerbek dla jego koniecznego utrzymania, w szczególności mając na uwadze środki finansowe jakimi dysponował i dysponuje na posiadanym rachunku bankowym. Przyznanie prawa pomocy to w istocie "kredytowanie" kosztów postępowania z budżetu Państwa (czyli jest to dodatkowe obciążenie innych obywateli) i dlatego winno być udzielane wyjątkowo. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Do oceny możliwości uiszczenia przez skarżącego kosztów sądowych nie jest istotne źródło, z którego czerpie on środki na koszty swego utrzymania (może to być m.in. wsparcie finansowe najbliższej rodziny czy pożyczka od osób trzecich). Zauważyć należy, iż skarżący we wniosku wskazał, że pomimo posiadania nieruchomości rolnej o pow. 14, 66 ha mogą użytkować tylko działkę o pow. 1 ha i zasadniczo uprawiają tylko niewielki ogród do celów własnych. Skarżący nie wyjaśnił co w związku z tym dzieje się z pozostałą częścią ww. nieruchomości rolnej (czy jest np. wydzierżawiana? jakie czerpią z niej pożytki?). Z załączonego do wniosku wyciągu z rachunku bankowego wynika, iż w okresie gdy toczy się postępowania w niniejszej sprawie na koncie skarżącego znajdowały się (i nadal znajdują) środki finansowe, które znacznie przekraczają wysokość wymaganych aktualnie kosztów sądowych. Nieuzasadnione jest być może przeświadczenie skarżącego, że skoro w znacznej części środki te stanowiły dopłaty z UE, to nieuznawanie ich za dochód (z którego można by było opłacić koszty sądowe) jest usprawiedliwione. W ocenie Sądu takie myślenie nie jest trafne, gdyż po pierwsze- niniejsze postępowanie sądowe zostało zainicjowane i toczy się w interesie skarżącego oraz prowadzonego przez niego gospodarstwa rolnego; a po drugie- z zapisu operacji księgowych dokonanych na rachunku bankowym skarżącego wynika, że ww. środki otrzymane z UE nie przeznacza on jedynie na potrzeby produkcji rolnej ale również na swoje osobiste wydatki, w tej sytuacji brak jest przeszkód w tym by skarżący użyczył ich sobie na pokrycie należnych opłat sądowych. W orzecznictwie podkreśla się wykluczenie możliwości zwolnienia od kosztów sądowych osoby, która dysponuje jakimkolwiek majątkiem, a szczególnie nieruchomym, który może przynosić pożytki, być zabezpieczeniem pożyczki lub podlegać obrotowi. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji.