II SAB/Wr 4/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E.M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E.M. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w J.G. w przedmiocie zmiany osi rowu postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. W dniu 25 lutego 2014 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu formularz wniosku skarżącego E.M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący wskazał w nim, że gospodarstwo domowe prowadzi wraz z żoną – T.M.. Na dochód rodziny składają się renta żony w kwocie 922,97 zł brutto (831,45 zł netto) oraz emerytura skarżącego w kwocie 1361,32 zł brutto (1189,35 zł netto). Łącznie daje to kwotę 2284,29 zł brutto (2020,80 zł netto). Ponadto skarżący otrzymuje dopłaty w wysokości 10700 zł. Na miesięczne wydatki składają się natomiast koszt: wody w wysokości 100 zł, czynszu – 620 zł, gazu – 100 zł, energii - 103 zł, telefonu – 140 zł, leków – 300 zł, dojazdów na rehabilitację i leczenie – 208,33 zł (2500 zł rocznie), porad i prywatnych wizyt lekarskich – 83,33 zł (1000 zł rocznie), opału – 208,33 zł (2500 zł rocznie) oraz ubezpieczenia budynku 46,16 zł (554 zł rocznie). Daje to łączna kwotę 1909,15 zł miesięcznie. Oboje są osobami przewlekle chorymi od wielu lat (cukrzyca – żona, jaskra, nadciśnienie tętnicze – oboje, choroby angiologiczne, choroby narządu ruchu, w tym kręgosłupa, choroby przewodu pokarmowego, w tym zakończone ciężką operacją, choroby endokrynologiczne, choroby uczuleniowe – skarżący – leczenie immunosupresyjne – dożywotnio wymagające dwukrotnego w ciągu miesiąca wyjazdu do szpitala na minimum dwa dni każdorazowo). Nie korzystają z pomocy osób trzecich i nie posiadają zdolności kredytowej. Na działce w J.S. uprawiają tylko niewielki ogród do celów własnych (warzywa i owoce). Na działce tej znajduje się też staw o pow. 0,4 ha, z którego nie uzyskują żadnego dochodu. Nieruchomość w J.S. nie była budowana z myślą o sprzedaży, a ma to być rodzinne siedlisko. Ponadto, posiadają dom w stanie surowym od 1998 r., mieszkanie komunalne o pow. 65 m2, nieruchomość rolną o pow. 14,66 ha. Nie mają oszczędności, ani przedmiotów wartościowych o sumarycznej wartości powyżej 3000 euro. Mają zaś samochód – 22-letnie Audi 80 o wartości 1500 zł, 6-letni telewizor o wartości 400 zł i 18-letnią lodówkę o wartości 100 zł. Postanowieniem z dnia 28 lutego 2014 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu odmówił E.M. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Sprzeciw od powyższego postanowienia wniósł skarżący. W sprzeciwie z dnia 19 marca 2014 r. skarżący wskazał, że nie osiąga wraz z żoną dochodu z nieruchomości rolnych. Oświadczył, że są one wydzierżawione dla osoby trzeciej. Dochodem z tego tytułu są otrzymywane dopłaty. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "u.p.p.s.a.", stanowi, że w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do treści art. 245 § 1 u.p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (§ 4). W rozpatrywanej sprawie E.M. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie zaś z art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści powyższego przepisu wynika, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zatem to wnioskodawca zobowiązany jest do dokładnego i zgodnego z prawdą przedstawienia własnej sytuacji majątkowej oraz wykazania, że spełnia przesłanki do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wykazanie powyższych okoliczności, powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia (252 § 1 u.p.p.s.a.). Jeżeli zaś oświadczenie strony okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, zgodnie z art. 255 u.p.p.s.a. strona obowiązana jest złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Niedostarczenie żądanych przez Sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny lub mało czytelny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne i niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy zauważyć, że dochód dwuosobowej rodziny wynosi 2020,80 zł netto. Łącznie miesięczne wydatki wynoszą 1909,15 zł miesięcznie. Jednakże żona skarżącego otrzymuje dopłaty w wysokości 10700 zł. Z wyciągu rachunku bankowego T.M. wynika, że w dniu 6 listopada 2013 r. otrzymała ona kwotę 2576,64 zł, zaś w dniu 6 grudnia 2013 r. - 8103,73 zł tytułem dopłat. Oceniając powyższe, Sąd doszedł do przekonania, że nie stanowią one podstawy uzasadniającej przyznanie skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Należy zaznaczyć, że instytucja zwolnienia od kosztów sądowych ma charakter wyjątkowy i jest stosowany w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można bezrobotnych bez prawa do zasiłku) lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia. Zaś takie okoliczności wobec skarżącego nie występują. Dane zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz koszty, jakie winien ponieść skarżący na obecnym etapie postępowania sądowego (100 zł wpisu sadowego), nie pozwalają przyjąć, że skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Ponadto, oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy budzą wątpliwości, co sprawia, że są one niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego. Przede wszystkim należy zauważyć, że skarżący nie wykonał w pełni wezwania referendarza sądowego z dnia 12 lutego 2014 r., tj. brak jest wyciągów z posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych (przesłano jedynie wyciągi z rachunku żony). Ponadto skarżący wskazał z jednej strony, że nie osiąga dochodu z nieruchomości rolnych, a z drugiej strony – że są one wydzierżawione dla osoby trzeciej i dochodem z tego tytułu są otrzymywane dopłaty. Nadto skarżący wskazał we wniosku, że on i żona nie posiadają zdolności kredytowej, natomiast z przesłanych wyciągów bankowych wynika, że T.M. spłaca raty kredytu w wysokości około 200 zł. Należy zauważyć, że oceniając możliwość przyznania prawa pomocy, Sąd musiał rozważyć zarówno wysokość obciążeń finansowych, jakie strona jest zobowiązana ponieść na danym etapie postępowania, jak i sytuację materialną wnioskodawcy i w kontekście tego - możliwość ponoszenia przez nią kosztów sądowych. Oceniając zatem okoliczności wskazane we wniosku o przyznanie prawa pomocy, Sąd doszedł do przekonania, że nie stanowią one podstawy uzasadniającej przyznanie skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący nie wykazał bowiem, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, zgodnie z przepisem art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. Stąd orzeczono na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 u.p.p.s.a.