II SAB/Wr 442/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Olga Białek, Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński (sprawozdawca), Asesor WSA Marta Pawłowska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II w dniu 23 listopada 2021 r. sprawy ze skargi K. M. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego Y. M. na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie zezwolenia na pobyt stały I. stwierdza, że Wojewoda Dolnośląski dopuścił się bezczynności; II. stwierdza, że bezczynność Wojewody Dolnośląskiego miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. umarza postępowanie z zakresie zobowiązania Wojewody Dolnośląskiego do wydania aktu; IV. przyznaje od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz skarżącej sumę pieniężną w kwocie 1.000 (jeden tysiąc) złotych; V. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Skarżąca (K. M. reprezentowana przez przedstawiciela ustawowego Y. M.), wniosła w dniu 04.03.2021 r. skargę na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego (dalej: Wojewoda, organ administracji), polegającą na niedotrzymaniu terminów załatwienia spraw z jego wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt stały – złożonego 16.08.2019 r. Działając na podstawie art. 3 § 2 pkt 8, art. 50 § 1 i art. 149 ustawy z 30.08.2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019r., poz. 2325 ze zm. - dalej: p.p.s.a.), przedstawiciel skarżącej zarzucił organowi naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 35 § 1 i 3 k.p.a. Na tej podstawie wniósł o: 1. dokonanie kontroli bezczynności organu, którego dotyczy skarga; 2. zobowiązanie organu do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie miesiąca; 3. przyznanie od organu sumy pieniężnej w wysokości 5.000 zł; 4. zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania. Przedstawiciel skarżącej uzasadnił wnioski i zaprezentował swoje stanowisko. W odpowiedzi na skargę, Wojewoda wniósł o jej oddalenie, wskazując na typowe przyczyny opóźnienia w procedowaniu w tego rodzaju sprawach. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga na bezczynność organu w sprawie z wniosku małoletniej skarżącej o wydanie decyzji zezwalającej na pobyt stały okazała się uzasadniona, albowiem z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że organ nie załatwił sprawy w terminie określonym w art. 35 ani w terminie wskazanym w art. 36 k.p.a. Analiza akt administracyjnych sprawy dowodzi, że 16.08.2019 r. przedstawiciel ustawowy skarżącej złożył do Wojewody wniosek w przedmiotowej sprawie. Jeszcze tego samego dnia Wojewoda, powołując się przepis art. 61 § 1 i art. 36 § 1 k.p.a. oraz art. 108 ustawy o cudzoziemcach, zawiadomił cudzoziemca o wszczęciu postępowania oraz przewidywanym terminie zakończenia postępowania, który ustalił na dzień 16.02.2020 r. Wojewoda wyjaśni, że powodem przedłużenia terminu rozpatrzenia wniosku jest konieczność sprawdzenia złożonych dokumentów i możliwości udzielenia zezwolenia. Ponadto organ powołał się na dużą liczbę prowadzonych jednocześnie postępowań w sprawie cudzoziemców. Pismem z 12.11.2019 r. organ wystąpił do właściwego organu policji o udzielenie informacji na temat pobytu małoletniego cudzoziemca na terytorium RP. Pismem złożonym 28.02.2020 r. pełnomocnik skarżącej zwrócił się o wszczęcie postępowania w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt stały. Kolejny taki wniosek wpłynął do organu 27.04.2020 r. Pismem z 29.04.2020 r. Wojewoda poinformował pełnomocnika skarżącej o wstrzymaniu biegu terminów zagławiania spraw administracyjnych ze względu na wprowadzenie na terytorium RP stanu zagrożenia epidemiologicznego, a ponadto organ wezwał do przedstawienia dowodów pozwalających ustalić polskie pochodzenie skarżącej. Żądane dokumenty zostały przedłożone do akt sprawy w dniu 08.02.2021 r. W dniu 09.02.2021 r. organ otrzymał ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie. Decyzją z 12.03.20201 r. Wojewoda udzielił skarżącej zezwolenia na pobyt stały. Powyższe wskazuje, że organ pozostawał w sprawie bezczynny, naruszając w ten sposób zasady i terminy określone w art. 35, art. 36 oraz w art. 8, art. 12 k.p.a. Przede wszystkim nie można zaakceptować sytuacji, w której już w momencie złożenia wniosku Wojewoda wyznacza na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. termin zakończenia postępowania. Możliwość wyznaczenia na podstawie tego przepisu, co należy podkreślić - nowego terminu załatwienia sprawy - powstaje dopiero wówczas, gdy organ administracji nie załatwił sprawy niezwłocznie (art. 35 § 1 i 2 k.p.a. ) lub w terminach określonych w art. 35 § 3, 3a i 4 k.p.a. Wystarczającej podstawy do zastosowania tego przepisu nie stanowi przy tym - powołana przez Wojewodę - konieczność sprawdzenia złożonych dokumentów i możliwości udzielenia zezwolenia. Sprawdzenie kompletności złożonego wniosku oraz weryfikacja przesłanek udzielenia zezwolenia, powinna nastąpić - co do zasady - w terminach określonych w art. 35 k.p.a. Z całą pewnością nie stanowi również podstawy do zastosowania art. 36 § 1 k.p.a. okoliczność zbyt dużej liczby prowadzonych jednocześnie postępowań w sprawie cudzoziemców. Jednocześnie nie znajduje podstaw prawnych wyznaczenie tak odległego terminu przez Wojewodę. Wyznaczający bowiem na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. nowy termin załatwienia sprawy organ jest związany przepisami art. 12 § 2 i art. 35 § 1 k.p.a., a zatem jest obowiązany do ustalenia możliwie najkrótszego terminu. W realiach kontrolowanego postępowania, organ nie tylko nie dochowywał wyznaczonego przez siebie w ten sposób odległego terminu. Okres zwłoki ze strony organu przekroczył bowiem maksymalne terminy dla załatwienia sprawy w przedmiocie rozpoznania wniosku cudzoziemca, a w sprawie nie zachodzą okoliczności usprawiedliwiające aż tak długi ze strony organu okres bezczynność. Dlatego w świetle zaistniałych w sprawie okoliczności, Sąd stwierdził, że organ bezspornie pozostawał bezczynny (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), o czym orzeczono w pkt. I sentencji wyroku. W orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym – bez żadnej wątpliwości i wahań – można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia, jako rażące, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako naruszenie zwykłe. Podkreśla się także, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli również terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Poza tym, rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach winno być w oczywisty sposób pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Sytuacja, w której strona czeka tak długo, jak w rozpoznawanej sprawie, na rozstrzygnięcie organu administracji publicznej, nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa i jednoznacznie wskazuje na rażące naruszenie prawa. Zachowanie organu nie zasługuje na aprobatę i w sposób oczywisty podważa zaufanie jednostki do organów administracji publicznej. Wobec informacji o wydaniu decyzji załatwiającej wniosek złożony w niniejszej sprawie, Sąd umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia sprawy przez wydanie aktu kończącego postępowanie, działając na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.(pkt III sentencji wyroku). Na wniosek skarżącej, zgodnie z przyznaną prawem kompetencją (Sąd "może") i nie będąc związany wnioskami skargi (art. 134 § 1 p.p.s.a.), Sąd przyznał sumę pieniężną w kwocie 1.000 zł (pkt IV sentencji wyroku), o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. W ocenie Sądu, kwota ta będzie adekwatna w kontekście zaistniałych w sprawie okoliczności (opisanej wcześniej postawy organu wobec strony postępowania administracyjnego), jak i trudności, z jakimi rodzina małoletniego cudzoziemca musi zmagać się nie posiadając zezwolenia na pobyt stały na terytorium ojczyzny przodków małoletniego. Jednocześnie Sąd uznał, że wnioskowana w skardze kwota 5.000 zł jest zbyt wygórowana. Z przedstawionych wyżej względów, Sąd - na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3, § 1a i § 2 w zw. z art. 154 § 7 p.p.s.a. - orzekł jak w pkt l-IV sentencji wyroku. O kosztach Sąd postanowił zgodnie z art. 200 p.p.s.a. (pkt V sentencji wyroku).