II SAB/Wr 45/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Olga Białek (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale II w dniu 25 listopada 2019 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi F. S. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o udostępnienie danych z rejestru mieszkańców postanawia: odrzucić skargę. Pismem z dnia [...] lipca 2019 r. F. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o udostępnienie danych z rejestru mieszkańców. Na podstawie zawartego w skardze numeru PESEL skarżącego, Sąd pozyskał informację, że F. S. jest osobą małoletnią. Wobec powyższego, zarządzeniem z dnia [...] września 2019 r. skarżący został wezwany uzupełnienia braków formalnych skargi przez: 1) podpisanie jej przez przedstawiciela ustawowego skarżącego, z jednoczesnym złożeniem oryginału lub uwierzytelnionego odpisu dokumentu, z którego wynikać będzie umocowanie osoby podpisującej skargę do działania w imieniu skarżącego; 2) złożenie oświadczenia przedstawiciela ustawowego, czy podtrzymuje skargę wniesioną przez skarżącego. W wydanym zarządzeniu zakreślono termin na jego wykonanie wynoszący 7 dni oraz rygor odrzucenia skargi. Jak wynika z Urzędowego Poświadczenia Odbioru (karta 72 akt sądowych), powyższe wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu [...] października 2019 r. Termin do uzupełnienia braków formalnych skargi ostatecznie upłynął z dniem [...] października 2019 r. (środa). W zakreślonym terminie skarżący nie usunął braków formalnych skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Skarga F. S. podlega odrzuceniu. Z informacji zawartych w aktach sprawy wynika, że skarżący urodził się w dniu [...] października 2002 r., co oznacza, że zarówno w dacie złożenia skargi, jak i w dacie wydania niniejszego postanowienia był on i jest nadal osobą małoletnią. Wobec powyższego zasadnym stało się zbadanie w pierwszej kolejności, przed przystąpieniem do merytorycznego rozpatrzenia skargi, czy F. S. posiada zdolność procesową tj. do podejmowania samodzielnie przed sądem administracyjnym czynności procesowych. Zgodnie z art. 26 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej "p.p.s.a."), zdolność do czynności w postępowaniu w sprawach sądowoadministracyjnych (zdolność procesową) mają osoby fizyczne posiadające pełną zdolność do czynności prawnych, osoby prawne oraz organizacje społeczne i jednostki organizacyjne, o których mowa w art. 25 p.p.s.a. Osoba fizyczna ograniczona w zdolności do czynności prawnych ma zdolność do czynności w postępowaniu w sprawach wynikających z czynności prawnych, których może dokonywać samodzielnie (§ 2). Osoba fizyczna niemająca zdolności do czynności w postępowaniu może je podejmować tylko przez swojego przedstawiciela ustawowego (art. 27 p.p.s.a.). Należy wskazać, że problematyka zdolności procesowej osób mających ograniczoną zdolność do czynności prawnych była przedmiotem szerokiej analizy Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zdolność procesowa w ustawie Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi ukształtowana została inaczej niż np. w Kodeksie postępowania administracyjnego (por. art. 30 § 1). Jak wskazał NSA "nie odsyła ona w kwestiach owych zdolności do przepisów Kodeksu cywilnego, niemniej jednak zagadnienie to nie wywołuje sporów, choć niepodobna z tego powodu stosować tych przepisów wprost. Zdolność sądowa i zdolność procesowa oceniane poprzez pryzmat zdolności prawnej i zdolności do czynności prawnych uregulowanych przez przepisy prawa cywilnego oznaczałyby odpowiednio zdolność bycia podmiotem praw i obowiązków oraz zdolność dokonywania swym działaniem określonych czynności w sferze procesowej. Przy czym osoby ograniczone w zdolności do czynności prawnych mają zdolność procesową tylko w wąskich ramach. Zatem nie każda osoba posiadająca zdolność sądową wyposażona jest w zdolność procesową. Jednakowoż posiłkowanie się regulacjami cywilnoprawnymi może tu mieć miejsce jedynie w zakresie rozumienia tych pojęć, bo nie wyznaczają one wprost granic działania osób należących do poszczególnych kategorii. Przy czym niewłaściwe byłoby bezpośrednie przenoszenie na grunt procesowy (przed sądami administracyjnymi) uprawnień przyznanych określonym podmiotom przez cywilne prawo materialne, czyli transponowanie regulacji cywilnoprawnych do materii administracyjnoprawnej, gdyż analogia legis nie sięga tak dalece, a brak ku temu wyraźnych podstaw." (vide: Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2017 r. sygn. akt I OSK 123/17, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Problematyka ta była również przedmiotem rozważań sądów powszechnych. Jak wskazuje się w orzecznictwie: "Osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych nie ma jednak zdolności procesowej w sprawach dotyczących tych czynności, których nie może samodzielnie dokonywać." (por. m.in. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 10 listopada 1969 r., sygn. III CZP 56/69, OSNC z 1970 r., nr 7-8, poz. 118, wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 1 kwietnia 2015 r., sygn. III AUa 951/14, LEX nr 1711528). W niniejszej sprawie, w związku ze złożeniem przez małoletniego F.S. skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o udostępnienie danych z rejestru mieszkańców, należy powiedzieć, że zgodnie z art. 46 ust. 2 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2018 r. poz. 1382 ze zm. dalej: u.e.l.), dane z rejestru PESEL i rejestrów mieszkańców mogą być udostępnione: 1) osobom i jednostkom organizacyjnym, jeżeli wykażą w tym interes prawny; 2) jednostkom organizacyjnym, w celach badawczych, statystycznych, badania opinii publicznej, jeżeli po wykorzystaniu dane te zostaną poddane takiej modyfikacji, która nie pozwoli ustalić tożsamości osób, których dane dotyczą; 3) innym osobom i jednostkom organizacyjnym, jeżeli wykażą interes faktyczny w otrzymaniu danych, pod warunkiem uzyskania zgody osób, których dane dotyczą. Analizując zakres samodzielności procesowej skarżącego konieczne jest odwołanie się do przedmiotu jego żądania na gruncie materialnoprawnym. W konsekwencji tego uprawnienie do samodzielnego podejmowania przez niego czynności procesowych w niniejszej sprawie winno zostać ocenione w świetle uprawnienia do działania w oparciu o treść wniosku skierowanego do organu. Zatem przedmiotem oceny sądu musiało stało się określenie, czy tego rodzaju czynność mieści się w kategorii czynności prawnej, której skarżący mógł dokonać samodzielnie. Obowiązujące przepisy przewidują możliwość korzystania z przysługujących uprawnień, w przypadku osób pozbawionych bądź ograniczonych w zdolności do czynności prawnych za pośrednictwem przedstawicieli ustawowych. W ocenie sądu, niniejsza sprawa należy do takich, w których osobisty udział osób ograniczonych w zdolności do czynności prawnych jest niemożliwy, co nie oznacza, że osoby te nie mogą domagać się realizacji swoich praw poprzez przedstawicieli ustawowych. W ocenie sądu taki sposób realizacji prawa osoby niepełnoletniej do uzyskania danych z rejestru mieszkańców nie stanowi ograniczenia jej konstytucyjnych i wynikających z ustawy o ewidencji ludności uprawnień, ale jest naturalną konsekwencją podlegania władzy rodzicielskiej (z wyjątkami przewidzianymi w przepisach szczególnych) i wykonywania władzy rodzicielskiej, która swoim zasięgiem obejmuje również tego rodzaju aktywność małoletniego. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, należy wskazać, że sprawie nie mógł zostać nadany bieg bez wezwania przedstawicieli ustawowych F. S. do złożenia oświadczenia w przedmiocie podtrzymania skargi i jej podpisania. Niezbędne do tego było uprzednie ustalenie tych osób. Wobec powyższego, zarządzeniem z dnia [...] września 2019 r. wezwano skarżącego do usunięcia braków skargi przez podpisanie jej przez przedstawiciela ustawowego skarżącego, z jednoczesnym złożeniem oryginału lub uwierzytelnionego odpisu dokumentu, z którego wynikać będzie umocowanie osoby podpisującej skargę do działania w imieniu skarżącego i złożenie oświadczenia przedstawiciela ustawowego, czy podtrzymuje skargę wniesioną przez skarżącego, w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia. Skarżący nie wykonał wezwania. Korespondencja zawierająca wezwanie została prawidłowo doręczona skarżącemu. F. S. mimo upływu zakreślonego terminu na usunięcie braków formalnych skargi, nie odpowiedział na wezwanie Sądu. Jak podkreśla się ponadto w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, "czynności podejmowane przez stronę niemającą zdolności procesowej (...) nie mogą wywołać skutku w postaci merytorycznego rozpoznania przez sąd zgłoszonych przez nią wniosków i środków odwoławczych." (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lipca 2005 r. sygn. akt II OZ 636/05, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W konsekwencji skarga osoby małoletniej jako niedopuszczalna - złożona przez osobę niemającą zdolności procesowej, za którą nie działa jego przedstawiciel ustawowy, podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 5, § 2 i § 3 p.p.s.a., o czym Sąd orzekł w sentencji postanowienia.