II SAB/Wr 48/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Dominik Dymitruk po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II sprawy ze skargi S. P. na bezczynność Burmistrza Miasta O. w przedmiocie braku wydania z akt sprawy oryginału decyzji o przekształceniu współużytkowania wieczystego w prawo współwłasności działki nr [...], [...], w O. postanawia: I. odrzucić skargę; II. odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy. Decyzją z dnia 29 kwietnia 2021 r. (nr 2-7/2021) Burmistrz Miasta O. (dalej: organ) ustalił dla S. P. (dalej: skarżący) opłatę za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo współwłasności w kwocie 2 439,09 zł oraz wskazał termin (14 dni od dnia uzyskania waloru ostateczności) i sposób jej uiszczenia (jednorazowo, przelewem na wskazany numer rachunku bankowego). Powyższe rozstrzygnięcie, zgodnie z pkt 4 jego sentencji, stanowi integralną część decyzji wierzyciela z dnia 29 kwietnia 2021 r. (nr 2/2021), którą orzeczono o przekształceniu w prawo własności prawa współużytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej, oznaczonej ewidencyjnie jako działka gruntu nr [...], AM – [...], położonej w O. Jedną ze stron wskazaną w tej decyzji, wymienioną w pkt 7 sentencji, był skarżący. Obydwa opisane powyżej akty administracyjne przesłano skarżącemu na adres: ul. [...], [...] O. Żadnego z powyższych rozstrzygnięć nie podjęto w terminie, pomimo ich podwójnego awizowania przez operatora pocztowego. Z pieczęci odwzorowanej na powyższych rozstrzygnięciach wynika, że stały się one ostateczne z dniem 7 czerwca 2021 r. W piśmie z dnia 15 grudnia 2021 r. skarżący wystąpił do organu o doręczenie mu opisanych powyżej rozstrzygnięć. W odpowiedzi z dnia 17 grudnia 2021 r. poinformowano skarżącego o wydaniu w dniu 29 kwietnia 2021 r. decyzji, o tym kiedy stała się ona ostateczna oraz o należności, którą należy uiścić z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Pismo to zostało odebrane w dniu 4 stycznia 2022 r. Wniosek w tym zakresie został ponowiony pismami z dnia 15 marca 2022 r. i 15 lutego 2023 r. W odpowiedzi z dnia 15 marca 2023 r. organ wskazał, że wydanie odpisu decyzji podlega opłacie skarbowej w wysokości 5 zł za 1 stronę odpisu. W piśmie z dnia 28 marca 20-23 r. skarżący jednoznacznie oświadczył, że jego żądaniem nie jest wydanie odpisu decyzji w przedmiocie przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo współwłasności, leczy wydanie jej oryginału. Organ, w piśmie z dnia 28 kwietnia 2023 r., wskazał, że żądana decyzja została do skarżącego skierowana, a jako nieodebrana – pozostała w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia. W tej sytuacji jedyną formą jej wydanie z akt może być wydanie odpisu decyzji, które podlega opłacie skarbowej w wysokości 5 zł za 1 stronę odpisu. Swoje stanowisko skarżący potwierdził w dalszych pismach z dnia 16 maja 2025 r., 6 września 2024 r., 9 października 2025 r., 1 listopada 2025 r., zaś organ – pismem z dnia 24 listopada 2025 r. – podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. W skardze z dnia 17 grudnia 2025 r., sprecyzowanej pismem z dnia 17 lutego 2026 r., skarżący wniósł skargę na bezczynność organu w przedmiocie braku wydania decyzji o przekształceniu współużytkowania wieczystego w prawo współwłasności działki nr [...], AM-[...], w O., domagając się wydanie oryginału decyzji w tym przedmiocie oraz odszkodowania od Gminy O. za zapłaconą usługę. W odpowiedzi na skargę organ wyjaśnił, że w dniu 29 kwietnia 2019 r. wydano decyzję o przekształceniu przedmiotowej nieruchomości i ustalono stosowne opłaty, która została wysłana na dotychczasowy, wielokrotnie podawany przez skarżącego adres i po dwukrotnym awizowaniu została uznana za doręczoną. Prawidłowość doręczenia tej decyzji została potwierdzona w postanowieniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 12 grudnia 2023 r. (nr SKO 4810.41.2023). Ustalona wobec skarżącego opłata przekształceniowa została ostatecznie zapłacona. Organ wyjaśnił także, że skarżący wielokrotnie zwracał się o wydanie oryginału decyzji, pomimo licznych informacji o możliwości uzyskania odpisu przedmiotowej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, zważył co następuje: Skarga podlegała odrzuceniu. Sąd w każdej sprawie bada w pierwszej kolejności z urzędu dopuszczalność skargi ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wskazanych enumeratywnie w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z art. 3 § 1 i 2 pkt 8 powołanej ustawy, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a, czyli także w sprawach, w których organ administracji zobowiązany jest do wydania decyzji. Z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy w ustawowo przewidzianym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub co prawda prowadził postępowanie, ale pomimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął w terminie stosownej czynności. W niniejszej sprawie, co należy podkreślić, żądaniem skarżącego objęto wydanie oryginału decyzji organu z dnia 29 kwietnia 2021 r. w przedmiocie przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo współwłasności, co jednoznacznie potwierdza stanowisko zawarte w licznym pismach kierowanych do organu. Tymczasem, jak stanowi art. 73 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691, dalej: k.p.a.), strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania (§ 1), a także może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony (§ 2). Podkreślić należy, że przepis art. 73 k.p.a. nie przewiduje możliwości wydania dokumentów z akt sprawy, lecz umożliwia jedynie stronie wgląd w akta sprawy, sporządzanie z nich notatek i odpisów (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lipca 1996 r., sygn. akt SA/Sz 2308/95). Tym samym żądanie wydania z akt sprawy administracyjnej oryginałów dokumentów nie ma uzasadnienia w przepisach ustawy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 16 maja 2025 r., sygn. akt III SA/Łd 91/25). Powyższe prowadzi Sąd do przekonania, że wobec braku uprawnienia strony w żądanym zakresie, w sprawie nie znajdzie zastosowania art. 74 § 2 k.p.a., przewidujący formę postanowienia dla odmowy umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelnienia takich kopii i odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów. W literaturze wskazuje się, że przepis art. 74 § 2 odnosi się do wszystkich przypadków odmowy realizacji żądań strony przewidzianych w art. 73, a nie tylko ze względu na przepis art. 74 § 1, na co mogłaby wskazywać systematyka wewnętrzna komentowanego przepisu (zob. A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2026, art. 74). Skoro więc żądanie skarżącego wykracza poza zakres uprawnień wprost określonych w art. 73 k.p.a., nie podlega ono załatwieniu w formie postanowienia, lecz w formie pisma informacyjnego, co w niniejszej sprawie uczyniono. Z tych przyczyn, mając na względzie, że stosownie do art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw, skarga na bezczynność organu w niniejszej sprawie była niedopuszczalna. Jako wykraczające poza kognicję tut. Sądu należało uznać z kolei żądanie w zakresie odszkodowania od Gminy O., które - jako sprawa cywilna – należy do właściwości sądu powszechnego. W tym stanie rzeczy Sąd rozstrzygnął jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i 6 p.p.s.a., o czym orzeczono w pkt I sentencji niniejszego postanowienia. Na podstawie art. 247 p.p.s.a. orzeczono o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy (punkt II sentencji postanowienia). Zgodnie z powołanym przepisem prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności skargi. Na gruncie tego przepisu przyjmuje się, że przyznanie prawa pomocy, nawet jeśli zachodzą ku temu przesłanki związane z trudną sytuacją materialną strony, jest niedopuszczalne w razie oczywistej bezzasadności skargi. Przepis ten zawiera samoistną negatywną przesłankę przyznania stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, przy czym ocena wystąpienia tej przesłanki dokonywana jest w oderwaniu od sytuacji materialnej strony. Skarga jest oczywiście bezzasadna, jeżeli bez głębszej analizy prawnej, na pierwszy rzut oka, nie ulega wątpliwości, że nie może zostać uwzględniona. Taka sytuacja zachodzi wówczas, gdy przepis, który całkowicie wyklucza możliwość uwzględnienia żądania strony, jest jednoznaczny i nie wymaga jakiejkolwiek wykładni poza językową. Potrzeba zastosowania art. 247 p.p.s.a. zachodzi przede wszystkim w sytuacjach, gdy skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 p.p.s.a. (M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2024, art. 247 oraz powołane tam orzecznictwo).