II SAB/Wr 539/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Adam Habuda Asesor WSA Marta Pawłowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II w dniu 22 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi O. K. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego w przedmiocie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę I. stwierdza, że Wojewoda Dolnośląski dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania; II. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody Dolnośląskiego do wydania aktu; IV. dalej idącą skargę oddala; V. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz skarżącego kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z 25.06.2021 r. O. K. (dalej jako: skarżący) reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego (dalej jako: organ, Wojewoda) w sprawie wydania zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Na podstawie art. 3 § 2 pkt 8, art. 52 § 1, art. 53 § 2b, art. 54 § 1 ustawy z 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej: p.p.s.a., pełnomocnik skarżącego zarzucił Wojewodzie naruszenie art. 12, w zw. z art. 35 k.p.a. i wniósł o: - stwierdzenie, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania; - stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; - zobowiązanie organu do wydania decyzji w terminie 14 dni od daty doręczenia akt do organu; - przyznanie skarżącemu na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. w zw. 154 § 6 p.p.s.a. od organu sumy pieniężnej w wysokości 6.000 zł; - zasądzenie na podstawie art. 205 § 2 w zw. z art. 200 p.p.s.a. zwrotu kosztów postępowania. Pełnomocnik skarżącego uzasadnił wnioski i zaprezentował swoje stanowisko. W odpowiedzi na skargę, Wojewoda wniósł o jej oddalenie, wskazując na typowe przyczyny opóźnienia w procedowaniu w tego rodzaju sprawach. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Ze względu na wyżej wskazany przedmiot skargi, sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a.). Skarga wniesiona w niniejszej sprawie, dotyczyła przewlekłości Wojewody w załatwieniu wniosku skarżącego o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Skarga została poprzedzona skierowaniem ponaglenia z 01.10.2020 r. Tym samym zgodnie z dyspozycją art. 53 § 2b p.p.s.a., spełniony został warunek formalny do wniesienia skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania. Pojęcie przewlekłości definiuje art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a., normujący instytucję ponaglenia. Zgodnie z powyższym przepisem stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Przepis art. 35 § 1 k.p.a. wprowadza ogólną zasadę, że sprawa winna być przez organ administracji publicznej rozpatrzona bez zbędnej zwłoki. Zgodnie z § 3 załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W tym miejscu wskazać należy, że w sprawach dotyczących udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy cudzoziemca oraz zezwolenia na pracę zastosowanie mają ogólne terminy załatwienia spraw określone w przepisach art. 35-36 k.p.a., a ustawa o cudzoziemcach (Dz.U. z 2020 r., poz. 35) nie reguluje odmiennie kwestii terminów załatwienia sprawy. Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest zasada szybkości zawarta w art. 12 k.p.a. Mówi on, że organy administracji publicznej powinny działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy (§1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwiane niezwłocznie (§2). Realizacji tej zasady służą wcześniej wspomniane terminy. Stosownie do art. 36 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić stronę, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (§ 2). Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd, po zapoznaniu się z aktami przekazanymi przez organ stwierdził, że Wojewoda dopuścił się przewlekłości w przedstawionym rozumieniu. Skarżący złożył wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy i pracę, załączając do niego szereg dokumentów, który wpłynął do organu 02.01.2020 r. Pismem z 08.01.2020r. ustanowiony w postępowaniu administracyjnym pełnomocnik, zażądał od Wojewody urzędowego potwierdzenia faktu złożenia przez skarżącego wniosku o pobyt czasowy i pracę. Następnie pismami z 19.06.2020 r. oraz 29.06.2020 r. złożył wniosek o wgląd do akt sprawy i udzielenie szczegółowej informacji w sprawie wraz z przewidywaną datą zakończenia postępowania. Z uwagi na brak reakcji organu 15.10.2020 r. do organu wpłynęło ponaglenie, a 26.11.2020 r. skarga na bezczynność Wojewody, która została zarejestrowana w tut. Sądzie pod sygnaturą I SAB/Wr 770/21. Dopiero wniesienie powyższej skargi wymogło na organie podjęcie pierwszej czynności, którą było wezwanie skarżącego do uzupełnienia braków formalnych wniosku. Postanowieniem z 28.12.2020 r. Szef Urzędu ds. Cudzoziemców uznał ponaglenie za uzasadnione i wyznaczył termin rozpatrzenia wniosku do 26.03.2021 r. Wyrokiem z 8.04.2021 r., sygn. akt I SAB/Wr 770/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu po rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stwierdził, że Wojewoda dopuścił się bezczynności, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązał Wojewodę do wydania aktu w terminie 30 dni od daty otrzymania przez organ odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami, przyznał na rzecz skarżącego sumę pieniężną w kwocie 1.000 zł oraz orzekł o zwrocie kosztów postępowania. Wobec upływu terminu wyznaczonego dla organu w postanowieniu z 28.12.2020r., pełnomocnik skarżącego wezwał Wojewodę do wykonania postanowienia. Powyższe okoliczności wskazują jednoznacznie, że - na dzień wniesienia niniejszej skargi – Wojewoda dopuścił się również przewlekłego prowadzenia postępowania, czym naruszył zasady i terminy określone w art. 35, art. 36, art. 8, art. 9 oraz art. 12 k.p.a. Okres zwłoki organu, który przez ponad rok nie wydał w sprawie rozstrzygnięcia znacząco przekracza maksymalne terminy określone w przepisach, a w sprawie nie zachodzą okoliczności, które mogłyby usprawiedliwić opieszałe działanie Wojewody. Powołane przez organ przyczyny opóźnienia w załatwieniu sprawy, mające swoje źródło w organizacji pracy urzędu, w tym jego możliwości kadrowych, nie stanowią okoliczności wyłączającej stwierdzenie przewlekłości. Problemy w organizowaniu pracy urzędu związane z obiektywnymi trudnościami np. z pozyskaniem kadry pracowników nie mogą ograniczyć prawa strony postępowania ani stanowić usprawiedliwienia naruszenia tych praw. To na organach państwa ciąży obowiązek zapewnienia realizacji ich zadań, przy zapewnieniu przestrzegania obowiązujących przepisów i respektowania wyznaczonych tymi przepisami standardów działania administracji. Oceniając opieszałość organu w załatwieniu wniosku skarżącego Wojewodzie trzeba postawić zarzut przewlekłego prowadzenia postępowania (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), o czym orzeczono jak w pkt I sentencji wyroku. Stosownie do treści art. 149 § 1a p.p.s.a. uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania Sąd zobowiązany jest do oceny czy przewlekłość lub bezczynność miały postać kwalifikowaną tj. czy miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O zaistnieniu rażącej postaci przewlekłego prowadzenia postępowania można mówić w sytuacji, gdy wyraźnie, ewidentnie, bezdyskusyjnie i drastycznie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisów prawa. Oznacza to wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, która ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak też sytuacji ewidentnego niestosowania przepisów prawa (wyrok NSA z 27.05.2021 r., I FSK 644/21). O przewlekłości kwalifikowanej świadczą, w szczególności podjęcie pierwszej czynności w sprawie dopiero po wniesieniu przez skarżącego skargi do tut. Sądu oraz naruszenie obowiązków wynikających z przepisu art. 35 k.p.a. Sytuacji skarżącego w niniejszej sprawie nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa, co jednoznacznie wskazuje na rażące naruszenie prawa. Wojewoda kompletnie zignorował obowiązki wynikające z zasad oraz przepisów k.p.a., w związku z czym Sąd orzekł jak w pkt II sentencji. W sprawie o sygn. akt I SAB/Wr 770/21 ze skargi skarżącego na bezczynność prowadzonego postępowania o pobyt czasowy i pracę, Sąd zobowiązał organ do wydania aktu w terminie 30 dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Zobowiązanie więc Wojewody do załatwienia sprawy stało się w niniejszym postępowaniu bezprzedmiotowe, w wyniku czego, Sąd postanowił umorzyć postępowanie w tym zakresie na podstawie art. 161 § pkt 3 w zw. z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (pkt III sentencji wyroku). Sąd oddalił wniosek o przyznanie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., albowiem suma pieniężna została przyznana w/w. wyroku (pkt IV sentencji wyroku). O kosztach Sąd postanowił zgodnie z art. 200 w zw. 205 § 2 p.p.s.a. (pkt V sentencji wyroku).