II SAB/Wr 58/18

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 22 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A.B. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania dotyczącego wydania opinii w sprawie wstępnego projektu podziału nieruchomości postanawia przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Skarżąca A.B. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu tego żądania podała, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z pełnoletnim synem, który jest osobą bezrobotną i pobiera z tego tytułu zasiłek. Jest właścicielką domu o powierzchni 80 m² i wartości 100.000 zł oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 0,87 ha. Źródłem utrzymania jej gospodarstwa domowego jest jej emerytura w kwocie 3.803,63 zł. Do swoich zobowiązań i stałych wydatków wnioskująca strona zaliczyła koszt utrzymania mieszkania w kwocie 1.000 zł, koszty leczenia w kwocie 4.800 zł co kwartał albo pół roku oraz zakupu leków w kwocie 200 zł miesięcznie. Skarżąca przesłała dokumenty, w których treści potwierdzenie znajdują okoliczności wskazane we wniosku, istotne z punktu widzenia rozpoznawanego żądania. Nadto wynika, że leczenie, którego koszty ponosi z własnych środków pieniężnych, mają na celu uchronienie jej przed utratą wzroku. W sprawie zważono, co następuje. Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 ustawy procesowej). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1) ustawy procesowej). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że ich ponoszenie przez stronę postępowania sądowoadministracyjnego jest zasadą, natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest instytucją stosowaną w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Istotą prawa pomocy w zakresie przyznania z urzędu adwokata jest natomiast nieodpłatne korzystanie strony z usług profesjonalnego pełnomocnika, wskutek przejęcia przez Sąd ciężaru kosztów związanych z tą reprezentacją. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona ze względu na swój stan majątkowy nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy jak i stan faktyczny sprawy, referendarz sądowy stwierdził, że w przypadku wnioskodawcy zaistniała ustawowa przesłanka do przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, określona w art. 246 § 1 pkt 1) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Świadczą o tym kwota pieniężna, która pozostaje do dyspozycji skarżącej na utrzymanie siebie i syna, tj. 3.803,63zł, brak majątku podlegającego spieniężeniu, jej sytuacja zdrowotna oraz wydatki związane z utrzymaniem jej gospodarstwa domowego, zwiększone w związku ze stanem zdrowia skarżącej, zagrażającym jej samodzielnej egzystencji. W ocenie referendarza sądowego w takiej sytuacji nie sposób przyjąć, aby wnioskująca stroną była w stanie ponieść jakiekolwiek koszty postępowania sądowego. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1) w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy postanowił jak w sentencji.