II SAB/Wr 6/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (spr.) Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D., M., M. i J. W. na bezczynność D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie budowy budynku mieszkalnego, budynku gospodarczego oraz bezodpływowego zbiornika na ścieki postanawia oddalić wniosek D. i M. W. o wyłączenie sędziego NSA Zygmunta Wiśniewskiego, sędziego WSA Andrzeja Ciska, sędziego WSA Annę Siedlecką, sędziego WSA Olgę Białek, sędziego NSA Julię Szczygielską, sędziego WSA Alicję Palus, sędziego WSA Jerzego Strzebińczyka, sędziego NSA Annę Moskałę, sędziego WSA Mieczysława Górkiewicza oraz sędziego NSA Halinę Kremis od rozpoznania niniejszej sprawy. Pismem z dnia 6 stycznia 2009 r. D., M., M. i J. W. złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na bezczynność D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie budowy budynku mieszkalnego, budynku gospodarczego oraz bezodpływowego zbiornika na ścieki. Zarządzeniem z dnia 19 listopada 2009 r. Przewodniczący Wydziału II tutejszego Sądu wyznaczył w niniejszej sprawie rozprawę na dzień 15 grudnia 2009 r. Zgodnie z zarządzeniem do rozpoznania sprawy wyznaczony został następujący skład sędziowski: sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski (Przewodniczący), sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak, sędzia WSA Olga Białek (sprawozdawca). O mającej się odbyć rozprawie skarżący zostali zawiadomieni w dniu 10 grudnia 2009 r. W dniu 14 grudnia 2009 r. D. i M. W. wnieśli o wyłączenie od rozpoznania niniejszej sprawy następujących sędziów, orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu: sędziego NSA Zygmunta Wiśniewskiego, sędziego WSA Andrzeja Ciska, sędziego WSA Annę Siedlecką, sędziego WSA Olgę Białek, sędziego NSA Julię Szczygielską, sędziego WSA Alicję Palus, sędziego WSA Jerzego Strzebińczyka, sędziego NSA Annę Moskałę, sędziego WSA Mieczysława Górkiewicza oraz sędziego NSA Halinę Kremis. Uzasadniając swój wniosek m.in. podnieśli, iż wskazani sędziowie, są stronniczy i uporczywie pozbawiają ich prawa do dokumentów i do obrony. Dodali też, że "za wnioski dowodowe jesteśmy karani a mafia pod nadzorem Sądu i wyżej wymienionych sędziów budowała się bez: pozwoleń na budowę, bez aktów własności, za darmo (...)". Zarzucili również, że "(...) sędziowie nie są sędziami lecz mecenasami gangów, którzy wykorzystują własne stanowiska i instytucje Sądu stawiając sobie za cel aktywności zawodowej by nas zniszczyć (...)". Wskazani we wniosku sędziowie złożyli oświadczenia, z których wynika, że nie znają skarżącej, nie łączy ich z nią żaden stosunek osobisty, który mógłby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego oraz, że nie zachodzą w stosunku do nich żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.); zwanej dalej p.p.s.a., które dawałyby podstawę do wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy. Akta sprawy zostały przekazane Wydziałowi IV tutejszego Sądu celem rozpoznania przez orzekających w nim sędziów wniosku skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o wyłączenie sędziów nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do postanowień art. 18 § 1 p.p.s.a. sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Powody wyłączenia trwają także po ustaniu uzasadniającego je małżeństwa, przysposobienia, opieki lub kurateli (art. 18 § 2 p.p.s.a.). Sędzia zaś, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi, natomiast sędzia, który orzekał w postępowaniu sądowym w sprawie skargi na decyzję, nie może orzekać w postępowaniu sądowym dotyczącym tej samej sprawy po wznowieniu postępowania administracyjnego (§ 3 i § 4 art. 18 p.p.s.a.). Z kolei, zgodnie z przepisem z art. 19 p.p.s.a. niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Wniosek o wyłączenie sędziego strona zgłasza na piśmie lub ustnie do protokołu posiedzenia w sądzie, w którym sprawa się toczy, uprawdopodabniając przyczyny wyłączenia (art. 20 § 1 p.p.s.a.). Po myśli art. 21 p.p.s.a. sędzia powinien zawiadomić sąd o zachodzącej podstawie swojego wyłączenia i wstrzymać się od udziału w sprawie. O wyłączeniu sędziego rozstrzyga sąd administracyjny, w którym sprawa się toczy. Postanowienie wydaje sąd w składzie trzech sędziów, na posiedzeniu niejawnym, po złożeniu wyjaśnienia przez sędziego, którego wniosek dotyczy. Niezaprzeczalnym jest, że każdy ma prawo do bezstronnego sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), a urzeczywistnienie tego prawa następuje poprzez liczne gwarancje ustawowe. Jedną z nich jest instytucja wyłączenia sędziego, uznawana za "główny mechanizm gwarancyjny do realizacji zasady bezstronności sądu" (por. wyrok TK z dnia 11 grudnia 2004 r., sygn. akt SK 27/01, OTK-A 2002, nr 7, poz. 93, s. 1245). Przyczyny wyłączenia sędziego z mocy ustawy, wymienione w art. 18 p.p.s.a., tworzą zamknięty katalog. Wyłączenie sędziego z mocy ustawy w przypadkach innych niż w nim wymienione nie może mieć miejsca. Z uzasadnienia złożonego w sprawie wniosku o wyłączenie wskazanych w nim sędziów od rozpoznania sprawy oraz z treści oświadczeń złożonych przez tych sędziów nie wynika, aby zaistniały okoliczności uzasadniające tego rodzaju wyłączenie. Niewątpliwie brak jest przesłanek, o których mowa w art. 18 p.p.s.a., stanowiących podstawę wyłączenia sędziego z mocy ustawy. Jeśli natomiast chodzi o przyczyny wyłączenia sędziego na wniosek strony, to zostały one przez ustawodawcę jedynie ogólnie scharakteryzowane. W konsekwencji, zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym, konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego. Składająca w tym przedmiocie wniosek strona, obowiązana jest wskazać i jednocześnie uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. To na stronie spoczywa obowiązek podania przyczyny wyłączenia oraz powołania okoliczności lub dowodów uprawdopodabniających jej istnienie. Do Sądu należy zaś zbadanie, czy powołane okoliczności mogą budzić wątpliwości co do bezstronności sędziego i uzasadniać jego wyłączenie. Po zapoznaniu się z wnioskiem D. i M. W. oraz towarzyszącymi mu okolicznościami Sąd stwierdził, że skarżący nie uprawdopodobnili istnienia określonych w art. 19 p.p.s.a. przesłanek do wyłączenia od rozpoznania sprawy wskazanych we wniosku sędziów, to jest okoliczności mogących wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności. Przy czym ponownie podkreślić należy, że w złożonych oświadczeniach sędziowie wyjaśnili, iż nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia od rozpoznania niniejszej sprawy. Jako przyczynę wyłączenia sędziów skarżący podali to, że są stronniczy i uporczywie pozbawiają ich prawa do dokumentów i do obrony. Zarzucili też, że "za wnioski dowodowe jesteśmy karani a mafia pod nadzorem Sądu i wyżej wymienionych sędziów budowała się bez: pozwoleń na budowę, bez aktów własności, za darmo (...)". W ich opinii, "(...) sędziowie nie są sędziami lecz mecenasami gangów, którzy wykorzystują własne stanowiska i instytucje Sądu stawiając sobie za cel aktywności zawodowej by nas zniszczyć (...)". Powyższe zarzuty, w żaden sposób nie uprawdopodabniają twierdzeń o istnieniu okoliczności mogących wywołać uzasadnione wątpliwości co do bezstronności wymienionych we wniosku sędziów. Zresztą, większość wskazanych sędziów nie podejmowała w ogóle w sprawie czynności. Czynności zaś tych, którzy je podejmowali nie nasuwają żadnych obaw co do naruszenia prawa skarżącej do obrony, co samo przez się wyklucza dociekanie, czy u ich podłoża znajdowały się względy wymienione w art. 19 p.p.s.a. Przy czym, kategorycznie wypowiedzieć się należy, że subiektywne przeświadczenie skarżących co do tego, że sędzia jest stronniczy nie jest przesłanką do żądania jego wyłączenia. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 22 lutego 2008 r., sygn. akt II FZ 60/08 (ONSAiWSA 2008, nr 6, poz. 97) podkreślił, że wyłączenie sędziego, o którym mowa w art. 19 p.p.s.a., ma zapewnić obiektywizm sądu i nie może być traktowane jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów (zob. także glosę A. Gomułowicza aprobującą stanowisko NSA sformułowane w tym postanowieniu, OSP 2008, z. 11, s. 916 i n.). W przekonaniu Sądu, zarzuty skarżących są wyłącznie przejawem ich subiektywnych odczuć. Mając zatem na względzie brak oczywistych faktycznych i prawnych przesłanek wyłączenia sędziów, należało na podstawie art. 22 § 1 i 2 p.p.s.a., orzec jak w sentencji postanowienia.