II SAB/Wr 7/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Siedlecka po rozpoznaniu w Wydziale II w dniu 6 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. W. i M. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi D. W. i M. W. o wznowienie postępowania zakończonego nieprawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 21 października 2016 r., sygn. akt II SAB/Wr 47/14 postanawia: odmówić D. W. i M. W. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 8 marca 2017 r. skarga w niniejszej sprawie została odrzucona z powodu jej niedopuszczalności. Następnie D. W. i M. W. wnieśli o przyznanie im prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. We wniosku wskazano, że skarżący gospodarstwo domowe prowadzą wspólnie, utrzymując się z emerytur, których wysokości nie podano. Wskazano też, że skarżący są współwłaścicielami działki nr 96/1 i 96/2 o powierzchni 2488 m2. Skarżący podali, że miesięcznie na utrzymanie mieszkania wydają 500 zł, na leki i środki czystości, wodę, prąd i gaz wydają 800 zł, a na prowadzenie postępowań administracyjnych 1000 zł. W reakcji na wezwanie wystosowane do skarżących przez referendarza sądowego o uzupełnienie ww. wniosku, skarżący wnieśli o wyłączenie referendarza sądowego od orzekania w sprawie. Wniosek ten został oddalony przez Sąd postanowieniem z dnia 17 sierpnia 2017 r. Skarżący wnieśli zażalenie na to postanowienie. W związku z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, który będzie rozpoznany przez Sąd w związku z wnioskiem o wyłączenie referendarza sądowego, wezwano skarżących w trybie art. 255 p.p.s.a. do złożenia dodatkowych dokumentów: 1) oświadczenia, jakie są były miesięczne dochody (we wniosku podano jedynie "emerytura") oraz koszty utrzymania D. W. i M. W. w sierpniu 2017 r. (wskazano, że należy przedstawić konkretne kwoty i o ile to możliwe kopie odcinków emerytury oraz dowodów opłat za wyżywienie, leki, środki higieny, gaz, opał, energię elektryczną, internet, czynsz za mieszkanie itp.); 2) wyjaśnienia, jaki jest charakter nieruchomości o powierzchni 2488 m2 (działki 96/1 i 96/2), to jest kto jest współwłaścicielem nieruchomości, jak jest użytkowana i jakie pożytki przynosi; nadto wezwano do wyjaśnienia, gdzie skarżący mieszkają i jaki mają tytuł prawny do nieruchomości, na terenie której mieszkają; 3) oświadczenia, jakie dochody uzyskują J. W. i M. W., jeśli prowadzą ze skarżącymi wspólne gospodarstwo domowe (te same adresy zamieszkania); 4) oświadczenia, co składa się na kwotę 1000 zł wydatkowaną na "ksera, pisma procesowe, opłaty, dojazdy do Sądu lub organu" i o jakich sprawach mowa (przedstawić konkretne kwoty z przypisaniem do spraw i o ile to możliwe kopie dowodów ponoszonych opłat); 5) przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych i kart kredytowych, którymi dysponują skarżący lub oświadczenia, że nie posiadają żadnego rachunku bankowego ani karty kredytowej. Pouczono, że wyjaśnień należy udzielić w ciągu 7 dni na piśmie pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie dotychczas złożonych dokumentów. W odpowiedzi na ww. wezwanie skarżący złożyli w dniu 24 października 2017 r. pismo, w którym zarzucili, że od lat nie mogą uzyskać pomocy ani map geodezyjnych. Podali, że emerytura D. W. wynosi 1303 zł, a M. W. 1769 zł. Wskazali, że działki nr 96/1 i 96/2 mają "fikcyjnie", bo ma je kto inny. Dodali, że ich dzieci z nimi nie mieszkają, bo w mieszkaniu nie ma wody i ogrzewania; mieszkanie nie nadaje się do zamieszkania i zostało sprzedane mafii, która sięga też po ich 2 działki. Oświadczyli, że nie mają rachunków bankowych. Wnieśli, żeby referendarz sądowy "policzył sobie, ile kosztują ksera po 7 szt do każdej sprawy". Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Stosownie do przepisu z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369; dalej: p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dodatkowo zauważyć trzeba, że wobec tego, że Referendarz sądowy, który wcześniej był wyznaczony do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy, został objęty wnioskiem o wyłączenie, zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, o jakim mowa w art. 258 § 4 p.p.s.a., a więc rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy należy w tej sprawie do Sądu. Przechodząc do oceny złożonego w niniejszej sprawie przez skarżących wniosku, Sąd stwierdził, że wynika z niego, iż wnioskodawcy gospodarstwo domowe prowadzą sami, nie mają żadnego majątku. Utrzymują się z emerytur w łącznej wysokości 3072 zł miesięcznie. Koszty utrzymania mieszkania wynoszą 500 zł, na leki, wodę, prąd itp. wydają ok. 800 zł, a na prowadzenie postępowań sądowych około 1000 zł miesięcznie. Oświadczyli też, że nie zatrudniają lub nie pozostają w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku skarżący odpowiedzieli częściowo w sposób niewiarygodny, bowiem nie można zweryfikować tez o tym, że "mafia odebrała" skarżącym nieruchomości, skoro skarżący wykazują działkę o powierzchni 2488 metrów kwadratowych jako swoją nieruchomość. Oceniając wniosek Sąd doszedł do przekonania, że skarżący nie wykazali, iż ich sytuacja majątkowa uzasadniałaby przyznanie im prawa pomocy. Z danych ujętych w piśmie z dnia 24 października 2017 r. wynika, że skarżący dysponują miesięcznie kwotą 3072 zł. Łącznie skarżący ponoszą koszty utrzymania w wysokości 2300 zł miesięcznie, przy czym wydatków tych w żaden sposób (mimo wezwania wystosowanego przez Referendarza sądowego i następnie Sąd) nie udokumentowano. W szczególności nie wykazano, na jakie "ksera, opłaty, dojazdy do Sądu lub organu" skarżący wydają 1000 zł co miesiąc. Skarżący nie nadesłali też choćby tzw. "odcinka emerytury", zeznań podatkowych czy oświadczenia w zakresie korzystania z pomocy społecznej. W odpowiedzi na wezwanie Sądu skarżący odpowiedzieli tylko na niektóre pytania Sądu. Niemniej z powyższego wynika, że skarżący dysponują miesięcznie kwotą 772 zł, z której możliwe jest wygospodarowanie kwoty 100 zł, która jest obecnie jedynym kosztem sądowym w niniejszej sprawie. Wyjaśnić w tym miejscu trzeba, że Sądowi wiadome jest, że skarżąca i jej małżonek generują i z konsekwencją prowadzą wiele spraw sądowoadministracyjnych, jednak specyfika funkcjonowania sądów (tak powszechnych, jak i administracyjnych) jest taka, że każda zainicjowana sprawa załatwiana jest odrębnie. Zatem w każdej sprawie sądy żądają wpisów sądowych, pełnomocnictw, odpisów pism, a co za tym idzie strona składając kilkadziesiąt wniosków o przyznanie prawa pomocy musi liczyć się z tym, że otrzyma tyle samo wezwań do udzielenia dodatkowych wyjaśnień. Podstawą prawną działania Sądu jest art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Dlatego też ocenić trzeba, że w niniejszej sprawie dane przedstawione we wniosku na urzędowym formularzu były niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony skarżącej, lecz – mimo wezwania – skarżący tych mankamentów złożonego wniosku w pełni nie usunęli. Przyjmując więc przedstawione dane za częściowo wiarygodne, uznać trzeba, że skarżący nie wykazali, iż nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Pamiętać jednak należy, że zgodnie z art. 246 § 1 i 2 p.p.s.a. ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Na etapie rozpatrywania wniosku o przyznanie prawa pomocy sąd nie prowadzi postępowania dowodowego, lecz jedynie dokonuje oceny oświadczeń strony, uzupełnionych ewentualnie w trybie art. 255 p.p.s.a. Dlatego Sąd rozpoznający wniosek w niniejszej sprawie ocenił, że skarżący nie wykazali, iż spełnione są warunki do przyznania im prawa pomocy. Sąd ocenił, że uzyskiwane dochody pozwalają skarżącym na poczynienie oszczędności na ewentualne pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Sąd wziął też pod uwagę, że wątpliwość co do celowości budzi generowanie dodatkowych kosztów poprzez żądanie wyłączenia Referendarza sądowego, bowiem postępowanie w tym przedmiocie nie zmierza do rozpoznania sprawy co do jej istoty. Jest to tym bardziej niezrozumiałe, że skarga w niniejszej sprawie została odrzucona, zatem racjonalnie działająca strona, która z takim wynikiem sprawy się nie zgadza, winna współdziałać z Sądem w celu uzyskania prawa pomocy i następnie w celu ewentualnego zaskarżenia niewłaściwego jej zdaniem postanowienia. Tymczasem skarżący prezentują postawę zgoła odmienną, próbując przedłużania tego postępowania poprzez mnożenie wniosków procesowych, co nie może być interpretowana na korzyść skarżących. Zdaniem Sądu ocena danych zawartych w złożonym wniosku prowadzi do konkluzji, że brak jest możliwości przyznania wnioskodawcom prawa pomocy (choćby częściowego). Skoro bowiem to na wnioskodawcach spoczywał obowiązek wykazania, że nie są w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania, a tego nie wykazano, prezentując mało wiarygodne dane i wybiórczo odpowiadając na wezwanie do dodatkowych wyjaśnień w trybie art. 255 p.p.s.a., to należało odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Mając powyższe na uwadze i działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 258 § 4 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu orzekł jak w sentencji.