II SAB/Wr 74/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak – spr. Sędziowie Sędzia NSA Halina Kremis Sędzia WSA Władysław Kulon Protokolant Asystent sędziego Malwina Jaworska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 listopada 2014 r. sprawy ze skargi J.Ł. na bezczynność Starosty T. w przedmiocie ustalenia wysokości odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości I. zobowiązuje Starostę T. do wydania w terminie 60 dni od doręczenia odpisu wyroku wraz z aktami administracyjnymi aktu administracyjnego w zakresie wniosku o ustalenie wysokości odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości; II. stwierdza, że postępowanie jest prowadzone w sposób przewlekły, a przewlekłość nie ma miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Starosty T. na rzecz skarżącego kwotę 340 zł (słownie: trzysta czterdzieści) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 21 lipca 2014 r. J.Ł., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na bezczynność Starosty T. w przedmiocie ustalenia wysokości odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości, domagając się zobowiązania organu do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie 14 dni od dnia doręczenia akt organowi, zobowiązania Starosty Powiatowego w T. do ukarania winnych niezałatwienia sprawy w terminie, orzeczenia, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, "lub w przypadku gdy naruszenie prawa nie było rażące, mimo że będą podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu administracyjnego, jeśli taki zostanie wydany przez organ po wniesieniu skargi do sądu", zasądzenia kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podano, że dnia 16 kwietnia 2013 r. skarżący złożyli wniosek o wydanie decyzji ustalającej wysokość odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości. Dnia 5 września 2013 r. na podstawie art. 37 § 1 kpa skarżący wnieśli "skargę na bezczynność" do organu II instancji. Postanowieniem z dnia 19 marca 2014 r. Wojewoda D. uznał zażalenie na bezczynność organu za zasadne i wyznaczył dodatkowy termin na załatwienie sprawy. Do dnia sporządzenia skargi Starosta T. nie wydał stosownego aktu administracyjnego. W odpowiedzi na skargę Starosta T. wniósł o jej odrzucenie. Organ podniósł, że zgodnie z art. 37 kpa na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa lub w terminie ustalonym w myśl art. 36 kpa stronie służy zażalenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia. W niniejszej sprawie przysługuje zażalenie do Wojewody D. jako organu II stopnia. Jednocześnie stosownie do art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) skargę m.in. na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Zaznaczając, że skarżący nie jest żadnym z podmiotów wskazanych w art. 52 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Starosta T. stwierdził, że skarga na bezczynność organu bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu w niniejszym przypadku nie przysługuje, a skarżącemu przysługuje zgodnie z art. 37 kpa zażalenie na nierozpatrzenie sprawy w terminie do organu II stopnia, którym jest Wojewoda D.. Organ wskazał, że sprawa dotycząca wydania decyzji ustalającej odszkodowanie z tytułu wydania zezwolenia Zakładowi Energetycznemu w L. na wejście na grunt rolników według załączonego wykazu celem wykonania robót związanych z budową linii energetycznej jest w toku postępowania prowadzonego przez Starostę T.. Przyznając, że skarżący składał zażalenie do Wojewody D., na skutek czego Wojewoda wyznaczył 3 miesięczny termin do załatwienia sprawy, Starosta T. podał, że termin ten jako niewystarczający był trzykrotnie przedłużany przez Starostę, gdyż z uwagi na 42 letni okres, jaki upłynął od wydania zezwolenia na wejście na teren, pozyskanie niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy dowodów jest bardzo utrudnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Rozpatrując skargę wniesioną na bezczynność lub przewlekłe postępowanie organu administracji publicznej, a więc w trybie art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), kontrola sądowa ograniczona jest wyłącznie do ustalenia, czy skarga została wniesiona w sprawie, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4a ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, czy strona skarżąca wyczerpała środki przewidziane w art. 37 kpa oraz czy zwłoka w wydaniu decyzji (postanowienia) przekracza terminy określone w art. 35 kpa. Sprawy wymienione w art. 3 § 2 pkt 1-4a ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi to takie, w których powinna być wydana decyzja administracyjna, albo postanowienie, na które służy zażalenie lub kończące postępowanie, a także rozstrzygające sprawę co do istoty, czy też postanowienie mające zapaść w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie oraz w których mają być wydane nie wymienione wyżej akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, a ponadto pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach. W rozpatrywanej sprawie skarżący domagał się wydania decyzji w przedmiocie ustalenia wysokości odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości. W tej sytuacji stwierdzić trzeba, iż rozpatrywana skarga została wniesiona w sprawie, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4a ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a zatem spełniona została pierwsza przesłanka pozwalająca na merytoryczne rozpoznanie skargi. Zgodnie z art. 37 § 1 kpa na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa lub ustalonym w myśl art. 36 kpa stronie służy zażalenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia. W przedmiotowej sprawie skarżący złożył zażalenie w trybie art. 37 § 1 kpa, w wyniku czego Wojewoda D. wydał postanowienie z dnia 25 października 2013 r. nr [...], którym uznał zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Staroście T. dodatkowy termin 3 miesięcy na załatwienie sprawy, liczony od daty otrzymania niniejszego postanowienia Tak więc druga przesłanka pozwalająca na merytoryczne rozpoznanie skargi też została spełniona. W tym stanie rzeczy rozważyć należy, czy w sprawie tej Starosta T. pozostaje w zwłoce. Organ ten uważa bowiem, że nie jest bezczynny, gdyż podejmuje czynności w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy, a z uwagi na 42 letni okres, jaki upłynął od wydania zezwolenia na wejście na teren, pozyskanie niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy dowodów jest bardzo utrudnione. Podkreślić w tym miejscu wypada, że wbrew wywodom zawartym w odpowiedzi organu na skargę w niniejszej sprawie zostały spełnione wszystkie wymogi pozwalające na skuteczne wniesienie skargi. Została ona bowiem złożona po wyczerpaniu środków zaskarżenia, gdyż w przypadku skargi na bezczynność organu środkiem zaskarżenia jest zażalenie z art. 37 kpa. Rozpatrując skargę na bezczynność Sąd nie ocenia merytorycznego sposobu rozpatrywania sprawy przez organ administracyjny, a jedynie to, czy organ ten pozostaje w zwłoce. Mając na uwadze unormowania zawarte w szczególności w art. 7, 8, 9, 12, 35, 75, 77 i 80 kpa, stwierdzić należy, że to na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Załatwienie sprawy winno przy tym nastąpić bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 kpa). W rozpatrywanej sprawie organ z naruszeniem powyższych przepisów, pomimo upływu terminu wskazanego przez Wojewodę D. w postanowieniu z dnia 25 października 2013 r., nie załatwił tej sprawy. Starosta T. jest zatem bezczynny. Bez znaczenia dla stwierdzenia, że wyżej wymieniony organ administracji publicznej pozostaje w zwłoce jest to, że Starosta T. podejmuje pewne czynności w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy, przy czym z uwagi na 42 letni okres, jaki upłynął od wydania zezwolenia na wejście na teren, pozyskanie niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy dowodów jest bardzo utrudnione. Zaznaczając, że w niniejszym postępowaniu Sąd nie kontroluje prawidłowości działań podejmowanych przez organ administracji, stwierdzić trzeba, że Wojewoda D. przekroczył terminy określone w art. 35 kpa, a zatem pozostaje w zwłoce, niezależnie od przyczyn, które przekroczenie to spowodowało. Zarzut bezczynności tego organu jest więc uzasadniony. Oceniając, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa należy dojść do wniosku, że na gruncie omawianej sprawy o rażącym naruszeniu prawa przy bezczynności można byłoby mówić dopiero wówczas, gdyby po stronie organu wystąpiła zupełna pasywność demonstrowana brakiem jakiejkolwiek aktywności o charakterze merytorycznym. Tymczasem w niniejszej sprawie organ podejmował pewne czynności w postępowaniu administracyjnym, chociaż nie podjął w terminie wszystkich czynności niezbędnych do załatwienia sprawy administracyjnej, czym dopuścił się bezczynności. Zgodzić się przy tym należy ze Starostą T., że przedmiotowa sprawa z uwagi na trudności w ustaleniu stanu faktycznego należy do spraw administracyjnych o dużym stopniu skomplikowania. Z tych względów uznać należy, że chociaż postępowanie w przedmiotowej sprawie jest prowadzone w sposób przewlekły, to przewlekłość ta nie ma miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Odnosząc się do wniosku skarżącego o zobowiązanie Starosty T. do ukarania dyscyplinarnego pracowników winnych niezałatwienia sprawy w terminie, należy wskazać, że w myśl z art. 5 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne nie są właściwe w sprawach wynikających z podległości służbowej między przełożonymi a podwładnymi. Powyższy wniosek nie mógł więc zostać uwzględniony. W tym stanie rzeczy – zgodnie z art. 149 § 1 oraz art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzeczono jak w sentencji.