II SAB/Wr 762/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Adam Habuda Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek Asesor WSA Marta Pawłowska (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi D. L. na bezczynność Wojewody D. w przedmiocie wydania karty pobytu I. stwierdza, że Wojewoda D. dopuścił się bezczynności; II. stwierdza, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. zobowiązuje Wojewodę D. do wydania aktu albo do dokonania czynności w terminie 30 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; IV. przyznaje od Wojewody D. na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną w kwocie 300 (trzysta) złotych; V. dalej idącą skargę oddala; VI. zasądza od Wojewody D. na rzecz strony skarżącej kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Dnia [...] D. L. (dalej jako skarżąca) złożyła skargę na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w sprawie wydania karty pobytu. W skardze wniosła o zobowiązanie organu do załatwienia spraw, orzeczenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej, wymierzenie grzywny, zasądzenie od organu kosztów postępowania na jej rzecz. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Z akt sprawy wynika, że skarżąca w dniu [...] otrzymała decyzję zezwalającą na pobyt czasowy. Przez kolejne sześć miesięcy, domagała się wydania w związku z tym karty pobytu, wniosła również ponaglenie na niewydanie przedmiotowej karty w ustawowym terminie. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Dolnośląski wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że pismem z dnia [...] wezwał stronę do przedstawienia dowodu opłaty za wydanie karty pobytu w wysokości 50 zł i poinformował, że czas wydania karty wynosi około 3 miesiące a samo jej wydanie jest uzależnione od przedstawienia dowodu opłaty. Takie potwierdzenie opłaty pełnomocnik strony przedłożył do akt dopiero w dniu [...]. W dniu [...] karta pobyty zlecona została do personalizacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Sąd orzekł w sprawie na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej jako p. p. s. a), zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Pierwsza karta pobytu zdefiniowana jest przez art. 3 pkt 11a ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2020 r. poz. 35) jako karta pobytu wydana cudzoziemcowi bezpośrednio po udzieleniu zezwolenia na pobyt czasowy, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, zgody na pobyt ze względów humanitarnych albo po uzyskaniu statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej. Dokument ten, jak wskazuje art. 242 ustawy o cudzoziemcach, potwierdza tożsamość cudzoziemca podczas jego pobytu na terytorium RP, oraz uprawnia go, wraz z dokumentem podróży, do wielokrotnego przekraczania granicy bez konieczności uzyskania wizy. Zgodnie z art. 226 pkt 1 w związku z art. 229 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach pierwszą kartę pobytu wydaje się cudzoziemcowi z urzędu. Natomiast zgodnie z art. 235 ustawy dokument wydaje się cudzoziemcowi po uiszczeniu opłaty. Z przywołanych przepisów jasno wynika, że wydanie karty pobytu, stanowiące czynność materialno – techniczną, jest obowiązkiem organu wobec cudzoziemca, któremu udzielono jednego ze wskazanych w ustawie zezwoleń na pobyt. Jest to finalizacja procedury legalizującej pobyt cudzoziemca w Polsce. Organem właściwym do dokonania tej czynności jest, na podstawie art. 245 ust. 1 i ust. 8 ustawy o cudzoziemcach, jest wojewoda. Regułą, wysłowioną w art. 235 ustawy o cudzoziemcach, jest wydanie karty pobytu po uiszczeniu opłaty, nie zaś jak wskazał to Wojewoda Dolnośląski, po przedłożeniu dowodu uiszczenia opłaty. Skoro ustawa nakłada obowiązek uiszczenia opłaty, a nie przedkładania dowodu tego uiszczenia, Wojewoda Dolnośląski w niniejszej sprawie zobowiązany był do zweryfikowania na rachunku bankowym kwestii uiszczenia tej opłaty, w szczególności w sytuacji wnoszenia przez stronę ponagleń w sprawie. Z akt sprawy wynika bowiem, że opłata owa uiszczona została na rachunek bankowy organu już w dniu [...], jedynie dowód dokonania przelewu złożony został do akt administracyjnych przez stronę w terminie późniejszym. Co więcej, pomimo wpływu potwierdzenia w dniu [...], organ zlecił kartę do personalizacji dopiero w dniu [...], zatem już po wniesieniu skargi do Sądu (organ błędnie w odpowiedzi na skargę wskazał, że uczynił to w dniu [...], bowiem data [...] wynika z akt administracyjnych). W tym świetle nie budzi wątpliwości Sądu, że cudzoziemiec ma prawo uzyskania karty pobytu, zwłaszcza, że w realiach sprawy nie wykazano wydania decyzji odmawiającej wydania tej karty. Wobec spełnienia przesłanek ustawowych przez skarżącą do uzyskania karty pobytu w dniu [...], organ pozostawał w bezczynności, bowiem na dzień wniesienia skargi i składania odpowiedzi na skargę, karta pobytu nadal nie była skarżącej wydana. Wydanie karty pobytu, jako czynność materialno – techniczna, mieści się w zakresie innych niż określone w art. 3 §2 pkt 1-3 ustawy p. p. s. a. aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Tym samym, na zasadzie art. 3 §2 pkt 8 ustawy p. p. s. a. bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w tym zakresie podlega kognicji sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 3 § 1 i 2 pkt 8 ustawy p. p. s. a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, a kontrola ta polega na orzekaniu w sprawach skarg na, między innymi, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 – 4. W przypadku skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania sąd, uwzględniając taką skargę: 1) obowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (art. 149 §1 pkt 1-3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Jednocześnie sąd stwierdza – co wynika z art. 149 § 1a, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłość, może ponadto orzec z urzędu lub na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.. Należy tu przywołać art. 35 § 1 k. p. a. ustanawiający regułę, że organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. W kolejnych przepisach (art. 35 § 2 i § 3) następuje sprecyzowanie wyrażenia "bez zbędnej zwłoki", poprzez wskazanie, że: 1) niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza organ, 2) nie później niż w ciągu miesiąca od dnia wszczęcia postępowania – powinny być załatwiane sprawy wymagające postępowania wyjaśniającego, 3) nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania – powinny być załatwiane sprawy szczególnie skomplikowane, 4) w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania – powinny być załatwiane sprawy w postępowaniu odwoławczym. W ocenie Sądu brak jakichkolwiek wątpliwości, że Wojewoda Dolnośląski, rozpatrując sprawę skarżącej, dopuścił się bezczynności. Bezczynność określona jest w art. 37 § 1 pkt 1 k. p. a. jako sytuacja, gdy nie załatwiono sprawy w terminie wskazanym w art. 35 k. p. a. lub w przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k. p. a. Nie mamy do czynienia ze sprawą szczególnie skomplikowaną, wymagającą prowadzenia złożonego postępowania dowodowego. Sąd uważa, że jest to sprawa, która powinna być załatwiona niezwłocznie, co zresztą koresponduje z zawartym w ustawie o cudzoziemcach sformułowaniem o wydaniu karty pobytu bezpośrednio po udzieleniu zezwolenia. Sąd uznał także, że bezczynność organu wypełniła znamiona rażącego naruszenia prawa, o którym mowa w art. 149 § 1a p.p.s.a. W języku polskim "rażący" to dający się łatwo stwierdzić, wyraźny, oczywisty, niewątpliwy, bezsporny, bardzo duży (Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego). W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, według którego kryterium pozwalającym na zakwalifikowanie przewlekłości prowadzenia postępowania przez organ do naruszającej prawo w sposób rażący, jest oczywistość, drastyczność naruszenia prawa, przy jednoczesnym braku racjonalnego uzasadnienia (wyrok NSA z dnia 10 marca 2021 r., II OSK 1610/20, Lex nr 3190594, Centralna Baza Orzeczeń i Informacji o Sprawach. W okolicznościach niniejszej sprawy, Sąd postrzega okres wykroczenia poza ustawowy termin jako na tyle długi, że w powszechnym odbiorze społecznym i wedle elementarnych zasad doświadczenia życiowego będzie odbierany jako rażący. W ocenie Sądu, przyznana kwota 300 zł z jednej strony zrekompensuje skarżącej negatywne przeżycia psychiczne i krzywdy moralne związane z czasem trwania postępowania wynikłym z bezczynności i przewlekłości organu oraz z naruszeniem prawa do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki; z drugiej, będzie stanowiła odpowiednią sankcję dla organu za wadliwe zorganizowanie i prowadzenie postępowania. Sąd nie zdecydował o wymierzeniu organowi grzywny uznając za wystarczające przyznanie skarżącej sumy pieniężnej. W celu jak najszybszego usunięcia stanu bezprawności powodowanego przez bezczynność i przewlekłość, Sąd zobowiązuje organ do załatwienia sprawy skarżącej w terminie 30 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi. Z przedstawionych wyżej względów, Sąd - na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3, § 1a i § 2 w zw. z art. 154 § 7 p.p.s.a. - orzekł jak w pkt I-IV sentencji wyroku. O kosztach (pkt V sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p. p. s. a uwzględniając poniesione przez stronę skarżącą koszty w łącznej kwocie 597 zł, na które składają się: wpis od skargi (100 zł), opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł), wynagrodzenie należne profesjonalnemu pełnomocnikowi (480 zł).