II SAB/Wr 8/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym Przewodniczący: Sędzia WSA Olga Białek po rozpoznaniu w Wydziale II w dniu 8 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu L. K. od postanowienia referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu z dnia 14 maja 2018 r. sygn. akt II SAB/Wr 8/18 o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi L. K. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. w przedmiocie wykonania dachu budynku mieszkalnego jednorodzinnego postanawia: zaskarżone postanowienie referendarza sądowego utrzymać w mocy. Zaskarżonym postanowieniem referendarza sądowego odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu ww. postanowienia podano, że w uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wskazał na swój stan materialny, prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego z żoną i utrzymywanie go z ich łącznego dochodu w kwocie 12.000 zł. Oboje są właścicielami domu o łącznej powierzchni 210 m² oraz domu "[...]" wystawionego na sprzedaż. Posiadają oszczędności w kwocie 60.000 zł oraz samochód, spłacają kredyt w kwocie 250 zł miesięcznie, opłacają "czynsze" w kwocie 1.500 zł; natomiast miesięcznie wydają kwotę 1.000 zł na leczenie oraz kwotę 383,33 zł na ubezpieczenia. Następnie podano, że w dniu 2 maja 2018 r. wnioskodawcy doręczono przesyłkę listową zawierającą wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia pisma dodatkowych informacji i dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji materialnej i rodzinnej. Skarżący nie zareagował na to wezwanie w sposób w nim wskazany. Natomiast w treści pisma procesowego z dnia 5 maja 2018 r. zawarł oświadczenie, że wszystkie dane dotyczące jego sytuacji materialnej zostały zawarte na formularzu. Referendarz sądowy stwierdził wobec powyższego, że strona skarżąca nie wykazała, że jej sytuacja materialna i rodzinna spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy. Złożone przez wnioskodawcę oświadczenie, o którym mowa w art. 252 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zawiera bowiem dostateczne dane pozwalające na przyjęcie, że jest on w stanie ponosić koszty sądowe oraz ciężar opłat za usługi adwokata z wyboru. Świadczy o tym kwota miesięcznych dochodów jego gospodarstwa domowego – 12.000 zł oraz kwota jego oszczędności - 60.000 zł, a także skala wydatków na utrzymanie tego gospodarstwa domowego w miesiącu – 3.133,33 zł. Zatem wnioskodawca nie wykazał, stosownie do brzmienia art. 246 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podstaw do przyznania prawa pomocy. W konsekwencji, na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy postanowił o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy. Skarżący wniósł od przytoczonego postanowienia referendarza sądowego sprzeciw. Wyjaśnił w nim, że nie jest właścicielem domu o powierzchni 210 m2. Dodał również, że nie otrzymał informacji, dlaczego sprawę z jego skargi rozpoznano na posiedzeniu niejawnym. Zarzucił, że Sąd nie wskazał, kto ma mu udzielić pomocy prawnej i jakie będą dalsze koszty i czy skarżący otrzyma "rachunek za pomoc". Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Na mocy art. 260 § 2 p.p.s.a, w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Wspomnieć jeszcze wypada, że stosownie do przepisu z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.) Według Sądu, wykładnia ustawowego określenia "gdy wykaże" (art. 246 p.p.s.a.) prowadzi do przyjęcia, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania prawa pomocy. Zatem to wnioskodawca zobowiązany jest do dokładnego i zgodnego z prawdą przedstawienia własnej sytuacji majątkowej oraz wykazania, iż spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Innymi słowy, przyznanie prawa pomocy nie ma charakteru uznaniowego, ustawodawca zawarł bowiem w art. 246 § 1 p.p.s.a. przesłanki, których wykazanie przez stronę wnioskującą obliguje sąd do przyznania tego prawa w całości bądź w części. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem oceny jest więc to, czy referendarz sądowy trafnie uznał, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść żadnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zdaniem Sądu referendarz sądowy trafnie ocenił złożony przez skarżącego wniosek. Z wniosku tego wynika, że skarżący gospodarstwo domowe prowadzi z żoną i wspólnie uzyskują emerytury w łącznej wysokości 12.000 zł miesięcznie. Z kwoty tej skarżący wydatkuje kwotę 250 zł na spłatę kredytu, 1.500 zł na "czynsze", 1.000 zł na leczenie oraz kwotę 383,33 zł na ubezpieczenia (4600 zł rocznie jak podano we wniosku). Z przedstawionych we wniosku danych wynika, że wpływy skarżącego i jego żony znacznie przewyższają wydatki ich gospodarstwa domowego. Uzyskiwany dochód miesięczny gospodarstwa domowego nie pozwala na zaliczenie skarżącego i jego małżonki do osób ubogich. Osiąganie przez osobę fizyczną stałego miesięcznego dochodu, w szczególności przewyższającego minimalne wynagrodzenie za pracę, jest przesłanką do odmowy przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 2 sierpnia 2006 r., I OZ 1111/06, czy postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 8 lipca 2005 r., Orzeczenia.nsa.gov.pl). Nadto skarżący dysponuje oszczędnościami w kwocie 60.000 zł. Trudno więc byłoby się zgodzić, że osiągając powyższe dochody i mając takie oszczędności skarżący nie byłby w stanie wygospodarować kwoty 100 zł na wpis sądowy od ewentualnej skargi kasacyjnej od wydanego w sprawie wyroku i na ewentualne wynagrodzenie adwokata. Sąd przyjął przy tym, że koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Ocena wniosku dokonana przez referendarza sądowego prowadzi do wniosku, który Sąd w niniejszej sprawie podziela, że brak jest podstaw, by koszty postępowania w niniejszej sprawie zamiast skarżącego poniósł Skarb Państwa, bowiem skarżący nie wykazał, że nie może kosztów tych ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Natomiast odnośnie do treści sprzeciwu Sąd wskazuje, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że jest właścicielem domu o powierzchni "130 m2 + 80 m2". W zaskarżonym postanowieniu referendarz sądowy zsumował te wartości i podał, że chodzi o dom o łącznej powierzchni 210 m2. Nieścisłość w tym zakresie pozostaje jednak bez wpływu na wynik sprawy, bowiem poprawnie referendarz ustalił, że skarżący nie wykazał, że należy do osób ubogich, których nie stać na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W świetle powyższego Sąd uznał więc, że zaskarżone postanowienie referendarza sądowego nie narusza prawa. Mając to na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji. Na marginesie Sąd wyjaśnia, że powody rozpoznania skargi na posiedzeniu niejawnym wyjaśniono w uzasadnieniu wyroku wydanego w sprawie. Doręczając odpis wyroku skarżącemu Sąd pouczył o służących środkach zaskarżenia. Jednak w związku z tym, że skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy po wydaniu wyroku z dnia 27 marca 2018 r. Sąd poucza, że zgodnie z art. 177 § 6 p.p.s.a. od dnia doręczenia skarżącemu odpisu niniejszego postanowienia rozpoczyna bieg termin 30-dniowy na wniesienie skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 27 marca 2018 r. Ewentualną skargę kasacyjną powinien w imieniu strony skarżącej sporządzić adwokat lub radca prawny wybrany i ustanowiony przez stronę skarżącą we własnym zakresie, gdyż w przeciwnym wypadku skarga kasacyjna zostanie odrzucona. Natomiast opłaty za czynności radców prawnych lub adwokatów wykonujących zawód w kancelariach lub w spółkach, w których wspólnikami są radcowie prawni lub adwokaci, oraz zatrudnionych na podstawie umowy cywilnoprawnej ustala umowa z klientem.