II SAB/Wr 858/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Władysław Kulon, Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek, Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II w dniu 9 maja 2023 r. sprawy ze skargi O. M. na przewlekłość Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę I. stwierdza, że Wojewoda Dolnośląski dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania; II. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody Dolnośląskiego do wydania aktu lub dokonania czynności; IV. dalej idącą skargę oddala; V. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz skarżącego kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Skarżący (O. M.), działając przy pomocy pełnomocnika, wniósł w dniu 17.05.2021 r. skargę na przewlekłość postępowania Wojewody Dolnośląskiego (dalej: Wojewoda, organ administracji), polegającą na prowadzeniu postępowania z jego wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę – złożonego 09.02.2021 r. - dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Działając na podstawie art. 3 § 2 pkt 8, art. 50 § 1 i art. 53 § 2b ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.) – dalej: p.p.s.a., skarżący zarzucił organowi naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 35 § 1- 3 i art. 36 § 1 k.p.a. Na tej podstawie wniósł o: 1) stwierdzenie, że Wojewoda dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania; 2) stwierdzenie, że przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) zobowiązanie organu do wydania decyzji w określonym terminie; 4) przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 750 złotych oraz 5) zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania. Skarżący uzasadnił wnioski i zaprezentował swoje stanowisko. W odpowiedzi na skargę, Wojewoda wniósł o jej oddalenie, wskazując na typowe przyczyny opóźnienia w procedowaniu w tego rodzaju sprawach. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga na przewlekłość postępowania organu w sprawie z wniosku skarżącego o wydanie decyzji zezwalającej na pobyt czasowy i pracę okazała się uzasadniona, albowiem postępowanie było prowadzone dłużej niż było to niezbędne do jej załatwienia. Pojęcie przewlekłości postępowania zostało zdefiniowane w art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. ("postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy"). Nadto, należy sięgnąć do ogólnych zasad postępowania administracyjnego i regulacji dotyczących terminów zakreślanych organom do załatwienia sprawy. Ocenie podlega zatem zachowanie terminów określonych w art. 35 k.p.a. i wymóg prowadzenia sprawy z poszanowaniem zasad postępowania administracyjnego. Uwzględnić więc trzeba, że - w myśl art. 12 k.p.a. - organy administracji mają działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami do jej załatwienia. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że mamy w niej do czynienia z tak rozumianą przewlekłością postępowania, o czym przesądza zebrany w sprawie materiał dowodowy. Analiza akt administracyjnych sprawy dowodzi, że 09.02.2021 r. skarżący wystąpił do Wojewody z wnioskiem w przedmiotowej sprawie. Po jego złożeniu nie otrzymał od organu informacji o przewidywanym terminie zakończenia postępowania, wystąpieniu ewentualnych braków formalnych w złożonym podaniu, czy też zakomunikowania, że do czasu wydania ostatecznej decyzji jego pobyt na terytorium Polski posiada przymiot legalności. Dnia 15.03.2021 r. skarżący wniósł ponaglenie na działanie organu. Dnia 17.05.2021 r. wywiedziono przedmiotową skargę. Dopiero po jej wpłynięciu w dniu 14.06.2021 r. Wojewoda wystąpił do odpowiednich służb o przekazanie informacji na temat pobytu cudzoziemca na terytorium RP. Ponadto, osobnym pismem wezwano cudzoziemca do osobistego stawiennictwa w urzędzie wojewódzkim w dniu 12.07.2021 r. oraz do przedstawienia w terminie 30 dni od dnia otrzymania niniejszego pisma ważnego dokumentu podróży. Pouczono, że nieusunięcie przedmiotowego braku w wyznaczonym terminie będzie skutkowało pozostawieniem wniosku bez rozpoznania. Także pismem w tej samej dacie przesłano uprzednio złożone ponaglenie Szefowi Urzędu ds. Cudzoziemców. Dnia 14.07.2021 r. Komendant Wojewódzki Policji poinformował Wojewodę, że po dokonaniu sprawdzeń cudzoziemca w dostępnych mu bazach danych nie stwierdził, aby jego pobyt zagrażał bezpieczeństwu i porządkowi publicznemu Polski. Dnia 20.07.2021 r. miała miejsce wizyta cudzoziemca w siedzibie organu, w trakcie której m.in. pobrano od niego odciski palców. W jej trakcie cudzoziemiec przedłożył organowi kopie następujących dokumentów: ukraińskiego prawa jazdy, oświadczenia psychologicznego w związku z pracą na stanowisku zawodowego kierowcy w transporcie międzynarodowym, wstępnego orzeczenia lekarskiego, świadectwa kwalifikacji zawodowej, świadectwa kierowcy do celów zarobkowego przewozu drogowego rzeczy na podstawie licencji wspólnotowej (unijnej), 2 porozumień zmieniających warunki pracy oraz karty pobytu. Dnia 22.06.2022 r. skarżący przesłał organowi prośbę o priorytetowe rozpatrzenie wniosku wraz z pismem zatytułowanym "oświadczenie dotyczące okoliczności sprawy" (z wnioskiem o niewskazywanie w przyszłej decyzji nazwy pracodawcy), kopię umowy o pracę oraz informację o zgłoszeniu do ubezpieczeń (druk ZUS P ZUA). Pismem z 30.12.2022 r. złożono wniosek o umorzenie postępowania w związku z powołaniem skarżącego do ukraińskiego wojska i brakiem dalszej potrzeby prowadzenia wszczętego postępowania. Pismem z 12.01.2023 r. Wojewoda poinformował skarżącego, że toczące się postępowanie administracyjne zostanie zakończone w terminie 60 dni od zaistnienia ostatniego z wyszczególnionych w tym piśmie zdarzeń. Jednocześnie wezwano do dostarczenia w terminie 30 dni dokumentu potwierdzającego zapewnione miejsce zamieszkania w trakcie planowanego w Polsce pobytu. Odpowiadając na wezwanie Wojewody, w piśmie z 24.01.2023 r. pełnomocnik skarżącego ponownie poinformował organ o treści pisma z 30.12.2022 r. Decyzją z 25.01.2023 r. umorzono postępowanie zainicjowane wnioskiem skarżącego. Powyższe okoliczności stanowią, że prowadzone w sprawie postępowanie nosiło cechy przewlekłości, naruszając tym samym zasady i terminy określone w art. 35 i art. 36 oraz w art. 8, art. 9, art. 10, art. 11 i art. 12, a w konsekwencji art. 6 i art. 7 k.p.a. Z akt sprawy wynika, że pierwsze czynności w sprawie organ podjął dopiero miesiąc po wniesieniu przez skarżącego skargi. Okres zwłoki organu, który przez 4 miesiące nie podejmował w sprawie czynności i nie wydał rozstrzygnięcia przekracza maksymalne terminy określone w przepisach, a w sprawie nie zachodzą okoliczności, które mogłyby usprawiedliwić opieszałe działanie Wojewody. Dlatego w świetle zaistniałych w sprawie okoliczności, Sąd stwierdził, że organ bezspornie dopuścił się przewlekłości postępowania (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), o czym orzeczono w pkt I sentencji wyroku. Sąd uznał, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt II sentencji wyroku). W tym miejscu Sąd dokonał wyważenia dwóch aspektów sprawy. Pierwszym z nich było niewątpliwie prawo cudzoziemca do procedowania jego wniosku bez zbędnej i nieuzasadnionej zwłoki co jest jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego (art. 12 § 1 k.p.a. – zasada szybkości postępowania), a drugim realny okres czasu jaki potrzebuje organ do przeprowadzenia wszystkich niezbędnych czynności (np. zwrócenie się do Komendanta Wojewódzkiego Policji i innych służb odpowiedzialnych za bezpieczeństwo kraju o informacje o cudzoziemcu), pozwalających zgromadzić niezbędne dane, przeanalizować je i wydać odpowiednią decyzję. W orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym – bez żadnej wątpliwości i wahań – można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia, jako rażące, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako naruszenie zwykłe. Podkreśla się także, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli również terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Poza tym, rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach winno być w oczywisty sposób pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. W rozpoznawanej sprawie Sąd nie dopatrzył się wskazywanych w orzecznictwie dodatkowych cech naruszenia prawa poza tą mającą zwykły charakter (brak załatwienia sprawy w ustawowym terminie). Biorąc jednocześnie pod uwagę realny czas procedowania tego rodzaju wniosków i analizując sekwencję zdarzeń i czynności podejmowane przez Wojewodę mależy dojść do wniosku, że po początkowym okresie opieszałości, później czynności były podejmowane w miarę sprawnie i zmierzały do wydania rozstrzygnięcia. Nie może być tym samym mowy o stanie rażącego naruszenia prawa. Z uwagi na wydanie przez Wojewodę decyzji z 25.01.2023 r. umarzającej postępowanie zainicjowane wnioskiem skarżącego, Sąd umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody Dolnośląskiego do wydania aktu lub dokonania czynności (pkt III sentencji wyroku). Z uwagi na wskazywany już w uzasadnieniu bardzo krótki okres dzielący moment wniesienia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, a wywiedzenie skargi (3 miesiące), Sąd postanowił oddalić skargę w zakresie przyznania na rzecz skarżącego sumy pieniężnej, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. Zasądzenie sumy pieniężnej przy jednoczesnym stwierdzeniu w tym samym orzeczeniu o braku zaistniałej przewlekłości z rażącym naruszeniem prawa jawiłoby się jako rozstrzygnięcie niespójne. Dlatego orzeczono jak w pkt IV sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. (pkt V sentencji wyroku).