II SAB/Wr 921/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn, Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński (sprawozdawca), Sędzia WSA Władysław Kulon, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II w dniu 14 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi M. K. na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę I. stwierdza, że Wojewoda Dolnośląski dopuścił się bezczynności; II. stwierdza, że bezczynność Wojewody Dolnośląskiego miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. zobowiązuje Wojewodę Dolnośląskiego do wydania aktu w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi; IV. przyznaje od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz skarżącej sumę pieniężną w kwocie 1.500 (tysiąc pięćset) złotych; V. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z 14.07.2021 r. M. K. (dalej jako: skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego (dalej jako: organ, Wojewoda) w sprawie wydania zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Na podstawie art. 50 § 1 oraz art. 54 § 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej: p.p.s.a., skarżąca zarzuciła Wojewodzie naruszenie art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 12, art. 35 § 1 i § 3 oraz art. 36 § 1 k.p.a. i wniosła o: 1. stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. zobowiązanie Wojewody do wydania decyzji w terminie 14 dni od dnia otrzymania przez organ odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami; 3. przyznanie skarżącej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. od organu sumy pieniężnej na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a. w kwocie 22.726,24 zł; 4. zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania. Skarżąca uzasadniła wnioski i zaprezentowała swoje stanowisko. W odpowiedzi na skargę, Wojewoda wniósł o jej oddalenie, wskazując na typowe przyczyny opóźnienia w procedowaniu w tego rodzaju sprawach. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga na bezczynność organu w sprawie z wniosku skarżącej o wydanie decyzji zezwalającej na pobyt czasowy i pracę okazała się zasadna, albowiem w przepisami terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Ze względu na wyżej wskazany przedmiot skargi, sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a.). Skarga wniesiona w niniejszej sprawie, dotyczyła bezczynności Wojewody w załatwieniu wniosku skarżącej o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Skarga została poprzedzona skierowaniem ponaglenia z 06.05.2021 r. (data wpływu: 09.05.2021 r.). Tym samym zgodnie z dyspozycją art. 53 § 2b p.p.s.a., spełniony został warunek formalny do wniesienia skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania. Pojęcie bezczynności definiuje art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., zgodnie z którym bezczynność w toku postępowania administracyjnego zachodzi, gdy nie załatwiono sprawy w terminie wskazanym w art. 36 § 1 k.p.a. Przepis art. 35 § 1 k.p.a. wprowadza ogólną zasadę, że sprawa winna być przez organ administracji publicznej rozpatrzona bez zbędnej zwłoki. Zgodnie z § 3 załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W tym miejscu wskazać należy, że w sprawach dotyczących udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy cudzoziemca oraz zezwolenia na pracę zastosowanie mają ogólne terminy załatwienia spraw określone w przepisach art. 35-36 k.p.a., a ustawa o cudzoziemcach (Dz.U. z 2020 r., poz. 35) nie reguluje odmiennie kwestii terminów załatwienia sprawy. Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest zasada szybkości zawarta w art. 12 k.p.a. Mówi on, że organy administracji publicznej powinny działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy (§1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwiane niezwłocznie (§2). Realizacji tej zasady służą wcześniej wspomniane terminy załatwienia sprawy. Stosownie do art. 36 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić stronę, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (§ 2). Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że organ nie załatwił sprawy w terminie określonym w przepisach. Analiza akt sprawy dowodzi, że 28.11.2019 r. skarżąca osobiście złożyła do Wojewody wniosek w przedmiocie wskazanym w sentencji. Podczas wizyty w organie, skarżąca otrzymała informację, że przewidywany termin zakończenia postępowania to 28.09.2020 r. Wobec upływu tego terminu skarżąca złożyła do organu ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie, które wpłynęło 09.05.2021 r. Dopiero wniesienie niniejszej skargi wymogło na organie podjęcie pierwszych czynności w sprawie. Pismem z 17.08.2021 r. Wojewoda skierował do służb prośbę o udzielenie informacji, czy wjazd i pobyt na terytorium kraju stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego oraz wezwał skarżącą do uzupełnienia wniosku. Powyższe okoliczności wskazują jednoznacznie, że - na dzień wniesienia skargi – Wojewoda dopuścił się bezczynności, czym naruszył zasady i terminy określone w art. 35, art. 36, art. 8, art. 9 oraz art. 12 k.p.a. Okres zwłoki organu, który przez ponad rok od dnia wpłynięcia wniosku nie wykonał w sprawie żadnej czynności ani nie wydał rozstrzygnięcia, znacząco przekracza maksymalne terminy określone w przepisach, a w sprawie nie zachodzą okoliczności, które mogłyby usprawiedliwić opieszałe działanie Wojewody. Dlatego w świetle zaistniałych w sprawie okoliczności, Sąd stwierdził, że organ bezspornie pozostaje bezczynny (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), o czym orzeczono jak w pkt I sentencji wyroku. Biorąc pod uwagę brak wymaganych działań organu po otrzymaniu wniosku i fakt zainteresowania się sprawą przez organ dopiero po wniesieniu skargi na bezczynność, Sąd uznał, że organ dopuścił się kwalifikowanego naruszenia prawa o którym mowa w art. 149 § 1a p.p.s.a. Sytuacji w jakiej znalazła się skarżąca w niniejszej sprawie nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa, a zachowanie organu podważa zaufanie jednostki do organów administracji publicznej i obowiązującego porządku prawnego. Jako kwalifikowane naruszenie art. 35 i art. 36 k.p.a., Sąd uznał w szczególności konieczność przymuszenia Wojewody przez stronę postępowania administracyjnego do zajęcia się sprawą poprzez złożenie do tut. Sądu skargi na bezczynność. Organ całkowicie zignorował obowiązujące go przepisy postępowania dotyczące nie tylko terminów, ale także obowiązku informowania strony postępowania. W ocenie Sądu, wykazana bezczynność nosi cechę rażącego naruszenia prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.), o czym orzeczono w pkt II wyroku. Jednocześnie wobec stwierdzonej opieszałości organu na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd zobowiązał Wojewodę do załatwienia sprawy i wydania aktu kończącego postępowanie, w terminie 14 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, czemu dał wyraz w pkt III sentencji. Na wniosek skarżącej, zgodnie z przyznaną prawem kompetencją i nie będąc związanym wnioskami skargi (art. 134 § 1 p.p.s.a.), Sąd przyznał sumę pieniężną w kwocie 1500 zł (pkt IV sentencji wyroku), o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. W ocenie Sądu, kwota ta będzie adekwatna w kontekście zaistniałych w sprawie okoliczności (opisanej wcześniej postawy organu wobec strony w postępowaniu administracyjnym), jak i trudności z jakimi cudzoziemiec musi się zmagać nie posiadając stosownego zezwolenia na pobyt na terytorium obcego państwa. O kosztach Sąd postanowił zgodnie z art. 200 p.p.s.a. (pkt V sentencji wyroku).