II SO/Wr 5/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J.K. od postanowienia referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu z dnia 24 marca 2016 r. o odmowie przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie w sprawie z wniosku J.K. o wymierzenie Radzie Miejskiej w J.-L. grzywny za nieprzekazanie w terminie do sądu akt do sprawy II SA/Wr 144/14 postanawia utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 24 marca 2016 r.. W dniu 8 lutego 2016 r. wpłynął do Sądu formularz o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, w którym skarżący podniósł, że w chwili obecnej nie posiada oszczędności złotówkowych i dewizowych, akcji i obligacji. Z formularza wynika ponadto, że gospodarstwo domowe prowadzi wraz z żoną – J.K.. Wśród posiadanych składników majątkowych skarżący wymienił nieukończony pawilon handlowo-usługowy o pow. 88,80 m2. W rubryce "dochody" skarżący nie wpisał żadnych danych. Do formularza skarżący dołączył wyciąg z rachunku bankowego za okres od 9 września do 23 października 2015 r., z którego wynika, że saldo końcowe wynosi 60,49 zł. Pismem z dnia 18 lutego 2016 r. z związku z tym, że powyższy wniosek został złożony na nieobowiązującym formularzu referendarz sadowy przesłał skarżącemu właściwy, nowy urzędowy formularz wniosku PPF o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w celu jego wypełnienia, podpisania i przesłania do Sądu w terminie siedmiu dni od dnia jego otrzymania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania oraz zobowiązał dołączyć kserokopię następujących dokumentów: dowodów potwierdzających aktualną wysokość dochodów wnioskodawcy i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym (ostatni odcinek emerytury lub renty, zaświadczenie o wynagrodzeniu netto za ostatnie trzy miesiące z uwzględnieniem poszczególnych miesięcy, aktualna decyzja: ZUS, urzędu pracy lub opieki społecznej przyznająca świadczenia, umowa o pracę, zlecenie lub o dzieło, stypendia, honoraria i inne); wyciągów ze wszystkich kont bankowych i lokat bankowych za ostatnie trzy miesiące wnioskodawcy i małżonka; zaświadczenia z Urzędu Pracy potwierdzającego, że wnioskodawca i osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym są zarejestrowane jako osoby bezrobotne z prawem do zasiłku lub bez tego prawa (poszukująca pracy); dowodów potwierdzających wysokość wydatków związanych z utrzymaniem rodziny (opłaty za gaz, energię elektryczną, wodę, telefon, leki, telewizja, podatek od nieruchomości, czynsz, raty kredytów i pożyczek i inne); zeznania podatkowego za 2015 r. i 2014 r. każdego z małżonków; dokumentów potwierdzających zadłużenie i zajęcie komornicze; ostatniej decyzji w sprawie podatku rolnego i podatku od nieruchomości, informacji o posiadanych środkach transportu (należy podać markę, rocznik i wartość). W rubryce dochody należy podać dochody otrzymywane przez wszystkich członków rodziny: opodatkowane i nieopodatkowane, w tym dochody obojga małżonków bez względu na to czy posiadają rozdzielność majątkową. W odpowiedzi na powyższe pismo skarżący przy piśmie z dnia 10 marca 2016 r. nadesłał nowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym powtórzył okoliczności wskazane w pierwszym formularzu. Poinformował ponadto, że żona J.K. nie wyraża zgody na podanie jej dochodów uzyskiwanych ze świadczenia emerytalnego, jej majątku osobistego oraz jej innych danych, gdyż stanowi to jej majątek odrębny z pierwszego małżeństwa. Dołączył wyciąg z rachunku bankowego z dnia 12 lutego 2016 r. wskazujący, że w dniu 31 stycznia 2016 r. została pobrana prowizja za obsługę rachunku w kwocie 5,99 zł. Saldo końcowe nieczytelne. Postanowieniem z dnia 24 marca 2016 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z dnia 26 kwietnia 2016 r. skarżący wniósł od powyższego postanowienia sprzeciw, zarzucając temu orzeczeniu naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. poprzez jego zastosowanie w realiach przedmiotowej sprawy, a w konsekwencji odmowę przyznania prawa pomocy w zakresie żądanym we wniosku. Ponadto skarżący podniósł, że brak możliwości opłacenie kosztów sądowych wynika z faktu, że z winy tut. Sądu od 1997 r. do chwili obecnej toczy się ok. 50 spraw z udziałem skarżącego i skarżący nie był w stanie przewidzieć, że jednocześnie toczyć będzie się aż tyle postępowań, pomimo że sprawa nielegalnego wybudowania spornego pawilonu handlowego jest nieskomplikowana procesowo. Na sprawy te skarżący wydał wszystkie posiadane oszczędności, a także stracił zdrowie i być może straci też swoje życie wyniku zawału, gdyż z tego powodu choruje na nadciśnienie tętnicze oraz nerwicę depresyjną. Do sprzeciwu skarżący dołączył wyciąg z konta bankowego za okres od 1 stycznia do 13 kwietnia 2016 r.. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Na wstępie należy zauważyć, że zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§ 3). Podstawą podjęcia zakwestionowanego przez skarżącego postanowienia referendarza sądowego są przepisy art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a.. Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przepisy art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. stanowią zaś, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. wynika, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zatem to wnioskodawca zobowiązany jest do dokładnego i zgodnego z prawdą przedstawienia własnej sytuacji majątkowej oraz wykazania, że spełnia przesłanki do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wykazanie powyższych okoliczności, powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia (252 § 1 P.p.s.a.). Jeżeli zaś oświadczenie strony okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, zgodnie z art. 255 P.p.s.a. strona obowiązana jest złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Niedostarczenie żądanych danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny lub mało czytelny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne i niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. Z taką sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. Skarżący nie podał w formularzu żadnych danych mogących ocenić jego rzeczywisty stan majątkowy i możliwości płatnicze. Nie podał nawet źródła własnego utrzymania. Nie jest zatem wiadome, jak słusznie wskazał referendarz sądowy, z czego wnioskodawca się utrzymuje. Stąd uzasadnionym było wezwanie skarżącego do nadesłania dodatkowych oświadczeń i dokumentów, które wykazywałyby możliwości płatnicze żony skarżącego. W odpowiedzi skarżący oświadczył jednak, że nie ma zgody od żony na podanie jej dochodów uzyskiwanych ze świadczenia emerytalnego, jej majątku osobistego oraz jej innych danych. Nie nadesłał również żadnych dokumentów, pozbawiając tym samym Sąd możliwości zbadania sytuacji majątkowej zarówno samego skarżącego jak i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Podkreślić tutaj wypada, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy zbadać całokształt uzyskiwanych przez wszystkich członków takiego gospodarstwa dochodów, jak również wielkość ponoszonych wydatków. Dopiero wtedy można ustalić czy wnioskodawca jest w stanie ponieść przynajmniej częściowo ciężar kosztów związanych z prowadzonym postępowaniem sądowym. Jak słusznie wskazał referendarz sądowy, wykazanie, że strona rzeczywiście znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, spoczywa na niej samej. Zatem w jej interesie jest zarówno jak najobszerniejszy opis stanu majątkowego, finansowego i rodzinnego oraz realnych możliwości płatniczych, a także jak najściślejsza współpraca z sądem, który dąży do tego, aby sytuację strony w pełni wyjaśnić. Wszelkie wyjaśnienia powinny być przy tym logiczne i wiarygodne. Te obowiązki wnioskodawcy wynikają z brzmienia art. 252 § 1 i art. 255 P.p.s.a.. Wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony przez osobę fizyczną rozpoznawany jest w trzech aspektach – nie tylko finansowym i majątkowym, ale i rodzinnym. Oceniając zatem okoliczności wskazane we wniosku o przyznanie prawa pomocy, Sąd doszedł do przekonania, że nie stanowią one podstawy uzasadniającej przyznanie stronie prawa pomocy. Skarżący nie wykazał bowiem, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, zgodnie z przepisem art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.. Tym samym należało uznać za prawidłowe postanowienie referendarza sądowego z dnia 24 marca 2016 r. i na podstawie art. 260 § 1 P.p.s.a. utrzymać je w mocy. Stąd orzeczono jak w sentencji.