II SO/Wr 6/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Siedlecka po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu D. W. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 9 kwietnia 2009 r. w sprawie ze skargi D. W. o wymierzenie grzywny Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w J. G. za nieprzekazanie skargi do Sądu w ustawowym terminie postanawia: przyznać prawo pomocy w części dotyczącej zwolnienia z obowiązku uiszczenia każdorazowej opłaty sądowej w części przekraczającej kwotę 50 zł ( pięćdziesiąt złotych), w pozostałym zakresie wniosek oddalić. W odpowiedzi na wezwanie o uzupełnianie braków skargi poprzez uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 100 zł, skarżąca w dniu 26 lutego 2009 r. uiściła w kasie tut. Sądu ww. opłatę sądową. Następnie wnioskiem sporządzonym na urzędowym formularzu PPF z dnia 23 marca 2009 r. (data złożenia) skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowione adwokata. Ze złożonego wniosku wynika, że łączny dochód skarżącej wraz z mężem wynosi 2.215,80 zł. Wnioskodawczyni poinformowała, że ponosi następujące wydatki: opłata za energię elektryczną: 100-200 zł; za gaz- 50 zł; za telefon- 80 zł; za wodę- 20 zł; koszt leków "ratujących życie"- ok. 100-150 zł. Dodała, że na dotychczasowe koszty postępowań jej syn musiał dla niej zaciągnąć kredyt w wysokości 20.000 zł, którego środki się aktualnie kończą. Postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2009 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu odmówił przyznania prawa pomocy. Skarżąca w ustawowym terminie wniosła sprzeciw, domagając się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; powoływanej dalej jako ,,p.p.s.a.") stanowi, że w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do treści art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2).Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (§ 4). Rozpoznając zgłoszony przez skarżącą wniosek o przyznanie prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny znalazł podstawy do jego uwzględnienia w części w świetle przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., gdyż sytuacja materialna skarżącej wskazuje, że nie jest ona w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W rozpatrywanej sprawie skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy zauważyć, iż oceniając możliwość przyznania prawa pomocy, Sąd musiał rozważyć zarówno wysokość obciążeń finansowych, jakie strona jest zobowiązana ponieść w tym postępowaniu takie jak np. wpis, wpis od skargi kasacyjnej, koszt ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika w celu sporządzenia skargi kasacyjnej, jak i sytuację materialną wnioskodawców i w kontekście tego - możliwość ponoszenia przez nich kosztów postępowania. Oceniając okoliczności wskazane we wniosku o przyznanie prawa pomocy, w szczególności wysokość miesięcznego dochodu o charakterze stałym przy jednoczesnym braku jakichkolwiek zasobów pieniężnych, czy przedmiotów wartościowych, Sąd doszedł do przekonania, iż powyższe okoliczności nie mogą stanowić podstawy uzasadniającej przyznanie skarżącej prawa pomocy w całym wnioskowanym zakresie. Nie wystarczy bowiem, zgodnie utartymi poglądami orzecznictwa ( por postanowienia NSA Sygn. akt FZ 810/04, II FZ 470/05, II FZ 556/05, II FZ 733/05, II FZ 834/05, II FZ 875/05) do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy ogólnikowe stwierdzenie o trudnej sytuacji wnioskodawcy. To na wnoszącym ten wniosek spoczywa obowiązek wykazania, że znajduje się w trudnej sytuacji. Należy również wskazać, iż argument skarżącej dotyczący czynionych przez nią znacznych nakładów finansowych związanych prowadzeniem licznych postępowań przed Sądami nie może również przemawiać za przyznaniem zwolnienia od obowiązku uiszczenia całości kosztów sądowych. Każda ze spraw jest bowiem rozpatrywana oddzielnie i z każdą związane są koszty w innej wysokości. Każdy wniosek o przyznanie prawa pomocy należy bowiem traktować jednostkowo. Odnosząc się do wniosku o ustanowienie adwokata przede wszystkim powołać się należy na akceptowaną w orzecznictwie zasadę, zgodnie z którą ustanowienie stronie w toku postępowania przed sądem administracyjnym I instancji pełnomocnika z urzędu powinno mieć charakter zupełnie wyjątkowy, bowiem sąd ten obowiązany jest czuwać nad tym by stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 u.p.s.a.). Sąd z urzędu zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa jakie stwierdzi badając daną sprawę. Wskazane uregulowania gwarantują, że niezależnie od błędnie lub nieudolnie formułowanych przez wnioskodawczynię zarzutów czy braku jej zaangażowania w postępowanie sądowoadministracyjne (skarżąca nie ma obowiązku uczestniczenia w posiedzeniach Sądu) działanie (zaniechanie) będącym przedmiotem zaskarżenia zostanie wszechstronnie przez Sąd zbadany pod względem jego zgodności z prawem. Uwzględniając powyższe, Sąd doszedł do wniosku, że przyznanie prawa pomocy jest uzasadnione tylko w części dotyczącej zwolnienia z obowiązku uiszczenia każdorazowej opłaty sądowej w części przekraczającej kwotę 50 zł, stąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i § 4 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.