II SO/Wr 7/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Władysław Kulon, Asesor WSA Wojciech Śnieżyński, , po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II wniosku O. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego o wyłączenie sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w O. w sprawie ze skargi G. W. na decyzję O. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odstąpienia od nałożenia obowiązków postanawia: 1. wyłączyć sędziego WSA K. B., sędzię WSA D. S., sędziego NSA J. K. oraz sędziego WSA K. S. od orzekania w sprawie; 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. Pismem z dnia 2 VIII 2019 r. G. W. (dalej skarżąca) złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na decyzję O. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: organ) z [...] nr [...] w przedmiocie odstąpienia od nałożenia obowiązków. Wraz z odpowiedzią na skargę organ złożył wniosek o wyłączenie sędziego WSA K. B. od rozpoznania sprawy z uwagi na okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności. Organ wskazał, że sędzia WSA K. B. zna osobiście skarżącą G. W. przez małżeństwo z jej siostrą. Organ wniósł zarazem o wyłączenie od rozpoznania sprawy wszystkich pozostałych sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z uwagi na wieloletnią znajomość z sędzią WSA K. B. i powstałymi w związku z tym wątpliwościami co do ich bezstronności w niniejszej sprawie. W aktach sprawy znajdują się oświadczenia złożone przez sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu. Sędzia WSA E. K., sędzia WSA E. J., sędzia NSA G. C., sędzia WSA M. W., sędzia WSA G. G., sędzia WSA M. Ł. oraz sędzia WSA A. S. oświadczyli, że brak jest podstaw do ich wyłączenia z mocy ustawy na podstawie art. 18 ustawy z dnia 30 VIII 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.). Sędzia WSA K. B. oświadczył, że istnieje w stosunku do niego podstawa faktyczna i prawna do wyłączenia od rozpoznania sprawy z uwagi na fakt, że skarżąca jest mu znana osobiście. W oświadczeniu wskazano, że skarżąca jest siostrą jego zmarłej w 2006 r. żony – B. B. z domu W. Sędzia WSA K. B. oświadczył, że z racji powinowactwa w przeszłości utrzymywał ze skarżącą kontakty rodzinne. W oświadczeniu z dnia 27 IX 2019 r. sędzia WSA D. S. wskazała, że mogą zachodzić uzasadnione wątpliwości co do jej bezstronności w sprawie. Wyjaśniono, że skarżąca jest siostrą zmarłej żony sędziego orzekającego w tym samym sądzie, który jest jej wieloletnim kolegą i z którym utrzymuje kontakty również towarzyskie. Trwający w dalszym ciągu stosunek powinowactwa łączący tego sędziego ze skarżącą oraz fakt jego wyłączenia się od orzekania w sprawie, a także znajomość wykraczająca poza stosunki służbowe stanowią okoliczności tego rodzaju, że mogą podważać obiektywizm w sprawie. Sędzia NSA J. K. wniósł o wyłączenie od rozpoznania sprawy, gdyż skarżąca podobnie jak on sam zamieszkuje w K. Oświadczył przy tym, że skarżącą zna osobiście, gdyż w przeszłości utrzymywał z nią kontakty towarzyskie jako z członkiem szeroko pojętej rodziny sędziego WSA K. B., którego również w tamtym okresie znał na gruncie towarzyskim i zawodowym. Sędzia WSA K. S. wniósł o wyłączenie go od rozpoznania sprawy na podstawie art. 19 p.p.s.a., gdyż pełnomocnik skarżącej – adwokat M. P. – jest jego bliskim znajomym. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Wniosek o wyłączenie sędziego WSA K. B. należało uwzględnić na podstawie art. 18 § 1 pkt 2 w zw. z § 2 p.p.s.a. Zgodnie z przywołanym przepisem sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia. W myśl art. 18 § 2 p.p.s.a. powody wyłączenia trwają także po ustaniu uzasadniającego je małżeństwa, przysposobienia, opieki lub kurateli. Zgodnie z oświadczeniem złożonym przez sędziego WSA K. B., skarżąca jest siostrą jego zmarłej żony. Stwierdzić zatem należy, że łączy go ze skarżącą stosunek powinowactwa co uzasadniało jego wyłączenie od orzekania w sprawie. Wyłączenie sędzi WSA D. S., sędziego NSA J. K. oraz sędziego WSA K. S. znajduje podstawę prawną w art. 19 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Podkreślenia wymaga, że wyłączenie sędziego na podstawie art. 19 p.p.s.a. ma zapewnić obiektywizm sądu. Przez okoliczności, o których mowa w art. 19 p.p.s.a., rozumieć należy zarówno te związane z osobistymi stosunkami między sędzią, a stroną czy jej przedstawicielem, ale także inne uwarunkowania zewnętrzne i wewnętrzne, które w sytuacji konkretnego sędziego mogą budzić uzasadnione wątpliwości co do wydania orzeczenia opartego na w pełni zobiektywizowanych przesłankach. Wskazać przy tym należy, że w sytuacji, gdy wniosek o wyłączenie składa sam sędzia na podstawie art. 19 p.p.s.a. to przyjąć należy, że w jego subiektywnym odczuciu zachodzą okoliczności, które mogą podawać w wątpliwość jego obiektywizm. W niniejszej sprawie sędzia WSA D. S. uzasadniła swój wniosek o wyłączenie od orzekania w sprawie osobistymi kontaktami z sędzią WSA K. B., który jest spowinowacony ze skarżącą. Sędzia NSA J. K. podstawy swojego wyłączenia od orzekania w sprawie upatruje zarówno w tej samej podstawie, tj. relacji towarzyskiej z sędzią WSA K. B., jak i osobistej znajomości ze skarżącą. Z kolei sędzia WSA K. S. uzasadnił swój wniosek o wyłączenie bliską znajomością z pełnomocnikiem skarżącej. W ocenie tutejszego Sądu wskazane w oświadczeniach przyczyny wyłączenia sędziów od rozpoznania sprawy istotnie uzasadniają wątpliwości co do obiektywizmu w niniejszej sprawie. Tym samym zasadnym staje się wyłączenie od orzekania w sprawie sędziego WSA K. B., sędzi WSA D. S., sędziego NSA J. K. oraz sędziego WSA K. S., o czym Sąd orzekł w pkt I sentencji postanowienia. Wniosek organu o wyłączenie pozostałych sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu należało oddalić, gdyż obiektywne przesłanki wyłączenia sędziego, zarówno zawarte w art. 18 jak i w art. 19 p.p.s.a. nie zaistniały w niniejszej sprawie. Przyczyny wyłączenia sędziego z mocy samej ustawy zostały enumeratywnie wymienione w art. 18 p.p.s.a. Należą do nich sprawy: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Powody wyłączenia trwają także po ustaniu uzasadniającego je małżeństwa, przysposobienia, opieki lub kurateli (art. 18 § 2 p.p.s.a.). Sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi (art. 18 § 3 p.p.s.a.). Ustawodawca w art. 19 p.p.s.a., zawarł dodatkową podstawę wyłączenia tj. na wniosek sędziego lub strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Z treści wniosku wynika, iż organ żąda wyłączenia wszystkich sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu z uwagi na fakt, że orzeka w nim sędzia WSA K. B., który jest powinowatym skarżącej. W ocenie orzekającego Sądu okoliczność ta – w stosunku do pozostałych sędziów - nie stanowi żadnej z przesłanek wyłączenia sędziego z mocy ustawy oraz nie wywołuje uzasadnionej wątpliwości, co do bezstronności w danej sprawie. Z wyjaśnień sędziego WSA E. K., sędzi WSA E. J., sędziego NSA G. C., sędzi WSA M. W., sędziego WSA G. G., sędzi WSA M. Ł. oraz sędzi WSA A. S. wynika, że brak jest podstaw do ich wyłączenia z mocy ustawy na podstawie art. 18 p.p.s.a. W kontekście przytoczonych powyżej regulacji oraz stanu faktycznego, przywołana przez organ okoliczność nie może stanowić o zasadności i konieczności wyłączenia tych sędziów od podejmowania czynności i ewentualnego orzekania w sprawie. Z akt sprawy, w tym z niebudzącego żadnych wątpliwości oświadczeń sędziów, nie wynika aby zaistniały w tej sprawie jakiekolwiek z przyczyn wyłączenia o których mowa w art. 18 p.p.s.a. oraz art. 19 p.p.s.a. W tych okolicznościach na podstawie art. 22 § 1 i § 2 p.p.s.a. wniosek organu o wyłączenie sędziów w tym zakresie należało oddalić, o czym Sąd orzekł w pkt II postanowienia.