II SO/Wr 8/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 19 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II wniosku A. z siedzibą w C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie z kosztów sądowych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Stowarzyszenie działające pod nazwą A. z siedzibą w B. wniosło o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie z kosztów sądowych. W uzasadnieniu tego wniosku wnioskodawca podał, że nie prowadzi jakiejkolwiek, dochodowej działalności gospodarczej, jego przychodem są darowizny szczegółowe na konkretne cele statutowe związane z opieką nad zwierzętami oraz na ponoszenie kosztów działalności interwencyjnej, nie posiada majątku podlegającego spieniężeniu w celu ponoszenia kosztów sądowych i działa w dużej mierze dzięki materialnemu wsparciu swoich członków. W oświadczeniu o majątku i dochodach wnioskodawca wskazał, że nie posiada majątku, środków trwałych, za ostatni rok obrotowy uzyskał przychód w kwocie 195 zł, natomiast na rachunku bankowym posiada kwotę 453,09 zł. Stowarzyszenie nie zareagowało na doręczone w dniu 18 sierpnia 2017 r. wezwanie referendarza sądowego do przedłożenia, w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących jego sytuacji finansowej, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie danych zawartych w formularzu wniosku i w aktach sprawy. W sprawie zważono, co następuje. Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2017 r. poz. 1369), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W przypadku osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Wyżej powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście treści art. 199 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Należy zatem przyjąć, iż zwolnienie od kosztów postępowania administracyjnego (kosztów sądowych) stanowi wyjątek od reguły wykonania tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi dochodzenia swoich praw. W konsekwencji przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określające przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą być interpretowane według reguł wykładni rozszerzającej, a zwolnienie strony z ponoszenia kosztów postępowania sądowego winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Na mocy art. 255 ustawy procesowej, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy wszczynane jest wyłącznie na wniosek strony, co oznacza, iż to wnioskodawca winien wskazać na okoliczności uzasadniające jego żądanie. Tymczasem w niniejszej sprawie stowarzyszenie w sposób lakoniczny umotywowało swoje żądanie, a nadto nie dostarczyło mimo wezwania i informacji wskazanych przez referendarza sądowego. Jednocześnie nie przedstawiło innych dokumentów, których treść pozwoliłaby ocenić wykazanie przez stronę, że jej aktualna sytuacja materialna uzasadnia uwzględnienie złożonego wniosku. W konsekwencji nie było możliwe ustalenie w sposób wyczerpujący i nie budzący wątpliwości sytuacji majątkowej wnioskodawcy, podlegającej ocenie w postępowaniu wpadkowym, wszczętym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Niemniej jednak, w związku z rygorem określonym w wezwaniu doręczonym stronie skarżącej w dniu 18 sierpnia 2017 r. ocenie podlegał stan faktyczny wynikający z oświadczeń zawartych w samym wniosku oraz z danych wynikających z akta sprawy. Mając na uwadze powołane przepisy ustawy procesowej, wynikające z nich zasady oraz treść materiału aktowego niniejszej sprawy referendarz sądowy stwierdził, iż nie została spełniona przesłanka przyznania stowarzyszeniu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych określona w art. 246 § 2 pkt 2) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Złożone przez wnioskodawcę oświadczenie, o którym mowa w art. 252 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie zawiera, w ocenie referendarza sądowego, dostatecznych danych koniecznych do oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych. W treści wniosku ograniczył się on jedynie do przedstawienia takich danych, które mogły świadczyć o jego złym stanie majątkowym i braku wystarczających dochodów. Uchylił się natomiast od ich wykazania i uzupełnienia informacji o swojej sytuacji materialnej w sposób określony w doręczonym wezwaniu. W konsekwencji, zdaniem referendarza sądowego, zasadne jest stwierdzenie, że wnioskodawca na obecnym etapie postępowania nie wykazał, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania – kosztów sądowych. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2) w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy postanowił, jak w sentencji, o odmowie przyznania prawa pomocy.