III SA/Wr 100/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Guziński Sędziowie Sędzia NSA Józef Kremis Sędzia WSA Jerzy Strzebińczyk (sprawozdawca) Protokolant Katarzyna Dziok po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego oddala skargę. Decyzją z dnia [...], Nr [...] – wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego i art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, po rozpatrzeniu odwołania K. M. od decyzji Burmistrza Gminy i Miasta L. Ś. z dnia [...], Nr [...] orzekającej o wymeldowaniu odwołującej się z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. K. [...] w L. Ś. – Wojewoda D. utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne orzeczenie. W uzasadnieniu takiego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przywołał następujące okoliczności faktyczne. Postępowanie w sprawie zostało wszczęte na wniosek współnajemcy lokalu J. M. (brata K. M.), który wskazał na fakt niezamieszkiwania siostry w miejscu stałego zameldowania od 1994 r. K. M. potwierdziła, że od 1994 r. nie zamieszkuje tam, utrzymując jednocześnie, że opuszczenie lokalu nie miało charakteru dobrowolnego. Wojewoda zwrócił następnie uwagę, iż akta sprawy zawierają potwierdzoną na zgodność z oryginałem, kopię sentencji wyroku Sądu Wojewódzkiego w J. G. z dnia [...] uznającego J. M. i M. M. (żonę wnioskodawcy) winnymi utrudniania K. M. korzystania z mieszkania. Sąd uznał również M. M. winną popełnienia czynu groźby karalnej wobec K. M. Organ drugiej instancji powołał się też na pismo Komendy Powiatowej Policji w L. Ś. z dnia [...], Nr [...], w którym powiadomiono organ meldunkowy pierwszej instancji, iż K. M. zwracała się do Komendy o pomoc we wprowadzeniu do mieszkania przy ul. K. [...] w L. Ś. Po udzieleniu stronie pouczenia policja nie interweniowała jednak. Z dodatkowych wyjaśnień złożonych w sprawie przez J. M. wynika, że siostra wnioskodawcy przyszła w dniu [...] do tego lokalu, domagając się kluczy do mieszkania, ale nie podjęła próby zamieszkania w nim. Na kanwie przedstawionych okoliczności Wojewoda D. przywołał przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, zgodnie z którym organ gminy wydaje – na wniosek strony lub z urzędu – decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Zdaniem organu odwoławczego, z zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wynika bezspornie, że K. M. od 1994 r. nie zamieszkuje w lokalu przy ul. K. [...] w L. Ś. Odwołująca się zakwestionowała zasadność jej wymeldowania, podnosząc zarzut utrudniania jej zamieszkania w miejscu stałego zameldowania, co zostało potwierdzone w postępowaniu karnym w 1996 r. Od tego czasu nie podejmowała jednak działań w celu ponownego zamieszkania w przedmiotowym lokalu, a te podjęte we wcześniejszym okresie okazały się bezskuteczne. W ocenie Wojewody, fakt niezamieszkiwania skarżącej w miejscu stałego zameldowania od około 10 lat, przy jednoczesnym braku skutecznych działań w celu przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu z lokalu, stanowią podstawę do stwierdzenia, że K. M. opuściła lokal przy ul. K. [...] w L. Ś., koncentrując swoje sprawy życiowe poza miejscem stałego zameldowania. Organ odwoławczy wyjaśnił dodatkowo, że zgodnie z art. 9 ust. 2b ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu. Natomiast roszczenia strony w zakresie jej uprawnień do lokalu nie mogą być rozpatrywane w toku postępowania administracyjnego o wymeldowanie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego K. M. zarzuciła przewlekłość postępowania przed organem odwoławczym i wyraziła zapatrywanie, że z tego powodu decyzja Wojewody "nie ma mocy prawnej". Wytknęła też błędy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (np. pewne okoliczności przypisywane przez organ M. M. odnoszą się w istocie do strony skarżącej), a inne zawarte tam twierdzenia są z kolei – w jej ocenie – niezgodne z prawdą (np. co do interwencji Policji). K. M. podtrzymała stanowisko, że do opuszczenia spornego mieszkania została zmuszona postępowaniem brata i jego żony (co znajduje potwierdzenie w materiale dowodowym sprawy), a ze swojej strony zrobiła wszystko aby wrócić do tego lokalu (w skardze przedstawiono podjęte w tym zakresie działania interwencyjne). W odpowiedzi strona przeciwna podtrzymała swoje stanowisko w sprawie, wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."), w tym także na decyzje wydawane przez organy meldunkowe. Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a"), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. "b"), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. "c"). W świetle dopiero co wskazanych kryteriów weryfikacji sądowej skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie organy meldunkowe obu instancji dokonały bowiem prawidłowej oceny okoliczności stanu faktycznego mających znaczenie dla podjęcia niewadliwego rozstrzygnięcia na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (obecnie – jednolity tekst: Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.), właściwie stosując ów przepis (w brzmieniu obowiązującym w czasie podejmowania decyzji przez organy obu instancji). Nie dopuściły się również uchybień proceduralnych, w stopniu, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych – według brzmienia obowiązującego w okresie trwającego postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie – przewidywał kompetencję organu gminy do wydania – na wniosek strony lub z urzędu decyzji "w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się". Zgodnie z jednolitym i utrwalonym już stanowiskiem sądowoadministracyjnym – w pełni podzielanym przez skład Sądu rozpoznający niniejszą sprawę – przesłankę wymeldowania stanowiło przy tym jedynie opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu, które miało charakter "dobrowolny" i "trwały". Zdaniem Sądu, organy meldunkowe trafnie oceniły, że w okolicznościach tego konkretnego przypadku zachodzi właśnie taka sytuacja. Nie budzi wątpliwości, że K. M. już w 1994 r. opuściła lokal mieszkalny, w którym była zameldowana, i do tego mieszkania do tej pory nie powróciła. Zważywszy, iż jest to już ponad dziesięcioletni okres, spełnienie w rozpoznawanej sprawie wymogu "trwałości" opuszczenia przez skarżącą miejsca pobytu nie może być kwestionowane. Skład orzekający jest również zdania, że w realiach tej sprawy w pełni uprawniona była ocena organów co do aspektu "dobrowolności" opuszczenia miejsca pobytu. Skarżąca podkreśla ustawicznie to, iż została zmuszona opuścić mieszkanie wskutek przestępczych działań brata i bratowej. Organy nie podważają w ogóle tej okoliczności, znajdującej zresztą wymowne potwierdzenie w skazującym wyroku karnym, między innymi za utrudnianie K. M. dostępu do lokalu, z którego została wymeldowana obecnie zaskarżonymi decyzjami. Wojewoda D. słusznie jednak zwrócił uwagę, że ostatnie udokumentowane starania, jakie skarżąca podjęła – z wykorzystaniem instrumentów prawnych – w celu ponownego zamieszkania w przedmiotowym lokalu, miały miejsce przed dziesięciu laty. Następne zaś, zresztą nieskuteczne, podjęte zostały dopiero w trakcie już toczącego się postępowania administracyjnego w sprawie o wymeldowanie, której wynik skarżąca obecnie kwestionuje. Zdaniem Sądu, okoliczności te uzasadniały przyjęcie przez Wojewodę D. końcowej oceny, w myśl której: "... K. M. opuściła lokal przy ul. K. [...] w L. Ś., koncentrując swoje sprawy życiowe poza miejscem stałego zameldowania". Nie można przyjąć, iż dokonując takiej oceny, organy meldunkowe przekroczyły granice swobodnej oceny dowodów, wytyczone w art. 80 k.p.a. Zarówno Burmistrz Gminy i Miasta L. Ś., jak i Wojewoda D. oparły się bowiem na obiektywnych dowodach, lepiej obrazujących rzeczywiste zamiary strony skarżącej, niż jej słowne deklaracje (o tym, że nigdy nie zamierzała dobrowolnie opuścić mieszkania, w którym była zameldowana). Deklaracje te wsparto co prawda pewnymi staraniami (chodzi zwłaszcza o ponowne zawiadomienia organów ścigania). Przy ocenie intencji, jakie tym czynnościom przyświecały, trzeba jednak mieć na uwadze przede wszystkim to, że zostały one podjęte przez skarżącą – jak wynika z akt administracyjnych sprawy – dopiero po formalnym wszczęciu postępowania w sprawie o jej wymeldowanie. W tej sytuacji należało przyjąć – i tak też trafnie oceniły sprawę organy obu instancji – że niemal 9 letni (licząc od końca 1996 r. do 2005 r.) okres późniejszej bezczynności skarżącej (po jej pierwotnych staraniach o przywrócenie posiadania mieszkania, w którym była zameldowania) dowodzi w sposób zobiektywizowany, wbrew formalnym oświadczeniom strony, iż podjęła ona w pewnym momencie dobrowolną decyzję o opuszczeniu tego miejsca pobytu (pogodziła się z faktem trwałego opuszczenia tegoż lokalu). Dodatkowego podkreślenia wymaga, iż sformułowany w skardze zarzut przewlekłości postępowania odwoławczego nie mógł mieć żadnego wpływu na kierunek rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd. Strona mogła natomiast przed zakończeniem tego postępowania złożyć w trybie art. 37 k.p.a. przewidziane w tym przepisie zażalenie na niezałatwienie jej odwołania w terminach określonych w art. 35 i 36 k.p.a. Natomiast ewidentne pomyłkowe określenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organu odwoławczego nie tych osób, do których powinien się odnosić dany fragment wywodów Wojewody, nie mogło być przez Sąd zaliczone do kategorii takich naruszeń prawa procesowego, które mogły mieć istotny (podkreślenie składu orzekającego) wpływ na wynik sprawy. Skoro zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób określony w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., skargę należało oddalić, kierując się dyspozycją art. 151 tej samej ustawy.