III SA/Wr 101/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Guziński, Sędziowie, Sędzia WSA Marcin Miemiec (sprawozdawca), , Sędzia WSA Jerzy Strzebińczyk, Protokolant Ewa Bogulak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 6 listopada 2007 r. sprawy ze skargi E. B., F. B. [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie międzynarodowego transportu drogowego rzeczy bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych oddala skargę. W wyniku przeprowadzonej dnia [...] przez funkcjonariuszy celnych kontroli dokumentów pojazdu samochodowego marki M. o nr rejestracyjnym [...] i dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony ustalono, że kierowca (pracownik firmy [...]) nie posiada karty opłaty za przejazd po drogach krajowych. Stanowiło to naruszenie art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088 ze zm.) oraz § 4 ust. 1 i 2 oraz § 5 ust. 3 i 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz.U. Nr 150, poz. 1684 ze zm.). W wyniku tego Naczelnik Urzędu Celnego w Z. na podstawie art. 93 ust. 1 – 1a i ust. 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym oraz na podstawie pkt 1.4.1 załącznika do tej ustawy wymierzył decyzją z dnia [...] Nr [...] karę pieniężną w kwocie 3.000 zł. Od tej decyzji strona złożyła odwołanie. Organ II instancji postanowieniem z dnia [...] Nr [...] stwierdził niedopuszczalność odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. uchylił to postanowienie wyrokiem z dnia [...] sygn. [...] Dyrektor Izby Celnej we W. rozpatrzył zatem odwołanie, w którym strona podniosła w szczególności, że przy wjeździe do Polski nie pouczono jej o obowiązujących opłatach za przejazd po drogach publicznych, czym naruszono przepis art. 9 kpa. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Izby Celnej we W. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazał na treść przepisu art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, zgodnie z którym przedsiębiorcy wykonujący na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej transport drogowy oraz wykonujący przewozy na potrzeby własne są obowiązani do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych. Maksymalna wysokość opłaty nie może być wyższa niż równowartość 800 euro rocznie, z wyłączeniem: 1) przedsiębiorców wykonujących transport drogowy taksówką; 2) przejazdów po autostradach płatnych; 3) transportu kombinowanego; 4) komunikacji miejskiej; 5) zakładów pracy chronionej lub zakładów aktywności zawodowej. Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 42 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym, Minister Infrastruktury wydał rozporządzenie z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. nr 150 poz. 1684). Z uwagi na to, że kierowca kontrolowanego pojazdu nie dysponował dokumentem potwierdzającym uiszczenie opłaty za przejazd po drogach krajowych, wymierzono decyzją I instancji karę pieniężną w kwocie 3.000 zł, stosownie do pkt 1.4.1 załącznika do ustawy. Organ II instancji stwierdził, że podejmując się transportu na terytorium Polski strona powinna się zaznajomić z obowiązującymi przepisami. Strona jako osoba prowadząca działalnością gospodarczą powinna znać przepisy regulujące uiszczanie świadczeń publicznoprawnych. Nie można oczekiwać, aby organy Państwa z własnej inicjatywy informowały o obowiązujących przepisach każdego wjeżdżającego na obszar Polski (zwłaszcza zawodowo trudniącego się transportem międzynarodowym). Strona powinna przewidywać, że w innym państwie, w którym podejmuje się działalności, obowiązują uregulowania prawne, które powinna znać. Organ II instancji podkreślił, że przepis art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym nie wyłącza ze stosowania przewoźników międzynarodowych, zrównując ich pod tym względem z przewoźnikami polskimi. W przypadku wątpliwości nic nie stało na przeszkodzie, by przewoźnik zapytał o obowiązujące przepisy o opłatach za korzystanie z dróg publicznych. Na tę decyzję strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w której zarzuciła: błędne oznaczenie strony w decyzji z uwagi na to, że organ w rozstrzygnięciu nie podał danych personalnych osoby fizycznej, a ograniczył się do podania nazwy, pod jaką osoba ta prowadzi działalność gospodarczą; naruszenie przez organ celny kompetencji terytorialnych, przez przeprowadzenie kontroli poza strefą nadgraniczną oraz brak ustaleń organu II instancji co do tego, czy kontroli dokonano w tej strefie, czy też poza tą strefą, co stanowi naruszenie art. 7 kpa oraz art. 77 kpa, przez niezebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego w sprawie i nie ustalenie faktów relewantnych; naruszenie art. 9 kpa poprzez niepoinformowanie przez organy celne obcokrajowców o konieczności ponoszenia przedmiotowych opłat; naruszenie prawa procesowego, to znaczy art. 138 kpa w zw. z art. 9 kpa poprzez utrzymanie w mocy decyzji I instancji mimo wydania jej z naruszeniem prawa. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto dodał, że oznaczenie strony w zaskarżonej decyzji identyfikowało ją właściwie. Świadczy o tym identyczne oznaczenie strony zarówno w zaskarżonej decyzji, jak i w decyzji organu I instancji, które nie było kwestionowane na żadnym etapie postępowania administracyjnego. Oznaczenie takie było także użyte w powołanym wyroku WSA sygn. akt [...] oraz w piśmie z dnia [...] przez pełnomocnika strony. Organ podkreślił, że jest to nowy zarzut, do którego organ nie mógł się odnieść w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zarzut naruszenia w sprawie właściwości terytorialnej przez funkcjonariuszy celnych jest także nowy. W odpowiedzi organ II instancji powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. sygn. akt [...], w uzasadnieniu którego stwierdzono, że nie można się powoływać na brak kompetencji funkcjonariuszy organu celnego do dokonania kontroli drogowej skutkującej nałożeniem kary pieniężnej. Wystarczającą, autonomiczną i samodzielną podstawą normatywną kompetencji funkcjonariuszy organów celnych do dokonywania kontroli dokumentów, o których mowa w art. 87 ustawy o transporcie drogowym, jest przepis art. 89 ust. 1 pkt 3 tej ustawy. Konstrukcja art. 89 ust. 1 ustawy świadczy o tym, że dla funkcjonariuszy organów celnych (art. 89 ust. 1 pkt 3) nie przewidziano żadnych ograniczeń co do zakresu kontroli, jak to uczyniono w pkt 5 - 7 wspomnianego ust. 1. Skoro zatem ustawodawca przewidział wyraźne ograniczenia kompetencyjne, ustanowionych wyjątków nie można interpretować rozszerzająco z powołaniem się na przepisy wykonawcze. W innym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. sygn. [...] także nie podzielono zarzutu strony skarżącej co do dokonania kontroli poza strefą nadgraniczną. W kwestii powołania się na nieznajomość prawa, organ II instancji dodał, że organy administracji stosując przepisy prawa administracyjnego nie relatywizują stwierdzonych uchybień pod kątem umyślności bądź nieumyślności zachowania strony postępowania administracyjnego. Wina lub jej brak nie mają znaczenia dla ustalenia stanu faktycznego i wydania decyzji administracyjnej. Organy ustalają jedynie, czy doszło do naruszenia przepisów. W przypadku stwierdzenia naruszeń, po stronie organu powstaje obowiązek nałożenia stosownej kary pieniężnej i od obowiązku tego organ administracji odstąpić nie może (wyrok WSA W. z [...] sygn. [...]). Organ podkreślił, że przewoźnik międzynarodowy, tak jak przewoźnik krajowy, jest obowiązany do posiadania ważnej karty opłaty drogowej, o ile wykonuje transport na terytorium Polski. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując skargę zważył, co następuje. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i z przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej ppsa). W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia nie występują. Skarga zatem nie zasługiwała na uwzględnienie. Podstawę prawną rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowią przepisy art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 3, art. 92 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. z 2004 r., Dz.U. nr 204, poz. 2088 ze zm.); pkt 1.4.1. załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym oraz § 3 - 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz.U. Nr 150, poz. 1684 ze zm.). W aktach administracyjnych sprawy znajdują się następujące dokumenty: protokół kontroli oraz załącznik do protokołu kontroli, sporządzone dnia [...] Wynika z nich, że kontroli poddano pojazd silnikowy o numerze rejestracyjnym [...], marki M., o dopuszczalnej masie całkowitej [...]kg; że pracownik skarżącego kierował tym pojazdem silnikowym oraz że skarżący jest właścicielem tego pojazdu. W aktach znajduje się kserokopia listu przewozowego, dowodu osobistego kierowcy pojazdu, a także dowodu rejestracyjnego kontrolowanego pojazdu, z którego wynika, że pojazd zarejestrowano na podmiot o nazwie: [...] z siedzibą (adresem) [...]. Z protokołu kontroli, z załącznika do tego protokołu oraz z wymienionych kserokopii dokumentów wynika, że przedmiotem kontroli były nie tylko dokumenty, ale także istniejący stan faktyczny w czasie dokonywania kontroli. Organ I instancji poprzedził zatem wydanie decyzji zgromadzeniem niezbędnych dowodów oraz rozpatrzeniem wszystkich istotnych okoliczności faktycznych dla rozstrzygnięcia sprawy. Chybione jest zatem twierdzenie skarżącego, że organy orzekające naruszyły przepisy art. 7 oraz 77 kpa. Odnosząc się szczegółowo do treści skargi, Sąd stwierdza, że bezzasadny jest zarzut nieprawidłowego określenia strony – adresata decyzji oraz naruszenia z tego tytułu art. 107 § 1 kpa. Z powołanej treści dowodu rejestracyjnego kontrolowanego pojazdu wynika bowiem jasno, że pojazd ten jest zarejestrowany na przedsiębiorcę [...] z siedzibą (pod adresem) [...]. Takimi danymi oznaczającymi stronę organy orzekające obydwu instancji posługiwały się więc prawidłowo w decyzjach oraz w pismach procesowych. Pracownik skarżącego kierujący pojazdem był kontrolowany przez funkcjonariuszy Służby Celnej w granicach ich ustawowych kompetencji, którzy zgodnie z art. 89 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym są uprawnieni do kontroli dokumentów, ustalonych w art. 87 oraz warunków w nich określonych. Właściwość miejscowa (terytorialna) Służby Celnej w badanym zakresie nie jest ograniczona ustawowo. Chybione są zatem zarzuty skargi, że organ II instancji winien był zbadać, czy kontrola odbywała się na drodze w strefie nadgranicznej. Wniosek taki był bowiem bezprzedmiotowy. Bezpodstawne są zarzuty skargi co do konieczności informowania zagranicznych przewoźników o treści obowiązującego prawa na terenie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o podnoszenia z tego tytułu zarzutu naruszeniu art. 9 kpa w postępowaniu w niniejszej sprawie. Zgodnie z art. 87 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm.), źródłami powszechnie obowiązującego prawa w Rzeczypospolitej Polskiej są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia. Zgodnie z art. 88 Konstytucji, warunkiem wejścia w życie ustaw oraz rozporządzeń jest ich ogłoszenie (ust. 1); a zasady i tryb ogłaszania aktów normatywnych określa ustawa (ust. 2), którą jest ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych oraz niektórych innych aktów prawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2007 r., Nr 68, poz. 449 ze zm.). Akty normatywne stanowiące podstawę do wydania zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, to znaczy ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, została opublikowana jako tekst jedn. w Dz.U. z 2004 r. Nr 204, pod poz. 2088; rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych zostało opublikowane w Dz.U. Nr 150, pod poz. 1684. Powyższe dane o publikacji zostały wskazane w decyzjach obydwu instancji. Następstwem opublikowania aktu normatywnego w Dzienniku Ustaw jest domniemanie powszechnej znajomości takiego aktu (przez wszystkich jego adresatów). Uwalnia to organy władzy publicznej od konieczności informowania z urzędu o treści takich aktów normatywnych oraz o obowiązkach wynikających z takich aktów. Skoro zatem pracownik skarżącego wykonywał dnia [...] transport drogowy stanowiącym własność skarżącego pojazdem silnikowym o dopuszczalnym ciężarze całkowitym przekraczającym 3,5 tony, nie uiszczając wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych, na podstawie art. 92 ust. 1 ustawy o drogach publicznych w zw. z pkt 1.4.1 załącznika do tej ustawy organ I instancji zasadnie wymierzył skarżącemu decyzją administracyjną karę w wysokości 3.000 zł, a organ II instancji tę decyzję utrzymał w mocy jako zgodną z prawem. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.