III SA/Wr 102/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Guziński, Sędziowie Sędzia WSA Marcin Miemiec (sprawozdawca), Sędzia WSA Jerzy Strzebińczyk, Protokolant Ewa Bogulak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 6 listopada 2007 r. sprawy ze skargi "A" sp. z o.o. w Ś. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Nr [...], znak [...], Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. po rozpatrzeniu odwołania zakładu pracy, "A" Sp. z o.o. w Ś., od decyzji Nr [...] Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ś. z dnia [...], znak [...], o stwierdzeniu choroby zawodowej - przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy - zespół cieśni w obrębie nadgarstka (poz. 20 pkt 1 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach, Dz.U. Nr 132 poz. 1115) u J. S., ostatnio zatrudnionej w "A" Sp. z o.o. w Ś., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ II instancji stwierdził, że strona była zatrudniona w okresie od dnia [...] do dnia [...] w "A" Sp. z o.o. w Ś. (poprzednio "B" SA) na różnych stanowiskach pracy. W oparciu o przeprowadzoną ocenę narażenia zawodowego ustalono, że na stanowiskach pracy szlifierz, szlifierz-ostrzarz, tokarz-wiertacz, wiertacz, wiertacz-obsługa myjni, monter, monter-operator maszyn i urządzeń, podczas wykonywania typowych czynności związanych z wykonywaną pracą występowało u strony obciążenie obydwu rąk, zwłaszcza nadgarstków (monotypowe ruchy rąk zginania i prostowania nadgarstków). Pierwsze objawy chorobowe u strony w postaci dolegliwości kończyn górnych, to jest bóle rąk i łokci (także bóle nocne), brak czucia w palcach, wypadanie drobnych przedmiotów z rąk, wystąpiły w [...], a nasiliły się w [...]. Z tych powodów przebywała na zwolnieniach lekarskich. W związku z podejrzeniem choroby zawodowej lekarz zakładowy skierował stronę do C we W. O. w W. Po badaniach specjalistycznych w dniach [...] oraz [...] wydano dnia [...] orzeczenie lekarskie nr [...]. o rozpoznaniu u strony choroby zawodowej, przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanego sposobem wykonywania pracy: zespołu cieśni w obrębie nadgarstka (poz. 20 pkt. 1 wykazu chorób zawodowych). Uzasadniono to w następujący sposób: "(...) W wykonanym [...] EMG ujawniono uszkodzenie nerwu pośrodkowego prawego (potwierdzone badaniem dn. [....] w C). Konsultujący ortopeda w maju [...] rozpoznał zespół cieśni nadgarstka prawego, następnie wydał opinię o istnieniu przeciwwskazań do ciężkiej pracy fizycznej. W lipcu [...] rozpoznano ponadto zapalenie nadkłykcia kości ramiennej prawej. W dniach [...]. - [...] pacjentka korzystała z zasiłku chorobowego związanego z utrzymującymi się dolegliwościami z zakresu kończyny górnej prawej. W leczeniu stosowała leki przeciwzapalne i zabiegi fizykoterapeutyczne. Od listopada [...] do zwolnienia z pracy w dniu [...] przebywała na urlopie wypoczynkowym (skierowana na urlop przez zakład z uwagi na brak odpowiedniego lżejszego stanowiska pracy), następnie od lutego do maja [...] ponownie korzystała z długoterminowego zasiłku chorobowego. W dniu [...] operowana w Oddziale Chirurgii Ortopedycznej w Ś., uwolniono uciśnięty nerw pośrodkowy prawy, zalecono dalszą rehabilitację. Obecnie podczas badania w dniach [...], [...] (a więc przed i po zabiegu w obrębie prawego nadgarstka) skarżyła się nadal na występujący ból w obrębie dłoni i nadgarstka po stronie prawej, pojawiający się przy wykonywaniu drobnych czynności domowych. Badaniem fizykalnym stwierdzono szczupłą budowę ciała, wzrost [...] cm, waga [...] kg, akcja serca miarowa około 70/min. Osłuchowo szmer pęcherzykowy prawidłowy. Dłonie szczupłe, chłodne. Ruchomość w stawach kończyn górnych i kręgosłupa zachowana. W konsultacji neurologicznej dnia [...] stwierdzono przeczulicę w obrębie obszaru unerwionego przez nerw pośrodkowy prawy, zaznaczone zaniki mięśni kłębu kciuka prawego, słabo dodatnie objawy Phalena i Tunela, słabsza siła mięśniowa w prawej kończynie górnej. Konsultujący ortopeda stwierdził ponadto przewlekłe zapalenie bocznego nadkłykcia kości ramiennej prawej i sugerował związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy dotychczas wykonywaną pracą a rozpoznanymi chorobami (zespół cieśni nadgarstka po stronie prawej, stan po operacji, przewlekłe zapalenie nadkłykcia bocznego kości ramiennej prawej). Przeanalizowano dostarczoną przez pacjentkę dokumentację medyczną, w tym: (...). Na podstawie wywiadu, przedstawionej dokumentacji medycznej oraz badań dodatkowych; (konsultacja reumatologiczna z dnia [...] rtg. dłoni prawej, prawego nadgarstka i stawów łokciowych oraz badanie TSH i cukru we krwi) wykluczono istnienie innych pozazawodowych przyczyn rozpoznanego w maju [...] zespołu cieśni nadgarstka po stronie prawej. Stosowaniu doustnych leków antykoncepcyjnych, które wg literatury mogłyby wpłynąć na powstanie schorzenia, pacjentka również zaprzeczyła. Po przeanalizowaniu całości posiadanej przez tut. C dokumentacji medycznej, mając na uwadze [...]-letnie narażenie na sposób wykonywania pracy (monotypowe ruchy rąk zginania i prostowania nadgarstków) na stanowiskach szlifierz, tokarz-wiertacz, wiertacz-obsługa myjni, monter, monter-operator maszyn i urządzeń; uznajemy rozpoznany zespół cieśni nadgarstka po stronie prawej jako chorobę zawodową. (...)". Na podstawie tego orzeczenia lekarskiego oraz oceny narażenia zawodowego dnia [...] Powiatowy Inspektor Sanitarny wydał decyzję o stwierdzeniu u strony choroby zawodowej - przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespołu cieśni w obrębie nadgarstka (poz. 20 pkt. 1 w wykazie chorób zawodowych określonych w powołanym rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r.). Od tej decyzji zakład pracy wniósł odwołanie do Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, wnosząc o jej uchylenie. Zaskarżył decyzję w części dotyczącej ustalenia, że choroba strony - zespół cieśni kanału nadgarstka jest chorobą zawodową oraz kwestionując związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy warunkami pracy a stwierdzoną chorobą zawodową. Rozpatrując odwołanie, Wojewódzki Inspektor Sanitarny uznał, że wnioski zakładu pracy są bezpodstawne, ponieważ C w sposób bezsporny wykluczył istnienie pozazawodowych przyczyn choroby. Organ I instancji wydał decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej - przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanego sposobem wykonywania pracy: zespołu cieśni w obrębie nadgarstka u strony po uprzednio przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym i zgodnie z obowiązującymi przepisami. Organ II instancji zwrócił się do strony o rozważenie możliwości wyjazdu na badanie konsultacyjne do placówki II szczebla diagnostycznego, na które strona nie wyraziła zgody. Organ II instancji podkreślił, że do stwierdzenia choroby zawodowej, jak to wynika z definicji choroby zawodowej zawartej w § 2 ust. i § 5 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, muszą być spełnione jednocześnie dwa warunki: choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych; choroba ta musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy. W przypadku strony te warunki spełniono. W toku dochodzenia epidemiologicznego stwierdzono około [...]letni okres narażenia zawodowego wynikający ze sposobu wykonywania pracy (monotypowe ruchy rąk zginania i prostowania nadgarstków) na stanowiskach szlifierz, tokarz-wiertacz, wiertacz-obsługa myjni, monter, monter-operator maszyn i urządzeń. Placówka służby zdrowia upoważniona do rozpoznawania chorób zawodowych, to jest C, była zgodna co do faktu, że specyficzne objawy kliniczne, wyniki przeprowadzonych badań, sposób wykonywania pracy wymagający monotypowych ruchów rąk, spełniają kryteria niezbędne do rozpoznania zespołu cieśni nadgarstka po stronie prawej i uznania tego jako chorobę zawodową u zainteresowanej. Organ II instancji przyjął zatem, że można z wysokim prawdopodobieństwem stwierdzić, że choroba rozpoznana przez tę placówkę uprawnioną do rozpoznawania chorób zawodowych została spowodowana sposobem wykonywania pracy - monotypowością ruchów rąk zginania i prostowania nadgarstków. Według organu istnieją zatem podstawy do rozpoznania u strony choroby zawodowej - przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanego sposobem wykonywania pracy: zespołu cieśni w obrębie nadgarstka (poz. 20 pkt 1 wykazu chorób zawodowych). Stwierdził, że wydane orzeczenie lekarskie, które poprzedzono specjalistycznymi badaniami stanu zdrowia strony, jest obiektywne, szczegółowo umotywowane, spójne oraz przekonujące. Spełnia zatem kryteria opinii biegłego. Placówka upoważniona do rozpoznawania chorób zawodowych wykluczyła wpływ czynników pozazawodowych jako przyczynę schorzenia występującego u strony. Zatem po przeanalizowaniu zebranego materiału dowodowego organ II instancji stwierdził istnienie związku przyczynowego między powstałym schorzeniem a szkodliwymi warunkami środowiska pracy. Sprawia to, że nie było podstaw do zmiany decyzji I instancji. Od tej decyzji zakład pracy wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi zarzucono, że organ II instancji oparł decyzję wyłącznie na dowodach oraz ustaleniach organu I instancji, a ten wydając decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej oparł się jedynie na analizie pracy zawodowej uczestniczki postępowania u skarżącego oraz u jego poprzednika prawnego. Z charakterystyki choroby wynika natomiast, że zespół cieśni kanału nadgarstka może być spowodowany: zapaleniem pochewek ścięgnistych, zwykle w chorobach o podłożu reumatycznym; złamaniem kości przedramienia; skręceniem lub zwichnięciem nadgarstka. Czynnikami sprzyjającemu takiemu zachorowaniu są: cukrzyca, niedoczynność tarczycy, menopauza, choroba Raynaua, ciąża, reumatoidalne zapalenie stawów i dna moczanowa, torbiele galaretowate ręki, przewlekła dializoterapia, a także praca wymagająca długotrwałego i monotonnego przeciążenia nadgarstka lub ręki. Praca wymagająca długotrwałego i monotonnego przeciążenia nadgarstka lub ręki jako czynnik powodujący zespół cieśni kanału nadgarstka została wymieniona na ostatniej pozycji. Zdaniem skarżącego, bez wnikliwych badań, które wyeliminowałyby wszystkie czynniki sprzyjające zachorowaniu na to schorzenie, trudno dać wiarę twierdzeniom, że wyłączną przyczyną zespołu cieśni nadgarstka u uczestniczki postępowania jest jej praca zawodowa. Predyspozycje zachorowania na zespół cieśni kanału nadgarstka mogą tkwić w organizmie uczestniczki postępowania, a nie w czynnikach zewnętrznych Fakt, że uczestniczka postępowania musiała ręcznie wykonywać niektóre czynności zawodowe, zdaniem skarżącego nie może świadczyć o tym, że była to praca długotrwała i monotonna, przeciążająca nadgarstek lub rękę. Ręczne obsługiwanie maszyny, ręczne umieszczanie detalu w przyrządzie, ręczne układanie detalu w pojemniku, nie jest ani długotrwałe, ani monotonne. Jeżeli by przyjąć, że wszystkie czynności wykonywane przy użyciu rąk obciążają nadgarstek lub rękę, to również należałoby wziąć pod uwagę prace domowe. W związku z przyjęciem w decyzji, że przewlekłe zapalenie bocznego nadkłykcia kości ramiennej prawej ma związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy dotychczas wykonywaną pracą a rozpoznaną chorobą zespołu cieśni nadgarstka po stronie prawej, decydujące znaczenie dla utrzymania decyzji w mocy ma wyjaśnienie wszystkich wskazanych wyżej okoliczności. Według skarżącego nie bez znaczenia w sprawie jest niewyrażenie zgody przez uczestniczkę postępowania na badania w [...]. Stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że można z wysokim prawdopodobieństwem stwierdzić, że choroba rozpoznana przez placówkę uprawnioną do rozpoznawania chorób zawodowych została spowodowana sposobem wykonywania pracy, jest także nie bez znaczenia w niniejszej sprawie. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i z przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej czy stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia nie występują. Skarga zatem nie zasługiwała na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji stanowią przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. Nr 132, poz.1115). Organ II instancji w zaskarżonej decyzji oraz organ I instancji w decyzji ją poprzedzającej przyjęły istnienie podstaw do stwierdzenia przesłanek do rozpoznania u uczestniczki postępowania choroby zawodowej - przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanego sposobem wykonywania pracy: zespołu cieśni w obrębie nadgarstka (poz. 20 pkt 1 wykazu chorób zawodowych). Niesporne w sprawie jest, że w okresie około [...] lat zatrudnienia uczestniczki postępowania u skarżącego oraz u jego poprzednika prawnego na stanowiskach pracy szlifierz, szlifierz-ostrzarz, tokarz-wiertacz, wiertacz, wiertacz-obsługa myjni, monter, monter-operator maszyn i urządzeń, podczas wykonywania typowych czynności związanych z wykonywaną pracą występowało u uczestniczki postępowania obciążenie obydwu rąk, zwłaszcza nadgarstków (monotypowe ruchy rąk zginania i prostowania nadgarstków). Definicja choroby zawodowej, zawarta w § 2, ust. 1 i § 5 ust. 2 i 3 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów, wymaga dla stwierdzenia choroby zawodowej spełnienia dwóch warunków, a mianowicie: 1) choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych, 2) choroba ta musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy. Z orzeczeń lekarskich wydanych po zbadaniu uczestniczki postępowania przez uprawnioną placówkę służby zdrowia w zakresie orzecznictwa w sprawie chorób zawodowych wynika, że rozpoznano u niej chorobę zawodową. Znaleziono wystarczające podstawy w postaci trwałych zmian chorobowych, które upoważniały do rozpoznania u uczestniczki postępowania takiej choroby. Zarzuty skargi w przedmiocie niewystarczającego zakresu badań lekarskich oraz kwestionowania narażenia zawodowego jako przyczyny choroby zawodowej uczestniczki postępowania Sąd uznaje zatem za bezpodstawne. Wbrew twierdzeniom skarżącego uczestniczka postępowania wykonując czynności zawodowe przeciążała nadgarstek, co było przyczyną rozpoznanej u niej choroby zawodowej. Niezrozumiałe jest także kwestionowanie przez skarżącego stwierdzenia, zawartego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że można z wysokim prawdopodobieństwem stwierdzić, że choroba rozpoznana przez placówkę uprawnioną do rozpoznawania chorób zawodowych została spowodowana sposobem wykonywania pracy przez uczestniczkę postępowania. Sformułowanie takie wynika bowiem z rozporządzenia Rady Ministrów z 2002 r. Zgodnie z § 2 ust. 1 powołanego rozporządzenia, przy zgłaszaniu podejrzenia, rozpoznawaniu i stwierdzaniu chorób zawodowych uwzględnia się choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanymi "narażeniem zawodowym". Jak stwierdzono, w przypadku uczestniczki postępowania jej [...]letni okres pracy w warunkach narażenia zawodowego nie budzi wątpliwości, a kwestionowane przez skarżącego wysokie prawdopodobieństwo jest wystarczającą podstawą do stwierdzenia choroby zawodowej. Skarżąca w świetle § 7 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 2002 r. nie musiała wyrazić zgody na poddanie się ponownym badaniom lekarskim w jednostce orzeczniczej II stopnia. Skarżący nie miał natomiast roszczenia o przeprowadzenie takich badań. Zatem zarzuty skargi w tym przedmiocie są bezpodstawne. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga jest nieuzasadniona i nie podlega uwzględnieniu. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.