III SA/Wr 102/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marcin Miemiec po rozpoznaniu w dniu 4 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. G. na czynność Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. w przedmiocie odmowy włączenia do akt sprawy wydruków z ewidencji producentów postanawia: I. odrzucić skargę; II. zwrócić skarżącej kwotę 100 (sto) złotych, tytułem uiszczonego wpisu sądowego. Pismem z dnia [...] r. skarżąca wezwała Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. do usunięcia naruszenia prawa, polegającego na odmowie udostępnienia jej do wglądu systemu elektronicznego na monitorze służbowego komputera i jednoczesnej odmowie włączenia do papierowych akt sprawy administracyjnej, wydruków z tego systemu. Na wezwanie organu, w piśmie z dnia [...] r. sprecyzowała, że wezwanie to dotyczy wszystkich akt, wszystkich postępowań prowadzonych przez organ od 2005 roku, z jej udziałem. W dniu [...] r. skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wskazując, że zaskarża czynność organu administracji, w trybie art. 3 § 2 pkt ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.", w postaci niewłączania do akt spraw wydruków z elektronicznego systemu ewidencji producentów. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W świetle art. 3 § 2 pkt 1 – 4 p.p.s.a. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: decyzje administracyjne, postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie oraz inne niż wyżej określone akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. W rozpoznawanej sprawie podstawową kwestią do rozstrzygnięcia jest kwestia dopuszczalności wniesienia skargi na czynność faktyczną organu administracji (strony nie wskazały bowiem żadnej decyzji ani postanowienia, którym dokonano by odmowy włączenia do akt sprawy dokumentów), dodatkowo w bliżej nieokreślonym postępowaniu administracyjnym, a zatem ustalenie, czy tego rodzaju działanie organu, mieści się w zakresie art. 3 § 2 pkt. 4 p.p.s.a. tj. czy stanowi inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczący uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Zważyć przy tym należy, że akty lub czynności, o których mowa w powołanym artykule muszą spełniać łącznie następujące przesłanki: a) nie mogą mieć charakteru decyzji lub postanowienia wydanych w postępowaniu jurysdykcyjnym, egzekucyjnym, zabezpieczającym, te bowiem zaskarżalne są na podstawie art. 3 § 2 pkt. 1-3 p.p.s.a; b) muszą mieć charakter publicznoprawny, ponieważ tylko w tym zakresie działalność administracji została poddana sądowej kontroli; c) muszą mieć charakter zewnętrzny, czyli muszą być skierowane do indywidualnego podmiotu niepodporządkowanego organizacyjnie ani służbowo organowi wydającemu dany akt lub podejmującemu daną czynność; d) muszą być skierowane do indywidualnych podmiotów; e) muszą dotyczyć obowiązków lub uprawnień wynikających z przepisów prawa, a więc omawiany akt lub czynność powinny ustalać, stwierdzać lub potwierdzać uprawnienie i obowiązki określone przepisami prawa (por. komentarz J.P Tarno . Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Warszawa, 2004 r., s. 21-24 oraz komentarz T Woś. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Warszawa, 2005 r., s. 59-61). Dyspozycja przepisu art. 3 § 2 pkt. 4 p.p.s.a wskazuje także, że akt lub czynność musi dotyczyć uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów prawa. Konieczne więc jest odniesienie takiego aktu lub czynności do przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który określa uprawnienie lub obowiązek. Akty lub czynności podejmowane są na podstawie przepisów prawa, które nie wymagają autorytatywnej konkretyzacji, a jedynie potwierdzenia uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów prawa (por. B. Adamiak. Z właściwości sądów administracyjnych, ZNSA 2006 r., nr 2, s. 18). Ratio legis rozwiązania rozszerzającego kontrolę sądu administracyjnego poza sferę decyzji i postanowień, będących tradycyjnie przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej, jest umożliwienie sądowej kontroli również takich działań administracji publicznej, które nie są podejmowane w sformalizowanych postępowaniach, zapewniających ich uczestnikom określone gwarancje procesowe, a dotyczą praw i obowiązków obywateli i innych podmiotów w sferze publicznoprawnej, w stosunkach z organami administracji publicznej oraz w zakresie zadań realizowanych przez te organy oraz inne jednostki organizacyjne, za pośrednictwem których państwo realizuje swoje zadania. Użyty w art. 3 § 2 pkt. 4 p.p.s.a. zwrot "inne niż określone w pkt 1-3" wskazuje, że przepisem tym objęte są akty lub czynności inne niż decyzje i postanowienia wydawane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie lub rozstrzygające istotę sprawy oraz wydawane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym na które służy zażalenie. Jednakże nie oznacza to, że akty lub czynności z zakresu administracji publicznej mieszczące się w dyspozycji wyżej wymienionego przepisu mogą być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego, gdy nie kształtują nowych stosunków prawnych kontrolowanego podmiotu i gdy pozbawione są władczych elementów. Skoro są to akty lub czynności dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, to przyjąć należy, że – aby podlegały kognicji sądu administracyjnego – muszą wywołać dla określonego podmiotu skutki prawne. Ponadto jak wskazano w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2005 (sygn. akt II GSK 96/05) do istoty aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt. 4 p.p.s.a należy to, że w sposób prawnie wiążący wpływają one na sytuację prawną określonego podmiotu prawa przez to, że wywołują określony skutek prawny, jaki prawo wiąże z danym aktem lub czynnością. W świetle powyższych wywodów należy kategorycznie stwierdzić, że zaskarżona w niniejszej sprawie czynność, nie spełnia co najmniej dwóch z wymienionych powyżej warunków, umożliwiających przeprowadzenie sądowej kontroli. Skarżąca nie wskazała żadnej normy prawa materialnego, ani procesowego, które zostałyby naruszone przez działanie organu. Również sąd nie dapatrzył się takowych naruszeń. Trzeba wyjaśnić, że organ administracji publicznej ma obowiązek udostępniać stronie postępowania akta sprawy, w każdym jej stadium, jednak nie oznacza to, że strona ma prawo domagać się wglądu do komputerowej bazy danych organu i zapoznawać się ze wszystkimi zgromadzonymi tam informacjami, w tym również takimi, które nie zostały dopuszczone w charakterze dowodów. Dodatkowo, skarżąca nawet nie wskazała, jaka konkretnie czynność miałaby być przedmiotem kontroli sądowej, ogólnie jedynie wyjaśniając, że wniosek dotyczy wszystkich postępowań jakie organ prowadził od 2005 r. Wyklucza to praktycznie możliwość rozstrzygnięcia, czy ta bliżej nieokreślona czynność organu administracji, naruszyła uprawnienia strony, bądź nałożyła na nią obowiązki. W świetle opisanych okoliczności, skargę – jako pozostającą poza wskazanym w art. 3 cytowanej ustawy zakresem kognicji sądów administracyjnych - na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a, należało odrzucić. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie II orzeczenia, wydano na podstawie art. art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.